Fagforeningsfradrag – jak działa ulga podatkowa dla członków związków zawodowych w Norwegii
W Norwegii członkostwo w związkach zawodowych jest bardzo powszechne, a składka członkowska na związek – określana jako fagforeningskontingent – stanowi regularną opłatę wnoszoną przez pracownika na rzecz organizacji związkowej. Państwo wspiera osoby zrzeszone, umożliwiając im odliczenie tych składek od dochodu w ramach ulgi podatkowej znanej jako fagforeningsfradrag. Na czym polega ulga za składki związkowe? Zgodnie z norweskimi przepisami podatkowymi, każdy pracownik, który opłaca składki na związek zawodowy, może pomniejszyć swój dochód o ich wartość. Prawo to obejmuje zarówno osoby, których składki są potrącane automatycznie z wynagrodzenia przez pracodawcę, jak i tych, którzy wpłacają je samodzielnie. Odliczenie przysługuje także członkom zagranicznych związków zawodowych z krajów EOG – pod warunkiem, że organizacja taka negocjuje układy zbiorowe (tariffavtale) w imieniu swoich członków. W roku podatkowym 2025 (rozliczenie za 2024) maksymalna kwota odliczenia wynosi 8 250 NOK. Limit ten ma charakter łączny, co oznacza, że nie można go zwiększyć, nawet jeśli przynależy się do kilku związków jednocześnie. W sytuacji, gdy składki były opłacane jedynie przez część roku, ulga przysługuje proporcjonalnie do okresu, w którym były uiszczane. Dzięki temu odliczeniu zmniejsza się dochód podlegający opodatkowaniu, co w praktyce oznacza niższy podatek do zapłaty. Przykładowo, przy stawce podatkowej na poziomie około 22%, pełne wykorzystanie ulgi (8 250 NOK) pozwala zaoszczędzić nawet około 1 815 NOK. Jak skorzystać z ulgi w zeznaniu podatkowym? W większości przypadków odliczenie składek następuje automatycznie. Jeśli pracodawca potrąca fagforeningskontingent z Twojej pensji, informacja o zapłaconych składkach trafia co miesiąc do norweskiego urzędu skarbowego (Skatteetaten) poprzez raport a-melding. Dane te są następnie przenoszone do wstępnie wypełnionego zeznania podatkowego (skattemelding). Warto jednak samodzielnie sprawdzić poprawność tych informacji. Pracodawca do końca stycznia lub na początku lutego przekazuje tzw. Årsoppgave – roczne zestawienie dochodów i potrąceń. Znajdziesz tam m.in. łączną kwotę składek związkowych pobranych w minionym roku. Należy porównać ją z informacją w skattemeldingu i w razie rozbieżności wprowadzić korektę. Jeżeli w zeznaniu nie uwzględniono ulgi, możesz samodzielnie dodać właściwą kwotę lub skorzystać z pomocy księgowego. W przypadku osób, które opłacają składki samodzielnie (np. poprzez przelew do związku), procedura jest nieco inna. Takie wydatki również można odliczyć, ale trzeba je samodzielnie wykazać w zeznaniu podatkowym, jeśli nie zostały wcześniej zgłoszone pracodawcy. Najlepiej dostarczyć mu potwierdzenie wpłat przed końcem roku, aby mógł uwzględnić dane w raporcie a-melding. Związek zawodowy ma obowiązek wystawić zaświadczenie o wpłaconych składkach do 10 grudnia, a pracownik powinien przekazać je pracodawcy do 15 grudnia. Dzięki temu odliczenie pojawi się automatycznie w Twoim rozliczeniu. Dokumentacja i dowody wpłat Zazwyczaj nie trzeba przesyłać żadnych dokumentów potwierdzających zapłatę składek do Skatteetaten. Warto jednak zachować potwierdzenia wpłat, ponieważ urząd może zażądać ich w przypadku kontroli. Jako dowód wystarczy m.in. zaświadczenie wystawione przez związek zawodowy, potwierdzające sumę wpłaconych składek, lub lønnslipp (pasek wypłaty) zawierający informację o potrąceniach z pensji. Podsumowując, fagforeningskontingent to obowiązkowa składka członkowska w związku zawodowym, która dzięki uldze fagforeningsfradrag staje się mniej obciążająca finansowo. Norweski system podatkowy zachęca w ten sposób do uczestnictwa w związkach zawodowych. Jeśli pracujesz w Norwegii i regularnie opłacasz składki, upewnij się, że korzystasz z przysługującego Ci odliczenia – to prosty sposób na realne obniżenie podatku dochodowego. TOPNOR REGNSKAP AS Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
