Uznanie kwalifikacji zawodowych w Norwegii – jakie dokumenty przygotować?
Coraz więcej osób planujących pracę w Norwegii decyduje się na uznanie swoich kwalifikacji zawodowych. W zależności od wykonywanego zawodu procedura wygląda nieco inaczej, ponieważ za ocenę uprawnień odpowiadają różne norweskie instytucje. Już na samym początku warto zadbać o właściwe przygotowanie dokumentów – pozwala to uniknąć niepotrzebnych opóźnień i sprawniej przejść przez cały proces. Poniżej zebraliśmy najważniejsze informacje dotyczące poszczególnych grup zawodowych. Osoby wykonujące zawody rzemieślnicze i techniczne ubiegające się o uznanie kwalifikacji przez HK-dir muszą przygotować dokumenty potwierdzające ukończenie szkoły oraz zdobycie kwalifikacji zawodowych. Zakres wymaganych dokumentów zależy od ukończonego typu szkoły. Absolwenci zasadniczych szkół zawodowych przedstawiają świadectwo ukończenia szkoły oraz dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe lub świadectwo czeladnicze. Absolwenci technikum składają świadectwo ukończenia technikum lub świadectwo dojrzałości oraz dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe na poziomie technika. Dodatkowo wymagane są dokument tożsamości oraz – jeśli było to elementem kształcenia – dokument potwierdzający odbycie praktyk zawodowych lub kontrakt uczniowski. Wszystkie dokumenty należy przesłać zarówno w oryginale, jak i wraz z tłumaczeniem, jako oddzielne pliki PDF. Osoby wykonujące zawody medyczne składają wnioski do Helsedirektoratet. Wymagane są dyplomy ukończenia studiów, wykazy ocen lub suplementy do dyplomu, dokument potwierdzający prawo wykonywania zawodu w Polsce – jeżeli jest wymagany dla danego zawodu – dokument tożsamości oraz pozostałe dokumenty wskazane dla konkretnej profesji we wniosku składanym przez Altinn. Elektrycy ubiegający się o uznanie kwalifikacji przez DSB muszą przygotować komplet dokumentów obejmujących między innymi życiorys zawodowy w języku norweskim lub angielskim, świadectwa ukończenia szkoły wraz z programem nauczania, dyplomy zawodowe, dokumenty potwierdzające doświadczenie zawodowe oraz odbycie praktyk. Wszystkie dokumenty należy przedstawić zarówno w oryginale, jak i wraz z tłumaczeniem na język norweski lub angielski wykonanym przez uprawnionego tłumacza. Prawnicy oraz adwokaci składają dokumenty do Advokattilsynet. W zależności od celu postępowania wymagane mogą być dyplomy ukończenia studiów, wykazy ocen, potwierdzenie prawa wykonywania zawodu w Polsce, dokument tożsamości, zaświadczenie o dobrej reputacji zawodowej oraz rozszerzone zaświadczenie o niekaralności. W tym przypadku obowiązuje szczególny wymóg – tłumaczenia dokumentów muszą zostać wykonane wyłącznie przez tłumacza przysięgłego (statsautorisert translatør). Osoby posiadające wykształcenie wyższe, które chcą uzyskać ocenę swoich kwalifikacji przez HK–dir, przygotowują dyplom ukończenia studiów, wykaz ocen lub suplement do dyplomu, świadectwo ukończenia szkoły średniej oraz dokument tożsamości. Jeżeli nazwisko na dyplomie różni się od obecnego, konieczne jest również przedstawienie dokumentu potwierdzającego zmianę nazwiska. Biegli rewidenci oraz uprawnieni księgowi z państw EOG mogą ubiegać się o uznanie kwalifikacji przez Finanstilsynet. Wnioski składa się za pośrednictwem Altinn odpowiednim formularzem, a osoby nieposiadające norweskiego numeru identyfikacyjnego korzystają z odrębnej procedury. Szczególną grupę stanowią również nauczyciele i pedagodzy przedszkolni. Aby móc zostać zatrudnionym na stałe w norweskiej szkole lub przedszkolu, konieczne jest uzyskanie zatwierdzenia kwalifikacji przez HK–dir, ponieważ jest to zawód prawnie regulowany. Niezależnie od wykonywanego zawodu ogromne znaczenie ma prawidłowe przygotowanie tłumaczeń dokumentów. HK-dir akceptuje tłumaczenia wykonane przez profesjonalne biura tłumaczeń lub tłumaczy przysięgłych, pod warunkiem że zawierają dane tłumacza oraz podpis lub pieczęć. Samodzielnie wykonane tłumaczenia nie są akceptowane. Dokumenty powinny być zeskanowane w dobrej jakości, zapisane w formacie PDF i przesyłane zgodnie z wymaganiami danej instytucji. Sposób składania wniosków również zależy od instytucji. HK-dir umożliwia składanie dokumentów przez własny portal, Helsedirektoratet przyjmuje wnioski przez Altinn, DSB udostępnia własny formularz elektroniczny, natomiast Advokattilsynet prowadzi postępowania zgodnie z instrukcjami dla konkretnej ścieżki uznania kwalifikacji. Po złożeniu kompletnego wniosku pozostaje oczekiwać na jego rozpatrzenie. Czas oczekiwania zależy od instytucji oraz rodzaju kwalifikacji i może wynosić od kilku miesięcy do nawet pół roku. Dlatego warto wcześniej przygotować wszystkie wymagane dokumenty i upewnić się, że spełniają one aktualne wymagania formalne. Przydatne linki: – HK-dir – uznawanie wykształcenia i kwalifikacji: https://hkdir.no/utdanning-fra-utlandet – Automatic Recognition (HK-dir): https://hkdir.no/en/foreign-education – Helsedirektoratet – autorisasjon: https://www.helsedirektoratet.no/english/authorisation-and-license-for-health-personnel – DSB: https://www.dsb.no – Finanstilsynet: https://www.finanstilsynet.no – Advokattilsynet: https://tilsynet.no – Altinn: https://www.altinn.no – Rejestr tłumaczy przysięgłych w Norwegii: https://www.translatorportalen.com TOPNOR REGNSKAP AS – polskie autoryzowane biuro księgowe w Norwegii +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Feriepenger w Norwegii – odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania
Dla wielu pracowników w Norwegii czerwiec oznacza nie tylko początek sezonu urlopowego, ale również wypłatę tzw. feriepenger, czyli środków przeznaczonych na czas urlopu. W praktyce w tym miesiącu zwykłe wynagrodzenie często zostaje zastąpione właśnie przez wcześniej zgromadzone pieniądze urlopowe. Poniżej odpowiadamy na najczęściej pojawiające się pytania dotyczące feriepenger zgodnie z obowiązującymi przepisami norweskiego prawa. Kiedy wypłacane są feriepenger? Zgodnie z ustawą o urlopach, pieniądze urlopowe powinny zostać wypłacone w ostatnim zwykłym terminie wypłaty wynagrodzenia przed rozpoczęciem urlopu, o ile strony nie ustaliły innego rozwiązania. Jeżeli urlop jest wykorzystywany w kilku częściach, również wypłata feriepenger powinna zostać odpowiednio podzielona. W praktyce wiele firm w Norwegii stosuje jednak inne rozwiązanie i na podstawie wewnętrznych ustaleń wypłaca całość feriepenger w jednym miesiącu – najczęściej właśnie w czerwcu. Jak sprawdzić, ile wyniosą moje feriepenger? Feriepenger naliczane są od wynagrodzenia uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym. Podstawa do ich obliczenia powinna być wykazana w rocznym zestawieniu dochodów za ubiegły rok. Minimalna wysokość feriepenger wynosi 10,2% podstawy naliczenia. W przedsiębiorstwach objętych układem zbiorowym pracy stawka może być wyższa. Pracownicy, którzy ukończyli 60. rok życia, mają prawo do dodatkowych 2,3 punktu procentowego, co oznacza wyższą kwotę feriepenger. Jeżeli masz wątpliwości dotyczące sposobu naliczenia lub wypłaty feriepenger, powinieneś zwrócić się do działu kadr albo przedstawiciela pracowników w swojej firmie. Możesz poprosić o szczegółowe zestawienie pozwalające sprawdzić poprawność wyliczeń. Norweska Inspekcja Pracy nie weryfikuje indywidualnych obliczeń dokonywanych przez pracodawców. Rozpocząłem nową pracę 1 stycznia. W czerwcu nie otrzymuję ani pensji, ani feriepenger. Czy to zgodne z przepisami? Tak. Urlop w Norwegii jest co do zasady okresem bez prawa do zwykłego wynagrodzenia. Dochód w czasie urlopu zastępują feriepenger zgromadzone w poprzednim roku. Jeżeli rozpocząłeś pracę 1 stycznia, nie zdążyłeś jeszcze wypracować feriepenger u obecnego pracodawcy. W czasie tegorocznego urlopu powinny Cię utrzymywać środki zgromadzone u poprzedniego pracodawcy. Feriepenger od poprzedniego pracodawcy mogły zostać wypłacone przy zakończeniu zatrudnienia lub zostaną wypłacone w czerwcu. Jeżeli w poprzednim roku nie pracowałeś, nadal masz prawo do urlopu, jednak nie przysługują Ci feriepenger. Byłem przez większą część ubiegłego roku na zwolnieniu lekarskim. Czy ma to wpływ na feriepenger? Tak, ale tylko częściowo. Pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe przez pierwsze 16 dni zwolnienia lekarskiego i od tego okresu również naliczane są feriepenger. Po zakończeniu okresu finansowanego przez pracodawcę świadczenia chorobowe wypłaca norweski system ubezpieczeń społecznych (folketrygden). Od tych świadczeń naliczane są feriepenger maksymalnie za 48 dni zwolnienia lekarskiego w jednym roku naliczania. Jeżeli pracodawca wypłaca pełne wynagrodzenie również po okresie 16 dni i sam finansuje tę wypłatę, zasady naliczania feriepenger zależą od zapisów umowy o pracę lub obowiązującego układu zbiorowego. Pracowałem tylko część poprzedniego roku i nie uzbierałem pełnych feriepenger. Czy muszę wykorzystać cały urlop? Nie. Norweskie przepisy pozwalają pracownikowi zrezygnować z części urlopu, jeżeli zgromadzone feriepenger nie pokrywają utraty wynagrodzenia podczas jego wykorzystania. Jest to prawo pracownika – pracodawca nie może go do tego zmusić. W takiej sytuacji masz trzy możliwości: wykorzystać cały przysługujący urlop, mimo że feriepenger nie pokryją całego potrącenia z wynagrodzenia; wykorzystać tylko tę część urlopu, którą finansują zgromadzone feriepenger, a z pozostałej części zrezygnować; wykorzystać urlop częściowo finansowany przez feriepenger oraz dodatkowo wziąć kilka dni lub tygodni urlopu bez odpowiedniego pokrycia finansowego. Przykładowo możesz wykorzystać dwa tygodnie opłacone z feriepenger oraz jeden tydzień, za który nie otrzymasz rekompensaty. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy zakład pracy jest zamykany na określony czas, np. z powodu wspólnego trzytygodniowego urlopu letniego. Wówczas pracownik ma obowiązek wykorzystać urlop, nawet jeśli nie zgromadził wystarczających feriepenger. Czy mogę poprosić pracodawcę o wcześniejszą wypłatę feriepenger? Nie. Feriepenger nie są dodatkową premią ani formą oszczędzania. Nie są również potrącane z bieżącego wynagrodzenia pracownika. Są to środki naliczane na podstawie zarobków z poprzedniego roku i przeznaczone wyłącznie na zastąpienie wynagrodzenia podczas urlopu. Ich celem jest zapewnienie pracownikowi możliwości finansowego zabezpieczenia okresu wypoczynku. Feriepenger mogą zostać wypłacone w związku z wykorzystaniem urlopu albo przy zakończeniu stosunku pracy. Jeżeli zmieniasz pracodawcę, warto pamiętać, że pieniądze otrzymane od poprzedniego pracodawcy powinny zostać zachowane na kolejny sezon urlopowy. To właśnie one mają zapewnić środki do życia podczas urlopu u nowego pracodawcy. Źródło: https://kommunikasjon.ntb.no/pressemelding/18949310/ofte-stilte-sporsmal-om-feriepenger?publisherId=14974413&lang=no TOPNOR REGNSKAP AS – księgowość i wsparcie dla firm w Norwegii. Skontaktuj się z nami i działaj bezpiecznie na norweskim rynku. +47 939 82 173post@topnor.no
Wyprowadzka z Norwegii? Sprawdź, czy musisz zapłacić podatek! – Exit Skatt
Exit Skatt, znany również jako podatek od wyprowadzki z Norwegii (utflyttingsskatt), to danina nakładana na osoby, które przestają być norweskimi rezydentami podatkowymi i posiadają określone aktywa kapitałowe – takie jak akcje, udziały czy fundusze inwestycyjne. Celem tego podatku jest uniemożliwienie unikania opodatkowania poprzez wyprowadzkę z kraju przed realizacją zysków kapitałowych. Podatek obowiązuje w momencie zakończenia rezydencji podatkowej w Norwegii, a opodatkowaniu podlega hipotetyczny zysk, jaki zostałby osiągnięty, gdyby aktywa zostały sprzedane tuż przed wyjazdem. Dotyczy on wyłącznie wybranych instrumentów finansowych i nie obejmuje np. nieruchomości ani kryptowalut. Aby sprawdzić, czy podlegasz Exit Skatt, należy wziąć pod uwagę m.in. wartość posiadanych aktywów, ich wzrost oraz to, czy przekraczasz próg 500 000 NOK zysku kapitałowego (planowane podniesienie do 3 milionów NOK od 2025 roku). Stawka podatku może sięgać nawet 37,84%, a naliczana jest od wartości aktywów z dnia poprzedzającego utratę rezydencji podatkowej. Możliwe jest odroczenie płatności podatku do momentu sprzedaży aktywów, jeśli przenosisz się do kraju UE/EOG lub zapewnisz odpowiednie zabezpieczenie. Jeśli wyprowadziłeś się po 29 listopada 2022 roku, zobowiązanie podatkowe z tytułu Exit Skatt jest bezterminowe – zapłacisz podatek nawet po wielu latach, jeśli sprzedasz aktywa. Przy wyprowadzce przed tą datą obowiązek wygasa po 5 latach. Nowe propozycje zmian w ramach budżetu 2025 zakładają m.in. podniesienie progu zwolnienia, wydłużenie okresu ratalnej spłaty z 7 do 12 lat oraz zmiany w zasadach dziedziczenia i zabezpieczania podatku. Exit Skatt nie dotyczy sprzedaży nieruchomości ani kryptowalut, ale dochody z tych źródeł mogą nadal podlegać opodatkowaniu – zależnie od rezydencji podatkowej oraz obowiązujących umów międzynarodowych. Jeśli wynajmujesz nieruchomość po wyprowadzce, również musisz rozliczać dochód w Norwegii. Na koniec, nawet jeśli nie podlegasz Exit Skatt, musisz pamiętać o końcowym rozliczeniu podatkowym w Norwegii – uwzględniającym cały dochód uzyskany w kraju do momentu wyjazdu. Pytanie Znaczenie odpowiedzi „TAK” Czy posiadasz akcje, udziały w funduszach inwestycyjnych lub inne instrumenty finansowe? Możesz podlegać Exit Skatt Czy planujesz wyjazd z Norwegii na ponad 6 miesięcy (czyli zakończenie rezydencji podatkowej)? Możesz podlegać Exit Skatt Czy Twoje aktywa zyskały na wartości od momentu zakupu? Możesz podlegać Exit Skatt Czy potencjalny zysk kapitałowy przekracza 500 000 NOK? Możesz podlegać Exit Skatt Czy planujesz przekazać aktywa osobie mieszkającej poza Norwegią? Możesz podlegać Exit Skatt Uwaga: Jeśli większość odpowiedzi to „tak” – najprawdopodobniej dotyczy Cię obowiązek zapłaty podatku od wyprowadzki z Norwegii (Exit Skatt). To ważne również dla właścicieli firm oraz osób prowadzących działalność gospodarczą w Norwegii – jeśli posiadasz udziały lub akcje, podatek Exit Skatt może Cię objąć. Dla właścicieli firm oraz osób prowadzących działalność gospodarczą w Norwegii, Exit Skatt ma również istotne znaczenie. Jeśli posiadasz udziały w spółce AS (aksjeselskap), wartość tych udziałów również podlega ocenie pod kątem potencjalnego podatku od wyprowadzki. W momencie utraty rezydencji podatkowej, hipotetyczny zysk ze wzrostu wartości udziałów może być opodatkowany, nawet jeśli ich faktyczna sprzedaż nastąpi dopiero w przyszłości. To oznacza, że właściciele firm powinni szczególnie dobrze zaplanować wyprowadzkę – zarówno pod kątem prawnym, jak i finansowym – aby uniknąć niespodzianek podatkowych. 𝐓𝐎𝐏𝐍𝐎𝐑 𝐑𝐄𝐆𝐍𝐒𝐊𝐀𝐏 𝐀𝐒 Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
FØDSELSNUMMER – co musisz wiedzieć o norweskim numerze identyfikacyjnym?
Planujesz podjęcie pracy w Norwegii? Musisz dopełnić kilka formalności. Jedną z najważniejszych jest zgłoszenie swojego przyjazdu oraz uzyskanie norweskiego numeru identyfikacyjnego, który jest niezbędny do załatwienia większości spraw urzędowych, w tym legalizacji zatrudnienia. Czym są D-nummer i fødselsnummer? W Norwegii istnieją dwa rodzaje numerów identyfikacyjnych: D-nummer i fødselsnummer. Można je porównać do polskiego numeru PESEL, ponieważ oba identyfikują osobę z imienia i nazwiska. Rodzaj numeru, który otrzymasz, zależy od długości planowanego pobytu w Norwegii. Dla przypomnienia: D-nummer: tymczasowy numer identyfikacyjny, przyznawany osobom przebywającym w Norwegii krócej niż 6 miesięcy. Fødselsnummer: stały numer identyfikacyjny, przyznawany osobom planującym dłuższy pobyt. Dlaczego norweski numer identyfikacyjny jest tak ważny? Posiadanie numeru identyfikacyjnego jest kluczowe dla każdego, kto chce legalnie pracować i funkcjonować w Norwegii. Oto kilka sytuacji, w których numer identyfikacyjny będzie niezbędny: Identyfikacja osobista: Numer ten jest wymagany przy większości kontaktów z instytucjami publicznymi. Założenie konta bankowego: Bez odpowiedniego numeru identyfikacyjnego założenie konta w banku może być niemożliwe. Dostęp do opieki zdrowotnej: Numer jest potrzebny do korzystania z usług medycznych, w tym wizyt u lekarza pierwszego kontaktu. Zawieranie umów: Od umów najmu po umowy telekomunikacyjne – norweski numer identyfikacyjny jest niezbędny. Otrzymanie wynagrodzenia: Pracodawca będzie mógł przelać Twoją pensję tylko na konto powiązane z numerem identyfikacyjnym. Korespondencja z urzędami: Numer jest konieczny do załatwiania spraw urzędowych, w tym korespondencji elektronicznej. Jak uzyskać numer identyfikacyjny? Aby otrzymać D-nummer lub fødselsnummer, musisz osobiście udać się do norweskiego urzędu skarbowego (Skatteetaten). Pamiętaj, aby wcześniej umówić się na wizytę i zabrać ze sobą niezbędne dokumenty. W zależności od tego, czy starasz się o tymczasowy, czy stały numer identyfikacyjny, będziesz potrzebować: D-nummer: dokument tożsamości oraz umowę o pracę. Fødselsnummer: dokument tożsamości, umowę o pracę na minimum 6 miesięcy, umowę najmu lub kupna mieszkania oraz rejestrację pobytu uzyskaną w UDI. Stały a tymczasowy numer identyfikacyjny – co warto wiedzieć? Jedną z najważniejszych różnic między stałym a tymczasowym numerem jest możliwość uzyskania kredytu w Norwegii. Banki udzielają kredytów wyłącznie osobom posiadającym stały numer identyfikacyjny oraz meldunek w Norwegii. Podsumowanie Jeśli planujesz pracować i mieszkać w Norwegii, uzyskanie norweskiego numeru identyfikacyjnego to kluczowy krok. Bez niego załatwienie większości spraw urzędowych oraz legalizacja zatrudnienia mogą okazać się niemożliwe. Pamiętaj, aby jak najszybciej dopełnić formalności i cieszyć się bezproblemowym pobytem oraz pracą w Norwegii. Jeśli masz jakiekolwiek pytania dotyczące procesu uzyskania norweskiego numeru identyfikacyjnego lub innych aspektów związanych z pracą w Norwegii, nasza firma księgowa służy pomocą! 𝐓𝐎𝐏𝐍𝐎𝐑 𝐑𝐄𝐆𝐍𝐒𝐊𝐀𝐏 𝐀𝐒 Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no
UMOWA O PRACĘ W NORWEGII – ważne informacje dotyczące okresu wypowiedzenia
Długość stażu pracy a okres wypowiedzenia: – Mniej niż 5 lat: 1 miesiąc. – 5-10 lat: Minimum 2 miesiące. – Ponad 10 lat: Minimum 3 miesiące. Dodatkowe przepisy dla pracowników w określonym wieku: – Powyżej 50 lat: Minimum 4 miesiące. – Powyżej 55 lat: Minimum 5 miesięcy. – Powyżej 60 lat: Minimum 6 miesięcy. Należy pamiętać, że jeśli umowa przewiduje dłuższy okres wypowiedzenia niż wymagany prawem, stosuje się korzystniejsze dla pracownika warunki. Procedura wypowiedzenia przez pracodawcę: – Wypowiedzenie musi być dostarczone pisemnie – osobiście lub listem poleconym. – Dokument powinien zawierać dane pracownika oraz informacje dotyczące terminów negocjacji lub wniesienia pozwu do sądu. – Okres wypowiedzenia rozpoczyna się w momencie doręczenia dokumentu. Wypowiedzenia przekazane drogą elektroniczną lub telefoniczną nie są uznawane. Obowiązki pracodawcy: – Pracodawca powinien zaproponować pracownikowi inną posadę w firmie, zwłaszcza w przypadku utraty certyfikatów lub uprawnień. – Obowiązkowe jest spotkanie z pracownikiem, które może odbyć się w obecności przedstawiciela związków zawodowych. Procedura wypowiedzenia przez pracownika: – Wypowiedzenie również musi być dostarczone pisemnie – osobiście lub listem poleconym. – Okres wypowiedzenia zazwyczaj zaczyna się od pierwszego dnia następnego miesiąca. Przykładowo, wypowiedzenie złożone 20 maja zaczyna obowiązywać od 1 czerwca, a pracownik zobowiązany jest pracować do 30 czerwca. Uzasadnione powody zwolnienia: Pracodawca musi mieć konkretne powody do zwolnienia. Zwolnienia bez uzasadnienia są niedopuszczalne. Okres próbny: Pracodawca ma prawo zwolnić pracownika w okresie próbnym, jeśli nie wywiązuje się on z obowiązków. Umowa na okres próbny powinna być sporządzona na piśmie. Jeśli potrzebujesz szczegółowych informacji lub wsparcia w zakresie zarządzania kadrami, zapraszamy do kontaktu z naszym biurem. TOPNOR REGNSKAP AS Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no