Transport pasażerski – usługa czy wynajem kierowcy? Kiedy zastosować 25% MVA?
W branży transportu pasażerskiego zdarzają się sytuacje, w których kierowca prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą (ENK), ale nie świadczy usług bezpośrednio na rzecz pasażerów. Zamiast tego wykonuje przewozy jako podwykonawca dla innej firmy, korzystając z jej samochodu. W takim modelu współpracy pojawia się pytanie, jaką stawkę MVA należy zastosować na fakturze wystawianej z ENK do spółki AS. Kiedy obowiązuje 25% MVA? Jeżeli kierowca wystawia fakturę za wykonywaną pracę na rzecz firmy, do której należy samochód oraz na przykład konto Bolt lub Uber, sprzedaż nie jest traktowana jako usługa transportu osób. W takim przypadku przedmiotem sprzedaży jest udostępnienie kierowcy (wynajem siły roboczej). Oznacza to, że – jeżeli transakcja jest rozliczana pomiędzy dwoma podatnikami VAT – należy zastosować 25% MVA. Dlaczego nie można zastosować 12% MVA? Stawka 12% MVA dotyczy sprzedaży usługi transportu osób świadczonej pasażerowi. Jeżeli pasażer zamawia przejazd, sprzedaż usługi transportowej realizuje firma, do której należy konto w aplikacji, samochód. Kierowca będący podwykonawcą nie sprzedaje usługi transportowej pasażerowi – świadczy usługę na rzecz tej firmy. Z tego względu faktura wystawiana przez kierowcę nie dotyczy transportu osób, lecz udostępnienia kierowcy, dlatego właściwą stawką jest 25% MVA. Należy również ocenić charakter współpracy Przed rozliczeniem takiej współpracy warto ocenić, czy właściciel ENK rzeczywiście świadczy usługi jako niezależny przedsiębiorca. Właściciel jednoosobowej działalności gospodarczej zasadniczo nie może „wynajmować samego siebie”. W związku z tym należy przeanalizować, czy współpraca pomiędzy ENK a AS nie spełnia cech stosunku pracy zgodnie z § 1-8 norweskiej ustawy o środowisku pracy (arbeidsmiljøloven). Jeżeli jednak współpraca jest rozliczana jako sprzedaż pomiędzy dwoma podatnikami VAT, faktura powinna zostać wystawiona z 25% MVA, ponieważ dotyczy udostępnienia kierowcy (arbeidskraft), a nie sprzedaży usługi transportu osób. Podsumowanie Kierowca prowadzący działalność ENK, który wykonuje przewozy pasażerskie jako podwykonawca, korzystając z samochodu oraz konta, na przykład Bolt lub Uber należącego do innej firmy, nie świadczy usługi transportu osób na rzecz pasażerów. W takiej współpracy faktura wystawiana do spółki AS dotyczy udostępnienia kierowcy, dlatego – przy rozliczeniu pomiędzy dwoma podatnikami VAT – należy zastosować 25% MVA, a nie 12% MVA. Stawiamy na indywidualne podejście, sprawną komunikację oraz rozwiązania dopasowane do potrzeb przedsiębiorców. Zawsze dopytujemy, sprawdzamy szczegóły i dokładnie analizujemy każdą sprawę, aby nasi klienci mogli czuć się bezpiecznie i wiedzieć, że mogą na nas liczyć. Pomagamy nie tylko w realizacji obowiązków księgowych, ale również w bezpiecznym i świadomym prowadzeniu biznesu. Zapraszamy do kontaktu i współpracy. TOPNOR REGNSKAP AS – polskie autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii www.topnor.no post@topnor.no +47 939 82 173
Norweski podatek od towarów i usług – raportowanie VAT dla usług zdalnych
Przedsiębiorcy prowadzący działalność w Norwegii często korzystają z usług zagranicznych dostawców, takich jak reklamy internetowe, hosting, oprogramowanie czy usługi doradcze. W wielu przypadkach nawet firmy, które nie są zarejestrowane do VAT (MVA), mają obowiązek rozliczenia norweskiego podatku VAT od takich zakupów. Jakie usługi podlegają obowiązkowi rozliczenia? Przepisy dotyczą tzw. usług zdalnych (fjernleverbare tjenester), czyli usług, które mogą być świadczone bez fizycznej obecności wykonawcy. Do najczęściej spotykanych należą: reklamy internetowe, hosting i serwery, domeny internetowe, oprogramowanie i licencje, usługi chmurowe, tworzenie stron internetowych, usługi doradcze i konsultingowe, usługi księgowe oraz inne usługi świadczone online. Źródło: Skatteetaten – Merverdiavgift på tjenester virksomheten har kjøpt fra utlandet oraz Merverdiavgiftssatser for fjernleverbare tjenester kjøpt fra utlandet. Kto ma obowiązek zapłaty VAT? Jeżeli firma nie jest zarejestrowana w Merverdiavgiftsregisteret lub prowadzi działalność zwolnioną z VAT, a kupuje usługi zdalne od zagranicznych kontrahentów, może być zobowiązana do rozliczenia podatku VAT w Norwegii. Obowiązek powstaje po przekroczeniu 2 000 NOK (bez VAT) łącznej wartości zakupionych usług w danym kwartale. Wówczas przedsiębiorca powinien obliczyć i zapłacić norweski VAT zgodnie z zasadą odwrotnego obciążenia (omvendt avgiftsplikt). Źródło: Altinn – Rapportering og betaling av mva. Jak zgłosić zakup usług z zagranicy? Firmy niezarejestrowane do VAT składają deklarację MVA dla omvendt avgiftsplikt (dawniej RF-0005) za pośrednictwem systemu Altinn. Deklarację składa się raz na kwartał. Źródło: Altinn – Mva-melding (tidligere RF-0005). Terminy składania deklaracji Deklarację należy złożyć do: – 10 maja – za I kwartał, – 10 sierpnia – za II kwartał, – 10 listopada – za III kwartał, – 10 lutego – za IV kwartał. Źródło: Altinn – Rapportering og betaling av mva. O czym warto pamiętać? Wiele firm nie zdaje sobie sprawy, że zakup reklamy, hostingu, licencji czy oprogramowania od zagranicznego dostawcy może powodować obowiązek rozliczenia VAT w Norwegii, nawet jeśli przedsiębiorstwo nie jest zarejestrowane jako podatnik VAT. Dlatego warto na bieżąco monitorować zakupy usług z zagranicy, aby uniknąć zaległości podatkowych i ewentualnych odsetek. Skontaktuj się z nami i działaj bezpiecznie na norweskim rynku. TOPNOR REGNSKAP AS – księgowość i wsparcie dla firm w Norwegii +47 939 82 173 post@topnor.no
Fravalg av revisjon w Norwegii – zasady rezygnacji z obowiązkowego audytu
Fravalg av revisjon – najważniejsze informacje Czym jest fravalg av revisjon? Fravalg av revisjon oznacza możliwość rezygnacji z obowiązkowego badania rocznego sprawozdania finansowego przez biegłego rewidenta (revisor). Dotyczy wyłącznie spółek spełniających ustawowe warunki. Obowiązki spółki Rezygnacja z audytu nie zwalnia z obowiązku prowadzenia prawidłowej księgowości ani składania rocznego sprawozdania finansowego. Sprawozdanie składa się bez badania i podpisu biegłego rewidenta. Warunki rezygnacji Spółka musi jednocześnie spełniać trzy warunki: przychody operacyjne (driftsinntekter) poniżej 7 mln NOK, suma bilansowa (balansesum) poniżej 27 mln NOK oraz średnie zatrudnienie nieprzekraczające 10 etatów (årsverk). Przekroczenie progów Przekroczenie choćby jednego z wymaganych progów powoduje powrót obowiązku badania sprawozdania przez biegłego rewidenta. Nowa spółka AS Nowo zakładana spółka może zrezygnować z audytu już za pierwszy rok działalności, jeżeli kapitał zakładowy (aksjeinnskudd) nie przekracza 27 mln NOK. Upoważnienie można zawrzeć w dokumentach założycielskich. Procedura Decyzję podejmuje walne zgromadzenie, najczęściej po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego za poprzedni rok. Następnie rezygnację zgłasza się poprzez Samordnet registermelding, dołączając protokół z walnego zgromadzenia. Korzyści Rezygnacja z audytu pozwala ograniczyć koszty związane z usługami biegłego rewidenta oraz zmniejsza liczbę formalności przy zamknięciu roku finansowego. Na co warto zwrócić uwagę? Biegły rewident może wykryć nieprawidłowości przed kontrolą urzędu. Po rezygnacji z audytu szczególnie ważne jest prawidłowe prowadzenie ksiąg rachunkowych. Kiedy rezygnacja nie jest możliwa? Z możliwości tej nie skorzystają m.in. spółki prowadzące działalność apteczną lub adwokacką, spółki dominujące w grupach kapitałowych, podmioty nadzorowane przez Finanstilsynet oraz spółki, którym obowiązek badania nałożył urząd skarbowy. Przed podjęciem decyzji Przed rezygnacją z audytu warto sprawdzić, czy spółka spełnia wszystkie wymagane warunki oraz ocenić, czy takie rozwiązanie będzie odpowiednie dla prowadzonej działalności. Prowadzenie spółki AS w Norwegii wiąże się z wieloma obowiązkami, a jednym z nich może być badanie rocznego sprawozdania finansowego przez biegłego rewidenta (revisor). Nie każda firma musi jednak ponosić związane z tym koszty. Norweskie przepisy przewidują możliwość skorzystania z tzw. fravalg av revisjon, czyli rezygnacji z obowiązkowego audytu, pod warunkiem spełnienia określonych wymagań. Warto wiedzieć, kiedy jest to możliwe, jak wygląda procedura oraz w jakich przypadkach przepisy nie pozwalają na skorzystanie z tego rozwiązania. Fravalg av revisjon oznacza możliwość zrezygnowania z obowiązkowego badania rocznego sprawozdania finansowego przez biegłego rewidenta. Choć spółki AS co do zasady podlegają obowiązkowi audytu, ustawodawca umożliwia mniejszym przedsiębiorstwom odstąpienie od tego wymogu. Dzięki temu wiele niewielkich firm może ograniczyć koszty prowadzenia działalności. Należy jednak pamiętać, że rezygnacja z audytu nie oznacza zwolnienia z obowiązku prowadzenia prawidłowej księgowości ani składania rocznego sprawozdania finansowego. Różnica polega jedynie na tym, że dokumenty nie wymagają badania i podpisu biegłego rewidenta. Możliwość rezygnacji z audytu zależy od spełnienia ściśle określonych progów. Spółka musi jednocześnie spełniać wszystkie trzy warunki. Roczne przychody operacyjne (driftsinntekter) nie mogą przekroczyć 7 mln NOK, suma bilansowa (balansesum) musi być niższa niż 27 mln NOK, a średnie zatrudnienie nie może przekraczać 10 etatów (årsverk). Spełnienie tylko dwóch z tych kryteriów nie jest wystarczające. Przekroczenie choćby jednego z progów powoduje ponowne objęcie spółki obowiązkiem badania sprawozdania przez rewidenta. Nieco inaczej wygląda sytuacja w przypadku nowo zakładanych spółek. Już na etapie rejestracji można zdecydować o rezygnacji z audytu za pierwszy rok działalności, jeżeli kapitał zakładowy (aksjeinnskudd) nie przekracza 27 mln NOK. W praktyce oznacza to, że większość nowo powstających spółek AS może od razu skorzystać z tej możliwości. Upoważnienie do rezygnacji z audytu można zawrzeć już w dokumentach założycielskich, dzięki czemu cały proces jest prostszy. W przypadku spółek, które już funkcjonują, konieczne jest przeprowadzenie odpowiedniej procedury. O rezygnacji z audytu decyduje walne zgromadzenie, najczęściej po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego za poprzedni rok obrotowy. Następnie decyzję należy zgłosić za pośrednictwem formularza Samordnet registermelding, dołączając protokół z walnego zgromadzenia potwierdzający podjętą uchwałę. Dla wielu przedsiębiorców największą zaletą rezygnacji z obowiązkowego audytu jest zmniejszenie kosztów prowadzenia działalności. Brak konieczności korzystania z usług rewidenta oznacza również mniej formalności związanych z zamknięciem roku finansowego. Warto jednak pamiętać, że biegły rewident pełni również funkcję kontrolną i może wychwycić nieprawidłowości, zanim zostaną one wykryte przez urząd. Z tego względu przedsiębiorcy, którzy decydują się na fravalg av revisjon, często pozostają przy współpracy z autoryzowanym biurem księgowym, aby zapewnić prawidłowe prowadzenie ksiąg rachunkowych. Nie każda spółka może jednak skorzystać z możliwości rezygnacji z audytu, nawet jeśli spełnia wymagane progi finansowe i dotyczące zatrudnienia. Wyłączenie dotyczy między innymi spółek prowadzących działalność apteczną lub adwokacką, spółek dominujących w grupach kapitałowych oraz podmiotów podlegających nadzorowi Finanstilsynet. Rezygnacja nie będzie również możliwa w sytuacji, gdy obowiązek przeprowadzenia badania został nałożony przez urząd skarbowy. Decyzja o rezygnacji z biegłego rewidenta powinna być poprzedzona analizą sytuacji przedsiębiorstwa. Warto sprawdzić, czy spółka spełnia wszystkie wymagane warunki oraz czy ograniczenie kosztów nie będzie wiązało się z większym ryzykiem w zakresie prawidłowości prowadzonej księgowości. W razie wątpliwości warto przeanalizować swoją sytuację przed podjęciem decyzji oraz zapoznać się z informacjami publikowanymi przez Brønnøysundregistrene. TOPNOR REGNSKAP AS – polskie autoryzowane biuro księgowe w Norwegii +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Pracownicy sezonowi w Norwegii – o czym musi pamiętać pracodawca?
Okres wakacyjny to czas, w którym wiele firm zatrudnia pracowników sezonowych, często są to osoby młode, podejmujące swoją pierwszą pracę. Dla pracodawcy oznacza to nie tylko możliwość uzupełnienia braków kadrowych, ale również szczególną odpowiedzialność za prawidłowe wdrożenie nowych pracowników oraz przestrzeganie przepisów norweskiego prawa pracy. Norweski Państwowy Inspektorat Pracy przypomina, że warto zadbać o to, aby zatrudnienie odbywało się zgodnie z obowiązującymi przepisami. Jednym z najważniejszych obowiązków pracodawcy jest przygotowanie pisemnej umowy o pracę. Każdy pracownik – również zatrudniony na okres wakacyjny lub na krótki czas – ma prawo do otrzymania umowy. Dokument powinien jasno określać warunki zatrudnienia, w tym wymiar i organizację czasu pracy, wysokość wynagrodzenia, ewentualne dodatki za nadgodziny, okres próbny, okres wypowiedzenia, zasady dotyczące przerw oraz sposób planowania grafików. Warto pamiętać, że niekompletna lub nieprecyzyjna umowa może prowadzić do nieporozumień i sporów dotyczących wynagrodzenia, czasu pracy czy obowiązków pracownika. Równie istotne jest właściwe planowanie czasu pracy. Pracownicy zatrudnieni w systemie zmianowym powinni otrzymać harmonogram pracy z odpowiednim wyprzedzeniem – co do zasady co najmniej 14 dni przed rozpoczęciem okresu, którego dotyczy grafik. Pozwala to pracownikowi odpowiednio zaplanować swój czas oraz zwiększa przewidywalność organizacji pracy. Szczególną uwagę należy zwrócić na zatrudnianie osób poniżej 18. roku życia. W Norwegii obowiązują wobec nich dodatkowe przepisy ochronne. Młodociani pracownicy nie mogą wykonywać pracy w godzinach nadliczbowych, co do zasady nie mogą pracować w porze nocnej (z nielicznymi wyjątkami), a jeśli ich dzień pracy trwa dłużej niż 4,5 godziny, przysługuje im minimum 30 minut przerwy. Czas pracy nie może negatywnie wpływać na ich zdrowie, bezpieczeństwo ani rozwój. Pracownicy pełnoletni podlegają ogólnym przepisom dotyczącym czasu pracy. Jeżeli wykonują pracę w godzinach nadliczbowych, pracodawca ma obowiązek wypłacić należny dodatek za nadgodziny zgodnie z obowiązującymi regulacjami. Nie można również zapominać o odpowiednim przeszkoleniu nowego pracownika. Osoba rozpoczynająca pracę powinna otrzymać instruktaż dotyczący wykonywania obowiązków, korzystania z narzędzi i systemów wykorzystywanych w firmie oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Dobrze przeprowadzone wdrożenie zmniejsza ryzyko błędów, wypadków oraz niepotrzebnych problemów organizacyjnych. Pracodawca powinien także sprawdzić, czy dana branża objęta jest przepisami o płacy minimalnej. W Norwegii minimalne stawki obowiązują między innymi w branży budowlanej, elektrycznej, transportowej, sprzątającej, hotelarskiej i gastronomicznej. Niedostosowanie wynagrodzenia do obowiązujących stawek może skutkować konsekwencjami podczas kontroli. Kolejnym elementem jest zapewnienie bezpiecznego środowiska pracy. Każdy pracownik powinien wiedzieć, kto pełni funkcję przedstawiciela ds. BHP (verneombud) oraz do kogo może zwrócić się w przypadku zagrożeń lub problemów związanych z bezpieczeństwem pracy. Dla przedsiębiorców zatrudniających pracowników sezonowych najlepszą praktyką jest odpowiednie przygotowanie dokumentacji jeszcze przed rozpoczęciem sezonu. Weryfikacja umów, prawidłowe planowanie grafików, zapewnienie wymaganych szkoleń oraz przestrzeganie przepisów dotyczących czasu pracy i wynagrodzeń pozwalają uniknąć problemów podczas ewentualnej kontroli oraz budują wizerunek odpowiedzialnego pracodawcy. Jeżeli mają Państwo wątpliwości dotyczące przygotowania umów o pracę, zasad zatrudniania pracowników sezonowych lub obowiązków pracodawcy wynikających z norweskiego prawa pracy, warto skonsultować je z biurem księgowym lub doradcą, aby mieć pewność, że wszystkie formalności zostały dopełnione prawidłowo. TOPNOR REGNSKAP AS to autoryzowane polskie biuro rachunkowe w Norwegii, specjalizujące się w kompleksowej obsłudze księgowej jednoosobowych działalności (ENK) oraz spółek AS. Nasz doświadczony zespół doskonale zna norweskie przepisy podatkowe i wspiera przedsiębiorców na każdym etapie prowadzenia działalności. Aktywnie poszukujemy korzystnych rozwiązań podatkowych, priorytetowo podchodzimy do pilnych spraw i stawiamy na indywidualne podejście do każdego klienta. www.topnor.no post@topnor.no +47 939 82 173
Urlop w Norwegii. FERIELOVEN – kto decyduje o terminie urlopu?
Kto decyduje o terminie urlopu? Ostateczną decyzję podejmuje pracodawca, jeśli nie da się pogodzić wszystkich wniosków urlopowych pracowników. Prawo do urlopu latem Pracownik może żądać wykorzystania co najmniej trzech tygodni urlopu między 1 czerwca a 30 września. Informacja o terminie urlopu Termin urlopu powinien zostać przekazany pracownikowi najpóźniej dwa miesiące przed rozpoczęciem wolnego. Obowiązek wykorzystania urlopu Pracodawca ma obowiązek dopilnować, aby pracownik wykorzystał przysługujący mu urlop. Przeniesienie urlopu Na podstawie pisemnego porozumienia można przenieść maksymalnie dwa tygodnie urlopu na kolejny rok. Urlop zaliczkowy Dopuszczalne jest wykorzystanie do dwóch tygodni urlopu z przyszłorocznego wymiaru. Ekwiwalent za urlop Co do zasady nie można wypłacać pieniędzy zamiast urlopu. Wyjątek stanowi zakończenie zatrudnienia. Urlop przy niepełnym etacie Każdemu pracownikowi przysługuje 25 dni roboczych urlopu rocznie, niezależnie od wymiaru etatu. Liczenie dni urlopowych Urlop rozliczany jest według virkedager, czyli dni od poniedziałku do soboty, a nie wyłącznie dni pracy. W norweskim prawie urlopowym (ferieloven) odpowiedzialność za prawidłowe planowanie urlopów spoczywa nie tylko na pracowniku, ale również na pracodawcy. Oznacza to, że firma musi zadbać o to, aby zatrudnione osoby faktycznie wykorzystały przysługujące im dni wolne. Nie jest to jedynie przywilej pracownika, lecz ustawowy obowiązek wynikający z przepisów. Takie rozwiązanie ma ścisły związek z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy (HMS). Regularny wypoczynek pomaga ograniczać ryzyko wypadków, wpływa na zmniejszenie liczby zwolnień lekarskich, poprawia atmosferę w miejscu pracy oraz sprzyja dłuższej aktywności zawodowej pracowników. Kto ustala termin urlopu? W większości firm harmonogram urlopów tworzony jest na podstawie preferencji zgłaszanych przez pracowników. Pracodawca powinien w pierwszej kolejności uwzględnić ich oczekiwania, jednocześnie dbając o zachowanie ciągłości funkcjonowania przedsiębiorstwa. Nie zawsze jednak możliwe jest pogodzenie wszystkich wniosków urlopowych. W sytuacji, gdy kilka osób chce skorzystać z wolnego w tym samym czasie lub potrzeby firmy nie pozwalają na zaakceptowanie wszystkich zgłoszeń, ostateczna decyzja należy do pracodawcy. Warto jednak pamiętać, że przed ustaleniem terminu urlopu powinien on omówić tę kwestię z pracownikiem lub jego przedstawicielem (tillitsvalgt). Jakie ograniczenia obowiązują pracodawcę? Choć firma ma prawo wskazać termin wykorzystania urlopu, nie może robić tego całkowicie dowolnie. Przepisy gwarantują pracownikowi możliwość wykorzystania minimum trzech tygodni nieprzerwanego urlopu pomiędzy 1 czerwca a 30 września, czyli w głównym sezonie urlopowym. Dodatkowo pracownik może oczekiwać, że pozostała część urlopu zostanie udzielona w sposób ciągły. Istotne znaczenie ma również termin przekazania informacji o urlopie. Jeżeli nie występują szczególne przeszkody, pracownik może żądać, aby termin jego wolnego został ustalony i przekazany najpóźniej dwa miesiące przed rozpoczęciem urlopu. Niedopełnienie tego obowiązku może prowadzić do sporów, a w razie problemów pracownik ma możliwość skorzystania ze wsparcia związku zawodowego, który często oferuje pomoc prawną swoim członkom. Czy niewykorzystany urlop można zamienić na pieniądze? Norweskie przepisy wychodzą z założenia, że urlop służy odpoczynkowi, dlatego zasadniczo nie można zastąpić go wypłatą ekwiwalentu pieniężnego. Feriepenger mają być wykorzystane w związku z faktycznym korzystaniem z wolnego. Zakaz ten obowiązuje również wtedy, gdy urlop został przeniesiony na kolejny rok z powodu choroby lub urlopu rodzicielskiego. Jedyną sytuacją, w której możliwe jest wypłacenie ekwiwalentu za niewykorzystane dni urlopowe, jest zakończenie stosunku pracy. Przeniesienie urlopu na kolejny rok Ferieloven przewiduje możliwość elastycznego zarządzania częścią urlopu. Pracownik i pracodawca mogą zawrzeć pisemne porozumienie umożliwiające przeniesienie maksymalnie dwóch tygodni niewykorzystanego urlopu na kolejny rok. Podobnie można uzgodnić wykorzystanie do dwóch tygodni urlopu zaliczkowego (forskuddsferie), czyli dni wolnych pobranych z przyszłorocznego wymiaru. Inaczej wygląda sytuacja, gdy przyczyną niewykorzystania urlopu jest zaniedbanie ze strony pracodawcy. W takim przypadku cały niewykorzystany ustawowy urlop musi zostać automatycznie przeniesiony na następny rok. Ta sama zasada dotyczy m.in. pracowników, którzy przez dłuższy czas przebywali na zwolnieniu lekarskim i zgromadzili znaczną liczbę zaległych dni wolnych. Urlop podczas choroby Przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie zawsze oznacza utratę możliwości korzystania z urlopu. Pracownik może sam zdecydować, że chce wykorzystać wolne w trakcie choroby. W takim przypadku wypłata sykepenger zostaje wstrzymana, a pracownik otrzymuje feriepenger wypracowane wcześniej. Osoba całkowicie niezdolna do pracy ma jednak prawo przesunąć urlop na późniejszy termin. Jeśli wykorzystanie wolnego w danym roku nie będzie możliwe, wszystkie niewykorzystane dni przechodzą na kolejny rok. Aby skorzystać z tego uprawnienia, pracownik musi najpóźniej w ostatnim dniu roboczym przed rozpoczęciem urlopu poinformować pracodawcę o zmianie terminu oraz przedstawić zaświadczenie lekarskie (legeerklæring). Urlop a permittering W przypadku permittering obowiązują zasadniczo te same reguły dotyczące planowania urlopu, które stosuje się wobec pozostałych pracowników. Pracodawca może zarówno uzgodnić termin wolnego z pracownikiem, jak i zobowiązać go do wykorzystania urlopu, o ile zachowany zostanie wymagany dwumiesięczny okres uprzedzenia. Podczas korzystania z urlopu NAV wstrzymuje wypłatę świadczenia postojowego, natomiast pracownik otrzymuje należne mu feriepenger naliczone za poprzedni rok. Nowy pracownik a prawo do urlopu Rozpoczęcie pracy w nowej firmie w trakcie roku nie oznacza utraty prawa do wypoczynku. Jeżeli pracownik nie wykorzystał wcześniej całego przysługującego mu urlopu, może zrobić to u nowego pracodawcy. Osoba rozpoczynająca zatrudnienie najpóźniej 30 września zachowuje prawo do pełnego ustawowego urlopu wynoszącego 25 dni roboczych w tym samym roku urlopowym. Pracownik, który podejmie pracę do 15 sierpnia, może również skorzystać z trzech tygodni urlopu w głównym sezonie urlopowym. Z kolei osoba zatrudniona po 30 września ma zagwarantowane co najmniej siedem dni roboczych urlopu jeszcze przed końcem roku. Co do zasady pracodawca może wymagać wykorzystania urlopu tylko wtedy, gdy pracownik posiada wypracowane feriepenger z poprzedniego roku. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy przedsiębiorstwo całkowicie wstrzymuje działalność, na przykład podczas wspólnego urlopu letniego (fellesferie). Wówczas pracownik jest zobowiązany do wykorzystania wolnego nawet wtedy, gdy nie zgromadził jeszcze wystarczających środków z feriepenger. Jak liczyć urlop przy niepełnym etacie i pracy zmianowej? Jednym z najczęstszych źródeł nieporozumień są zasady naliczania urlopu dla osób zatrudnionych na część etatu lub pracujących w systemie zmianowym i turnusowym. Norweskie przepisy przyznają wszystkim pracownikom taki sam ustawowy wymiar urlopu – 25 dni roboczych rocznie, czyli cztery tygodnie i jeden dzień, niezależnie od liczby przepracowanych godzin. Dodatkowe dni wolne mogą wynikać z umowy o pracę lub układu zbiorowego, gdzie często pojawia się tzw. piąty tydzień urlopu. Kluczowym pojęciem jest tutaj virkedag, czyli dzień roboczy w rozumieniu ustawy. Obejmuje on wszystkie dni od poniedziałku do soboty, niezależnie od tego, czy zgodnie z grafikiem pracownik miał wykonywać pracę. W praktyce oznacza to, że osoba zatrudniona na
Zarząd w spółce AS w Norwegii – obowiązki, odpowiedzialność i zasady funkcjonowania
Zarząd w norweskiej spółce AS jest kluczowym organem odpowiedzialnym za prowadzenie jej spraw oraz reprezentowanie jej na zewnątrz. Działa w imieniu spółki, dbając o jej interesy z zachowaniem należytej staranności i lojalności. Do jego głównych zadań należy zarówno wyznaczanie kierunków rozwoju przedsiębiorstwa, jak i nadzorowanie realizacji przyjętej strategii oraz kontrola sytuacji finansowej, w tym prawidłowości prowadzenia księgowości, systemów kontroli wewnętrznej i poziomu kapitału własnego adekwatnego do skali ryzyka działalności. Każda spółka AS ma obowiązek powołania zarządu, który musi składać się z co najmniej jednej osoby. W przypadku większego składu konieczne jest wyznaczenie przewodniczącego. Przepisy nie wymagają, aby członkowie zarządu byli rezydentami Norwegii, jednak co najmniej połowa z nich powinna mieszkać na terenie EOG, Wielkiej Brytanii lub Szwajcarii. Liczba członków oraz długość ich kadencji określana jest w statucie spółki lub decyzją zgromadzenia ogólnego, które ma również kompetencje do ich powoływania i odwoływania – zarówno podczas zwyczajnych, jak i nadzwyczajnych zgromadzeń. Wszelkie zmiany w składzie zarządu podlegają zgłoszeniu do odpowiedniego rejestru i mają charakter jawny. Zarząd odpowiada także za reagowanie w sytuacjach zagrożenia finansowego. W przypadku niewystarczającego kapitału własnego ma obowiązek niezwłocznie podjąć działania naprawcze, a w razie potrzeby zwołać zgromadzenie wspólników. Może również udzielać upoważnień do reprezentowania spółki innym osobom, w tym dyrektorowi zarządzającemu, jeśli taki został powołany. Funkcja dyrektora zarządzającego (daglig leder) nie jest obowiązkowa – jeśli jednak istnieje, odpowiada on za bieżące prowadzenie spraw spółki, podczas gdy zarząd zachowuje funkcję nadzorczą i nadal ponosi odpowiedzialność za całokształt działalności. Członkowie zarządu mogą ponosić odpowiedzialność za szkody wyrządzone spółce, wspólnikom lub osobom trzecim, jeżeli działali niezgodnie z prawem, statutem lub zasadami należytej staranności. Odpowiedzialność ta ma przede wszystkim charakter cywilny, choć w określonych przypadkach może również przybrać formę odpowiedzialności karnej. Co do zasady nie odpowiadają oni jednak za zobowiązania spółki, chyba że doszło do naruszenia ich obowiązków. Istotnym elementem funkcjonowania zarządu jest także dokumentowanie jego pracy. Posiedzenia powinny być protokołowane, a sporządzane protokoły stanowią ważny dowód podejmowanych decyzji, szczególnie w sytuacjach kontroli lub ewentualnych sporów prawnych. Topnor Regnskap AS – polskie autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii Profesjonalne wsparcie w zakresie księgowości, rozliczeń i obowiązków pracodawcy. +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Norwegia 2026: nowe przepisy dotyczące nieściągalnych wierzytelności
Od 1 stycznia 2026 roku w Norwegii obowiązują nowe regulacje podatkowe dotyczące niezapłaconych należności pomiędzy podmiotami powiązanymi, które w istotny sposób wpływają na sposób ich rozliczania przez przedsiębiorców. Przepisy te mają zastosowanie do firm działających w strukturach powiązań kapitałowych, w których poziom udziałów lub kontroli przekracza 90%, i obejmują przede wszystkim transakcje wewnątrzgrupowe. Najważniejszą zmianą jest wprowadzenie zasady 24 miesięcy. Oznacza to, że jeżeli należność, na przykład wynikająca z wystawionej faktury za towary lub usługi, nie zostanie uregulowana w ciągu dwóch lat, przedsiębiorstwo traci możliwość zaliczenia jej do kosztów podatkowych. Po upływie tego okresu zaległość nie jest już traktowana jako strata operacyjna, lecz jako forma wsparcia finansowego dla podmiotu powiązanego. Największym wyzwaniem wynikającym z nowych regulacji są jednak rozbieżności pomiędzy zasadami dotyczącymi podatku dochodowego (Skatt) oraz podatku VAT (MVA). W przypadku podatku dochodowego ograniczenia dotyczą głównie relacji pionowych, czyli pomiędzy spółką matką a spółką córką, natomiast nie obejmują tzw. spółek siostrzanych. Z kolei przepisy VAT są znacznie bardziej restrykcyjne i obejmują zarówno powiązania pionowe, jak i poziome, co oznacza, że ograniczenia dotyczą także transakcji między spółkami siostrami. Różnice widoczne są również w zakresie podmiotów objętych regulacjami. W podatku dochodowym przepisy koncentrują się głównie na spółkach kapitałowych, takich jak AS, objętych metodą zwolnień. Natomiast regulacje dotyczące VAT obejmują wszystkie formy prowadzenia działalności, w tym jednoosobowe działalności gospodarcze (ENK), spółki osobowe (ANS/DA) oraz oddziały firm zagranicznych (NUF). Istotna rozbieżność dotyczy także rodzaju wierzytelności. W podatku dochodowym ograniczenia odnoszą się zarówno do należności handlowych, jak i innych zobowiązań, takich jak pożyczki wewnątrzgrupowe. W przypadku VAT przepisy mają zastosowanie wyłącznie do wierzytelności wynikających ze sprzedaży towarów i usług. W praktyce oznacza to, że brak uregulowania należności w ciągu 24 miesięcy może prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych dla przedsiębiorstwa. Firma traci bowiem możliwość zaliczenia kwoty netto do kosztów podatkowych, a jednocześnie nie ma prawa do odzyskania podatku VAT, co skutkuje podwójną stratą. W związku z dużą złożonością przepisów oraz różnicami pomiędzy regulacjami dotyczącymi podatku dochodowego i VAT, kluczowe znaczenie ma odpowiednie zarządzanie rozliczeniami wewnątrz grupy. Przedsiębiorcy powinni przede wszystkim rygorystycznie kontrolować terminy płatności i dopilnować, aby wszelkie należności pomiędzy podmiotami powiązanymi zostały uregulowane przed upływem 24 miesięcy, co pozwoli uniknąć negatywnych skutków podatkowych. W razie pytań lub wątpliwości zachęcamy do kontaktu — chętnie pomożemy i wyjaśnimy wszelkie kwestie. Topnor Regnskap AS – polskie autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii Profesjonalne wsparcie w zakresie księgowości, rozliczeń i obowiązków pracodawcy. +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no Źródło: Opracowanie na podstawie przepisów norweskiego prawa podatkowego, w szczególności: – Skatteloven (ustawa o podatku dochodowym), w tym regulacji dotyczących strat na wierzytelnościach oraz transakcji między podmiotami powiązanymi (nærstående), – Merverdiavgiftsloven (ustawa o podatku VAT), w zakresie korekty VAT od nieściągalnych należności, wytycznych i interpretacji publikowanych przez Skatteetaten.
Wycena firmy w Norwegii – jak określa się wartość firmy?
W Norwegii nie istnieje jeden prosty ani uniwersalny wzór na wycenę firmy, szczególnie w sytuacji, gdy spółka nie jest notowana na giełdzie i nie posiada rynkowej ceny akcji. W takich przypadkach wartość przedsiębiorstwa ustala się najczęściej na podstawie jego majątku oraz danych wynikających z dokumentacji księgowej. Jest to podejście powszechnie akceptowane zarówno w praktyce biznesowej, jak i przez norweski urząd skarbowy (Skatteetaten). Podstawą wyceny są aktywa spółki. Nieruchomości oraz środki trwałe wycenia się według ich aktualnej wartości rynkowej. Papiery wartościowe posiadane przez firmę również przyjmuje się według wartości rynkowej, o ile taka jest dostępna. Środki pieniężne, należności oraz pozostałe aktywa obrotowe uwzględnia się zazwyczaj zgodnie z wartościami wykazanymi w księgach rachunkowych. Następnie od sumy tych aktywów odejmuje się zobowiązania spółki, które co do zasady przyjmowane są według wartości księgowej. Wyjątkiem jest podatek odroczony, którego nie odejmuje się przy ustalaniu wartości firmy. Kapitał własny stanowi w tym modelu wynik końcowy – odzwierciedla on faktyczną wartość przedsiębiorstwa wynikającą z majątku po pomniejszeniu o zobowiązania. Taka metoda jest najczęściej stosowana przy wycenie udziałów w spółkach niepublicznych, w tym na potrzeby rozliczeń podatkowych, sprzedaży udziałów, darowizn lub podziału majątku. W przypadku wątpliwości norweski urząd skarbowy ma prawo zastosować własne metody wyceny. W praktyce może to oznaczać oszacowanie wartości udziałów na podstawie prognozowanego, uśrednionego zysku firmy w perspektywie kilku lat. Długość tego okresu zależy od branży oraz charakteru działalności. Takie podejście jest znane i opisane m.in. w publikacjach Norweskiego Urzędu Statystycznego (SSB) dotyczących wyceny akcji niepublicznych. W codziennej praktyce do większości celów wystarczają własne, rzetelne i dobrze udokumentowane kalkulacje sporządzone na podstawie ksiąg rachunkowych. Im większa wartość transakcji lub im większe ryzyko podatkowe, tym bardziej szczegółowej i profesjonalnej wyceny może oczekiwać Skatteetaten. Wycena sporządzona przez niezależnego rzeczoznawcę – również zagranicznego, w tym polskiego – jest zazwyczaj traktowana jako silny i wiarygodny dokument potwierdzający przyjętą wartość spółki. TOPNOR REGNSKAP AS to autoryzowane biuro księgowe w Norwegii, które profesjonalnie i rzetelnie wspiera przedsiębiorców w prowadzeniu działalności. Oferujemy szybką obsługę księgową, rozliczenia podatkowe, VAT i doradztwo finansowe. Każdemu klientowi zapewniamy bezpłatną pierwszą konsultację, podczas której odpowiadamy na wszystkie pytania i pomagamy wybrać najkorzystniejsze rozwiązania. +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Jak zagraniczna firma zyskuje wiarygodność w Norwegii – certyfikaty i dobre praktyki
W Norwegii kluczowym elementem dla sukcesu firmy, zwłaszcza tej zagranicznej, jest budowanie zaufania i wiarygodności. Nie chodzi tu tylko o znajomość języka czy kontakty biznesowe – norwescy klienci często wybierają firmy, które wydają się pewne i godne zaufania. Najchętniej współpracują z podmiotami, które znają lub które polecają inni. Dla firm zagranicznych oznacza to konieczność wykazania się profesjonalizmem i solidnością w sposób, który jest dla Norwegów czytelny i wiarygodny. Jednym ze skutecznych sposobów na zdobycie zaufania jest posiadanie odpowiednich certyfikacji, rejestracji i wyróżnień, które w Norwegii są powszechnie rozpoznawane i cenione. Przykłady najważniejszych z nich obejmują: – Sentral Godkjenning – szczególnie istotna w branży budowlanej i remontowej. Certyfikat ten potwierdza spełnianie norweskich wymogów dotyczących jakości, BHP i prawa budowlanego. Posiadanie tej rejestracji daje przewagę, ponieważ wielu lokalnych wykonawców jej nie posiada. – Gazellebedrift – przyznawane przez Dagens Næringsliv firmom dynamicznie rosnącym i stabilnym finansowo. Taki tytuł pokazuje, że firma działa solidnie i ma długoterminowe perspektywy rozwoju. – StartBANK – obowiązkowa rejestracja w wielu dużych projektach publicznych i prywatnych, zwłaszcza w budownictwie. Potwierdza, że firma jest ubezpieczona, płaci podatki i jest wiarygodnym dostawcą. – Achilles Qualification System – wykorzystywany w branżach takich jak energetyka, transport czy infrastruktura. Umożliwia firmom zagranicznym pojawienie się wśród głównych kontrahentów, np. Statkraft czy Equinor. – Rejestracja w VAT (MVA) – prosta, ale istotna czynność, która pokazuje, że firma działa formalnie i legalnie w Norwegii. – Brønnøysundregistrene: zweryfikowane informacje o firmie – aktualne dane, brak zaległości i uporządkowane sprawozdania finansowe sygnalizują przejrzystość i profesjonalizm. – Certyfikaty ISO (9001, 14001, 45001 itp.) – międzynarodowe standardy w zakresie jakości, środowiska i BHP zapewniają dodatkowe poczucie bezpieczeństwa dla klientów przemysłowych i biznesowych. – Status Lærebedrift – uprawnienie do szkolenia praktykantów pokazuje, że firma wspiera rynek pracy i spełnia norweskie wymagania edukacyjne. – Oceny kredytowe (AAA, AA itp.) – wystawiane przez Bisnode lub Dun & Bradstreet. Umożliwiają weryfikację kondycji finansowej firmy, co jest często sprawdzane przez norweskich klientów przed podpisaniem umowy. – Referencje od klientów publicznych – doświadczenie w pracy dla gmin, województw lub instytucji państwowych znacząco podnosi wiarygodność firmy w oczach lokalnych kontrahentów. Oprócz formalnych certyfikatów i rejestracji warto stosować praktyczne metody budowania zaufania: – Posiadanie norskojęzycznego kontaktu lub kierownika projektu, nawet jeśli firma ma zagranicznych właścicieli, ułatwia komunikację i zwiększa poczucie bezpieczeństwa klientów. – Wdrażanie przejrzystych procedur, dokumentacji i jasnych procesów – Norwegowie cenią strukturę, porządek i przewidywalność w pracy. – Profesjonalna, norweskojęzyczna strona internetowa z wyraźnym pokazaniem certyfikatów, referencji i wartości firmy zwiększa wiarygodność. – Członkostwo w lokalnych organizacjach branżowych, takich jak Byggmesterforbundet, Nelfo czy Maskinentreprenørenes forbund, sygnalizuje, że firma aktywnie uczestniczy w rynku i przestrzega standardów branżowych. Bycie firmą zagraniczną w Norwegii nie jest przeszkodą – problem pojawia się dopiero wtedy, gdy nie zadbamy o odpowiednią wiarygodność. Właściwe certyfikaty, rzetelne referencje i przemyślana komunikacja pozwalają nie tylko konkurować z lokalnymi przedsiębiorstwami, ale w wielu przypadkach je przewyższać w oczach klientów. TOPNOR REGNSKAP AS Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Norwegia dla firm: NUF czy AS?
Kryterium Aksjeselskap (AS) Norskregistrert Utenlandsk Foretak (NUF) Rodzaj podmiotu Niezależny podmiot prawny Oddział firmy zagranicznej, nie jest odrębnym podmiotem Odpowiedzialność prawna Ograniczona do wysokości kapitału zakładowego Pełna odpowiedzialność firmy-matki Kapitał zakładowy Minimalny 30 000 NOK Brak wymogu kapitału Koszty rejestracji Wyższe, opłata rejestracyjna ok. 5 500–6 500 NOK Niskie, minimalne lub zerowe Podatek dochodowy 22% w Norwegii Podwójne opodatkowanie (Norwegia + kraj macierzysty) Reputacja na rynku Wysoka, budzi zaufanie Może budzić wątpliwości, postrzegana jako mniej stabilna Czas rejestracji 4-5 tygodni 1-3 tygodnie Dla kogo? Długoterminowe, stabilne operacje Działalność tymczasowa, testowanie rynku Jednym z pierwszych kroków przy zakładaniu firmy w Norwegii jest wybór właściwej formy prawnej. To decyzja, która wpływa na sposób prowadzenia biznesu, poziom odpowiedzialności, obciążenia podatkowe i ogólny wizerunek przedsiębiorstwa. Najczęściej przedsiębiorcy rozważają dwie opcje: Aksjeselskap (AS), czyli norweską spółkę akcyjną z ograniczoną odpowiedzialnością, oraz Norskregistrert Utenlandsk Foretak (NUF) – oddział zagranicznej firmy działający na terytorium Norwegii. AS to niezależny podmiot prawny, bardzo podobny do polskiej spółki z o.o. Właściciele (akcjonariusze) ponoszą odpowiedzialność wyłącznie do wysokości wniesionego kapitału, co zapewnia im skuteczną ochronę prywatnego majątku. Minimalny kapitał zakładowy wynosi 30 000 NOK, a sama spółka w pełni podlega norweskiemu systemowi podatkowemu. Tego typu forma działalności jest uznawana za stabilną, przejrzystą i wzbudzającą zaufanie zarówno wśród kontrahentów, jak i instytucji finansowych. NUF z kolei stanowi oddział zagranicznej firmy, na przykład polskiej spółki z o.o., zarejestrowany w Norwegii. Nie jest to jednak samodzielny podmiot prawny, a wszystkie zobowiązania finansowe i prawne ponosi firma-matka z kraju pochodzenia. Rejestracja NUF jest zazwyczaj prostsza i tańsza, ponieważ nie wymaga kapitału zakładowego. Taka forma działalności często wybierana jest przez przedsiębiorstwa, które chcą przetestować norweski rynek lub prowadzą działalność tymczasową. Trzeba jednak pamiętać, że w tym przypadku istnieje ryzyko podwójnego opodatkowania – częściowo w Norwegii, a częściowo w kraju siedziby firmy. Różnice między AS a NUF najlepiej widać, gdy przyjrzymy się kilku kluczowym aspektom. W spółce AS odpowiedzialność właścicieli jest ograniczona, natomiast w NUF pełną odpowiedzialność za zobowiązania ponosi przedsiębiorstwo-matka. Założenie AS wiąże się z koniecznością wniesienia kapitału i poniesienia wyższych kosztów rejestracyjnych (około 5 500–6 500 NOK), jednak w zamian firma zyskuje większą wiarygodność na rynku. NUF natomiast pozwala rozpocząć działalność niskim kosztem, lecz wymaga szczególnej ostrożności w kwestiach podatkowych i księgowych. Jeśli chodzi o podatki, AS rozlicza się w całości w Norwegii według stawki 22%, prowadząc pełną księgowość zgodnie z lokalnymi przepisami. Po przekroczeniu progu 50 000 NOK obrotu spółka musi zarejestrować się jako płatnik VAT. NUF natomiast rozlicza się zarówno w Norwegii, jak i w kraju pochodzenia, co może wymagać dodatkowych działań związanych z unikaniem podwójnego opodatkowania. Podsumowując – wybór między AS a NUF zależy przede wszystkim od charakteru i planów przedsiębiorstwa. Jeśli zależy Ci na stabilnej, długoterminowej obecności na norweskim rynku, chcesz ograniczyć ryzyko finansowe i budować zaufanie wśród klientów – najlepszym rozwiązaniem będzie spółka AS. Natomiast gdy planujesz krótkotrwały projekt, chcesz przetestować rynek lub ograniczyć koszty startowe, warto rozważyć NUF. Obie formy mają swoje zalety, jednak to dopasowanie ich do strategii firmy decyduje o sukcesie działalności w Norwegii. TOPNOR REGNSKAP AS Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no