Feriepenger w Norwegii – odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania
Dla wielu pracowników w Norwegii czerwiec oznacza nie tylko początek sezonu urlopowego, ale również wypłatę tzw. feriepenger, czyli środków przeznaczonych na czas urlopu. W praktyce w tym miesiącu zwykłe wynagrodzenie często zostaje zastąpione właśnie przez wcześniej zgromadzone pieniądze urlopowe. Poniżej odpowiadamy na najczęściej pojawiające się pytania dotyczące feriepenger zgodnie z obowiązującymi przepisami norweskiego prawa. Kiedy wypłacane są feriepenger? Zgodnie z ustawą o urlopach, pieniądze urlopowe powinny zostać wypłacone w ostatnim zwykłym terminie wypłaty wynagrodzenia przed rozpoczęciem urlopu, o ile strony nie ustaliły innego rozwiązania. Jeżeli urlop jest wykorzystywany w kilku częściach, również wypłata feriepenger powinna zostać odpowiednio podzielona. W praktyce wiele firm w Norwegii stosuje jednak inne rozwiązanie i na podstawie wewnętrznych ustaleń wypłaca całość feriepenger w jednym miesiącu – najczęściej właśnie w czerwcu. Jak sprawdzić, ile wyniosą moje feriepenger? Feriepenger naliczane są od wynagrodzenia uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym. Podstawa do ich obliczenia powinna być wykazana w rocznym zestawieniu dochodów za ubiegły rok. Minimalna wysokość feriepenger wynosi 10,2% podstawy naliczenia. W przedsiębiorstwach objętych układem zbiorowym pracy stawka może być wyższa. Pracownicy, którzy ukończyli 60. rok życia, mają prawo do dodatkowych 2,3 punktu procentowego, co oznacza wyższą kwotę feriepenger. Jeżeli masz wątpliwości dotyczące sposobu naliczenia lub wypłaty feriepenger, powinieneś zwrócić się do działu kadr albo przedstawiciela pracowników w swojej firmie. Możesz poprosić o szczegółowe zestawienie pozwalające sprawdzić poprawność wyliczeń. Norweska Inspekcja Pracy nie weryfikuje indywidualnych obliczeń dokonywanych przez pracodawców. Rozpocząłem nową pracę 1 stycznia. W czerwcu nie otrzymuję ani pensji, ani feriepenger. Czy to zgodne z przepisami? Tak. Urlop w Norwegii jest co do zasady okresem bez prawa do zwykłego wynagrodzenia. Dochód w czasie urlopu zastępują feriepenger zgromadzone w poprzednim roku. Jeżeli rozpocząłeś pracę 1 stycznia, nie zdążyłeś jeszcze wypracować feriepenger u obecnego pracodawcy. W czasie tegorocznego urlopu powinny Cię utrzymywać środki zgromadzone u poprzedniego pracodawcy. Feriepenger od poprzedniego pracodawcy mogły zostać wypłacone przy zakończeniu zatrudnienia lub zostaną wypłacone w czerwcu. Jeżeli w poprzednim roku nie pracowałeś, nadal masz prawo do urlopu, jednak nie przysługują Ci feriepenger. Byłem przez większą część ubiegłego roku na zwolnieniu lekarskim. Czy ma to wpływ na feriepenger? Tak, ale tylko częściowo. Pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe przez pierwsze 16 dni zwolnienia lekarskiego i od tego okresu również naliczane są feriepenger. Po zakończeniu okresu finansowanego przez pracodawcę świadczenia chorobowe wypłaca norweski system ubezpieczeń społecznych (folketrygden). Od tych świadczeń naliczane są feriepenger maksymalnie za 48 dni zwolnienia lekarskiego w jednym roku naliczania. Jeżeli pracodawca wypłaca pełne wynagrodzenie również po okresie 16 dni i sam finansuje tę wypłatę, zasady naliczania feriepenger zależą od zapisów umowy o pracę lub obowiązującego układu zbiorowego. Pracowałem tylko część poprzedniego roku i nie uzbierałem pełnych feriepenger. Czy muszę wykorzystać cały urlop? Nie. Norweskie przepisy pozwalają pracownikowi zrezygnować z części urlopu, jeżeli zgromadzone feriepenger nie pokrywają utraty wynagrodzenia podczas jego wykorzystania. Jest to prawo pracownika – pracodawca nie może go do tego zmusić. W takiej sytuacji masz trzy możliwości: wykorzystać cały przysługujący urlop, mimo że feriepenger nie pokryją całego potrącenia z wynagrodzenia; wykorzystać tylko tę część urlopu, którą finansują zgromadzone feriepenger, a z pozostałej części zrezygnować; wykorzystać urlop częściowo finansowany przez feriepenger oraz dodatkowo wziąć kilka dni lub tygodni urlopu bez odpowiedniego pokrycia finansowego. Przykładowo możesz wykorzystać dwa tygodnie opłacone z feriepenger oraz jeden tydzień, za który nie otrzymasz rekompensaty. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy zakład pracy jest zamykany na określony czas, np. z powodu wspólnego trzytygodniowego urlopu letniego. Wówczas pracownik ma obowiązek wykorzystać urlop, nawet jeśli nie zgromadził wystarczających feriepenger. Czy mogę poprosić pracodawcę o wcześniejszą wypłatę feriepenger? Nie. Feriepenger nie są dodatkową premią ani formą oszczędzania. Nie są również potrącane z bieżącego wynagrodzenia pracownika. Są to środki naliczane na podstawie zarobków z poprzedniego roku i przeznaczone wyłącznie na zastąpienie wynagrodzenia podczas urlopu. Ich celem jest zapewnienie pracownikowi możliwości finansowego zabezpieczenia okresu wypoczynku. Feriepenger mogą zostać wypłacone w związku z wykorzystaniem urlopu albo przy zakończeniu stosunku pracy. Jeżeli zmieniasz pracodawcę, warto pamiętać, że pieniądze otrzymane od poprzedniego pracodawcy powinny zostać zachowane na kolejny sezon urlopowy. To właśnie one mają zapewnić środki do życia podczas urlopu u nowego pracodawcy. Źródło: https://kommunikasjon.ntb.no/pressemelding/18949310/ofte-stilte-sporsmal-om-feriepenger?publisherId=14974413&lang=no TOPNOR REGNSKAP AS – księgowość i wsparcie dla firm w Norwegii. Skontaktuj się z nami i działaj bezpiecznie na norweskim rynku. +47 939 82 173post@topnor.no
Jak rozliczyć wynagrodzenie za 1 i 17 maja w Norwegii?
Maj już za nami, ale w firmach księgowych nadal trwa rozliczanie wynagrodzeń za ten miesiąc. To dobry moment, żeby przypomnieć, jak traktować dwa ważne dni w norweskim kalendarzu – 1 maja (Święto Pracy) i 17 maja (Dzień Konstytucji). Zasady zależą od rodzaju zatrudnienia, grafiku pracy i tego, na jaki dzień tygodnia przypada święto. Brzmi zawile? Spokojnie – postaramy się to wyjaśnić bez zbędnych księgowych zaklęć. Dla pracowników zatrudnionych na stałą pensję miesięczną (FASTLØNN), 1 i 17 maja są zawsze dniami płatnymi – niezależnie od tego, czy wypadają w tygodniu, sobotę, czy inny dzień. Sprawa wygląda trochę inaczej w przypadku pracowników zatrudnionych na stawkę godzinową (TIMELØNN). Dla nich te dni są płatne tylko wtedy, jeśli normalnie mieliby wtedy pracować – czyli zgodnie z grafikiem byłby to ich dzień pracy. Warto pamiętać, że w Norwegii sobota uznawana jest za dzień roboczy. Jeśli więc firma działa od poniedziałku do soboty (jak często bywa np. w budownictwie), i pracownik miałby zaplanowaną dniówkę właśnie w sobotę 1 lub 17 maja, to należy się mu normalne wynagrodzenie. Z kolei jeśli soboty są u niego wolne (np. w systemie pracy „co druga sobota wolna”), a święto przypada akurat na wolną sobotę, to taki dzień nie jest płatny. Jeśli pracownik rzeczywiście stawi się w pracy 1 lub 17 maja – niezależnie od tego, czy to dzień roboczy, sobota czy inny dzień tygodnia – należy mu się dodatkowe wynagrodzenie w wysokości 50% stawki. To forma rekompensaty za pracę w święto. Jeżeli natomiast święto przypada na sobotę, a firma pracuje tylko od poniedziałku do piątku (jak w przypadku wielu biur), to dzień ten nie jest płatny, bo pracownik i tak miałby wtedy wolne. To samo dotyczy sytuacji, gdy 1 lub 17 maja wypadają w niedzielę albo w inne ustawowe święto (tzw. „czerwony dzień”) – w takich przypadkach dzień również nie jest płatny. W przypadku osób zatrudnionych na część etatu, wynagrodzenie za 1 i 17 maja wypłacane jest proporcjonalnie – zgodnie z procentowym wymiarem etatu, który widnieje w umowie. TOPNOR REGNSKAP AS Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Kilka najważniejszych zasad dla firm
Jako właściciel firmy oczywiście, że wiesz! Chcielibyśmy jednak przypomnieć o kilku kluczowych zasadach dotyczących zarządzania finansami. Do zapoznania się dla nowych firm, a także dla odświeżenia wiedzy dla dłużej funkcjonujących. Poniższe wskazówki pomogą Wam prowadzić działalność zgodnie z obowiązującymi regulacjami. Co najważniejsze, każda operacja finansowa w spółce AS musi być udokumentowana! Oznacza to, że wszystkie transakcje powinny być poparte fakturami, paragonami lub innymi dokumentami potwierdzającymi, co zapewnia zgodność z przepisami i umożliwia dokładne prowadzenie księgowości. ZALICZKI W GOTÓWCE: Wypłacanie zaliczek pracownikom w formie gotówki jest absolutnie niedozwolone. Wszystkie zaliczki powinny być przekazywane za pośrednictwem systemów bankowych, aby zapewnić przejrzystość i możliwość łatwego śledzenia operacji finansowych. WYNAGRODZENIA W GOTÓWCE: Wypłacanie wynagrodzeń pracownikom w gotówce jest zakazane. PŁATNOŚCI GOTÓWKOWE: Dokonywanie płatności gotówkowych na kwotę przekraczającą 10 000 kr jednemu dostawcy w ciągu roku kalendarzowego jest niedopuszczalne. PRYWATNE ZAKUPY: W przypadku AS wykorzystywanie środków firmowych do prywatnych zakupów jest zabronione. Wszystkie wydatki firmowe muszą być związane bezpośrednio z działalnością przedsiębiorstwa. Prywatne wydatki powinny być finansowane z osobistych środków. PRYWATNE FAKTURY: Opłacanie prywatnych faktur lub rachunków za pomocą środków firmy w spółce AS jest niedopuszczalne. Wszystkie rachunki opłacane przez firmę muszą dotyczyć działalności gospodarczej. Prywatne rachunki muszą być opłacane z osobistych funduszy. Jeśli masz jakiekolwiek pytania lub potrzebujesz wsparcia, skontaktuj się z naszym biurem księgowym. TOPNOR REGNSKAP AS Twoje Polskie Biuro Księgowe W Norwegii +47 939 82 173 post@topnor.no
Dni wolne od pracy, a wynagrodzenie
Pracodawco! Dni wolne od pracy to czas na relaks. Istnieją jednak pewne dni, w których należy zapewnić pracownikom wynagrodzenie, nawet jeśli nie pracują. Takimi dniami są 1 i 17 maja. Nawet jeśli pracownik ma stawkę godzinową, zgodnie z przepisami, należy im wypłacić standardowe wynagrodzenie za te dni. Dni świąteczne w Norwegii to: niedziele, Nowy Rok (1 stycznia), Wielki Czwartek, Wielki Piątek, Święto Pracy (1 maja), Dzień Konstytucji (17 maja), I i II Dzień Wielkanocy, Wniebowstąpienie Pańskie, Zesłanie Ducha Świętego, Najświętszej Maryi Panny, I Dzień Świąt Bożego Narodzenia (25 grudnia), II Dzień Świąt Bożego Narodzenia. Czy zdarza się praca w święta w Norwegii? Oczywiście, są pewne wyjątki od zasady, że w dni świąteczne pracownicy mają wolne. Święta państwowe, a także niedziele, są zwykle dniem odpoczynku, chyba że specyfika danego zawodu wymaga inaczej. Istnieją także pewne miejsca pracy, takie jak stacje benzynowe, gdzie pracownicy mogą być zatrudnieni w dni uznawane za święta. Jednak dla większości pracowników dni te są wolne od pracy, zgodnie z ustawą „Lov om hellidager og helligdagsfred”. Oddzielne zasady dla Wielkanocy, Bożego Narodzenia i Sylwestra Wielkanoc ma oddzielne zasady, w tym czasie pracownikowi przysługuje czas wolny od 18:00 w środę przed Wielkim Czwartkiem oraz od 15:00 w Wigilię Paschalną, mimo że teoretycznie nie jest ona świętem państwowym. Chociaż Wigilia Bożego Narodzenia i Sylwester są zwykle uznawane za standardowe dni robocze, w Wigilię pracownicy pracują do godziny 15:00, a w Sylwestra do godziny 18:00. Wypłata za święta – kilka szczegółowych informacji: – Pracownik ze stałą wypłatą miesięczną (fastlønn): Wypłata jest dokonywana według ustalonej stawki miesięcznej, niezależnie od liczby dni świątecznych w danym miesiącu. – Pracownik ze stawką godzinową: Pracodawca wypłaca jedynie za godziny, w których pracownik faktycznie był obecny w pracy. Jeśli pracownik korzysta z dnia wolnego, nie przysługuje mu zapłata za ten dzień. – Święta 1 i 17 maja: Jeśli te dni nie przypadały na niedzielę, pracodawca powinien wypłacić pracownikowi pieniądze, nawet jeśli ten nie pracował, a ma stawkę godzinową. Jeśli pracownik był zatrudniony przez kolejne 30 dni przed 1 lub 17 maja, mogą przysługiwać dodatki: Jeśli pracownik pracuje w te dni, przysługuje mu dodatek taki sam jak w przypadku pracy w niedzielę. Jeśli nie ustalono dodatku za pracę w te dni, pracownikowi również nie przysługuje dodatek. Jeśli nie ustalono nic, przysługuje dodatek w wysokości 50%. Masz pytania? Skontaktuj się z nami! 𝐓𝐎𝐏𝐍𝐎𝐑 𝐑𝐄𝐆𝐍𝐒𝐊𝐀𝐏 𝐀𝐒 Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no