VOEC w Norwegii – sprzedaż zagraniczna a obowiązki podatkowe
Czym jest VOEC? VOEC to uproszczony system VAT dla zagranicznych przedsiębiorców sprzedających przede wszystkim towary i usługi norweskim konsumentom. Towary objęte VOEC System obejmuje towary o wartości poniżej 3000 NOK za sztukę. Do tej wartości nie wlicza się kosztów wysyłki ani ubezpieczenia. Limit 3000 NOK Limit dotyczy pojedynczego produktu, a nie całej przesyłki. W jednej paczce może znajdować się kilka produktów, jeżeli każdy z nich spełnia limit. Usługi cyfrowe VOEC obejmuje również usługi dostarczane zdalnie, między innymi e-booki, oprogramowanie, streaming oraz kursy online. Rejestracja VOEC Obowiązek rejestracji może dotyczyć zagranicznej firmy, która sprzedaje towary lub usługi objęte VOEC norweskim konsumentom i przekracza próg 50 000 NOK sprzedaży w ciągu 12 miesięcy. Możliwa jest również dobrowolna rejestracja przed osiągnięciem tego progu. B2C a B2B VOEC dotyczy sprzedaży do konsumentów. Sprzedaż do norweskich firm podlega innym zasadom. VAT w VOEC Przedsiębiorca nalicza norweski VAT przy sprzedaży, pokazuje VAT w cenie dla klienta, składa kwartalne deklaracje VAT i przekazuje pobrany VAT do norweskiego urzędu skarbowego. Stawka VAT Standardowa stawka VAT w Norwegii wynosi 25%. Dla wybranych towarów i usług obowiązują inne stawki. Numer VOEC Po rejestracji firma otrzymuje numer VOEC. Przy sprzedaży towarów numer należy prawidłowo przekazać przewoźnikowi w formie cyfrowej. Przesyłki i VAT Klient płaci VAT już podczas zakupu. Przy prawidłowej obsłudze przesyłki nie powinien ponownie zapłacić VAT przy odbiorze. Cło Towary spełniające warunki VOEC są zwolnione z cła. Nie każdy produkt poniżej 3000 NOK automatycznie kwalifikuje się jednak do VOEC. Towary wyłączone z VOEC System nie obejmuje przede wszystkim żywności, alkoholu, tytoniu oraz niektórych leków. Wyłączone są również towary objęte szczególnymi ograniczeniami importowymi. Sprzedajesz towary lub usługi cyfrowe konsumentom w Norwegii? W takim przypadku warto sprawdzić, czy Twoja firma podlega systemowi VOEC oraz jakie obowiązki wiążą się z taką sprzedażą. Norwegia wprowadziła VOEC w celu uproszczenia poboru VAT od sprzedaży zagranicznej. System obejmuje zarówno towary o niskiej wartości, jak i usługi dostarczane drogą elektroniczną. Dla zagranicznych przedsiębiorców spełniających określone warunki rejestracja w VOEC może być obowiązkowa. Właściwe ustalenie obowiązków związanych z VAT ma znaczenie zarówno przy rozpoczęciu sprzedaży, jak i podczas dalszego prowadzenia działalności na rynku norweskim. Na czym polega system VOEC? VOEC jest uproszczonym systemem VAT przeznaczonym dla zagranicznych przedsiębiorców. Dotyczy przede wszystkim sprzedaży towarów i usług norweskim konsumentom. W przypadku sprzedaży produktów fizycznych system obejmuje towary o wartości poniżej 3000 NOK za sztukę. Przy ustalaniu tej wartości nie uwzględnia się kosztów wysyłki ani ubezpieczenia. Limit 3000 NOK odnosi się do pojedynczego produktu, a nie do całej przesyłki. Oznacza to, że w jednej paczce może znajdować się kilka produktów, jednak każdy z nich musi spełniać określony limit wartości. VOEC obejmuje również usługi dostarczane zdalnie. Do tej kategorii należą między innymi e-booki, oprogramowanie, streaming oraz kursy online. Nie wszystkie produkty mogą zostać objęte systemem VOEC. Wyłączone są przede wszystkim żywność, alkohol, tytoń oraz niektóre leki. System nie obejmuje również towarów objętych szczególnymi ograniczeniami importowymi. Z tego względu przed rozpoczęciem sprzedaży warto ustalić, czy oferowane produkty lub usługi rzeczywiście spełniają warunki VOEC. Kiedy firma powinna zarejestrować się w VOEC? Obowiązek rejestracji może dotyczyć zagranicznej firmy, która sprzedaje towary lub usługi objęte VOEC norweskim konsumentom oraz przekracza próg 50 000 NOK sprzedaży w ciągu 12 miesięcy. Przedsiębiorca może również zdecydować się na dobrowolną rejestrację przed osiągnięciem tego poziomu sprzedaży. Pozwala to wcześniej przygotować sposób rozliczania sprzedaży na rynku norweskim. Przy ustalaniu obowiązków podatkowych istotne jest również rozróżnienie pomiędzy sprzedażą B2C i B2B. System VOEC dotyczy sprzedaży do konsumentów, natomiast sprzedaż do norweskich firm podlega innym zasadom. Obowiązki związane z poborem VAT mogą dotyczyć również platform internetowych. Ma to miejsce w sytuacji, gdy przepisy uznają platformę za dostawcę odpowiedzialnego za pobór VAT. Jednocześnie nie każda firma może wybrać VOEC zamiast zwykłej rejestracji VAT. Właściwy system zależy od rodzaju prowadzonej sprzedaży oraz oferowanych produktów lub usług. Dlatego przed rejestracją warto dokładnie przeanalizować charakter działalności, sposób sprzedaży oraz rodzaj oferowanych towarów lub usług. Jak wygląda rozliczanie VAT w VOEC? Po rejestracji przedsiębiorca otrzymuje numer VOEC, który powinien być prawidłowo wykorzystywany przy sprzedaży oraz wysyłce towarów. W ramach systemu przedsiębiorca nalicza norweski VAT przy sprzedaży i pokazuje go w cenie dla klienta. Pobrany VAT jest następnie przekazywany do norweskiego urzędu skarbowego, a deklaracje VAT składane są kwartalnie. Standardowa stawka VAT w Norwegii wynosi 25%. Dla wybranych towarów i usług obowiązują jednak inne stawki. W przypadku sprzedaży towarów istotne znaczenie ma również prawidłowe przekazanie numeru VOEC przewoźnikowi. Numer należy przekazać cyfrowo. Dzięki temu przesyłka może sprawniej przejść przez odprawę, a klient przy prawidłowej obsłudze nie powinien ponownie zapłacić VAT przy odbiorze. Co dzieje się z towarem wysłanym w ramach VOEC? Towary objęte systemem VOEC mogą korzystać z uproszczonej procedury. Dotyczy to produktów o wartości poniżej 3000 NOK za sztukę. Klient płaci VAT już podczas zakupu, dlatego przy prawidłowej obsłudze przesyłki nie powinien ponownie zapłacić tego podatku przy odbiorze. Towary spełniające warunki VOEC są również zwolnione z cła. Nie oznacza to jednak, że każdy produkt o wartości poniżej 3000 NOK automatycznie kwalifikuje się do systemu. Znaczenie ma również rodzaj towaru oraz to, czy nie znajduje się on w grupie produktów wyłączonych z VOEC. Jeżeli produkt nie może zostać objęty systemem VOEC, zastosowanie mają zwykłe zasady importowe. Właśnie dlatego przed wysłaniem towaru do Norwegii warto sprawdzić, czy dana sprzedaż spełnia wszystkie warunki systemu. Dlaczego prawidłowe rozliczenie VOEC ma znaczenie? Prawidłowe rozliczenie VOEC pomaga uniknąć problemów podatkowych i celnych, a jednocześnie ułatwia prowadzenie sprzedaży norweskim konsumentom. Dla przedsiębiorcy oznacza to przede wszystkim większą zgodność z norweskimi przepisami oraz ograniczenie ryzyka zaległości i sankcji. VOEC zapewnia zagranicznym firmom uproszczony sposób rozliczania VAT. Prawidłowo przekazany numer VOEC może również pomóc w sprawniejszej obsłudze przesyłek i ograniczyć ryzyko opóźnień. Z perspektywy klienta istotne jest natomiast to, że VAT jest pobierany już podczas zakupu. Jeżeli przesyłka spełnia warunki VOEC i została prawidłowo obsłużona, klient nie powinien ponownie płacić VAT przy odbiorze. Dzięki temu konsument zna koszt zakupu już podczas składania zamówienia, a przedsiębiorca może prowadzić sprzedaż w bardziej uporządkowany sposób. Znajomość obowiązków VOEC pomaga więc prawidłowo rozliczać sprzedaż oraz uniknąć problemów podatkowych związanych z działalnością na rynku norweskim. Księgowość i podatki przy działalności w
Materiały budowlane z Polski w Norwegii – import, cło i MVA
Polskie materiały budowlane są obecne na rynku norweskim między innymi ze względu na korzystny stosunek jakości do ceny. Do Norwegii trafiają zarówno pojedyncze produkty, jak i większe dostawy przeznaczone dla inwestycji budowlanych. Wśród importowanych towarów znajdują się okna i drzwi, materiały izolacyjne, cegły, bloki betonowe, płytki, posadzki, parkiety, prefabrykaty betonowe, a także stolarka wewnętrzna i schodowa. Sam transport materiałów z Polski do Norwegii nie kończy jednak procesu importowego. Przy sprowadzaniu tego rodzaju produktów istotne jest prawidłowe przygotowanie dokumentacji oraz właściwe określenie klasyfikacji taryfowej. Ma to znaczenie dla zgłoszenia celnego i ustalenia warunków, na jakich dany towar może zostać wprowadzony do Norwegii. Co trzeba sprawdzić przed sprowadzeniem materiałów do Norwegii? Przy planowaniu importu warto zwrócić uwagę na kilka kwestii jeszcze przed wysłaniem towaru z Polski. Jedną z nich jest pochodzenie materiałów. W przypadku potwierdzonego polskiego lub unijnego pochodzenia stawka celna wynosi 0%. Jeżeli importer nie posiada dokumentu potwierdzającego pochodzenie, może zostać zastosowana stawka MFN. Dla materiałów budowlanych wynosi ona zazwyczaj od 0 do 5%. Znaczenie ma również sama klasyfikacja produktu. Materiały budowlane obejmują wiele różnych grup towarowych, dlatego każdy produkt powinien zostać odpowiednio sklasyfikowany. Przykładowo, w przypadku importu 450 okien PCV z Polski zastosowano klasyfikację HS 3925.20. Wartość tego zamówienia wynosiła 1 100 000 PLN. Poza kwestiami celnymi przy imporcie materiałów budowlanych należy uwzględnić również wymagania dotyczące dokumentacji i właściwości produktów. W zależności od rodzaju materiału mogą mieć znaczenie między innymi oznakowanie CE, deklaracje właściwości użytkowych oraz dodatkowe wymagania związane z konkretnym produktem. Wymagania dotyczące produktów budowlanych W przypadku materiałów przeznaczonych do wykorzystania w budownictwie ważne jest sprawdzenie wymagań obowiązujących w Norwegii. W tym zakresie znaczenie ma między innymi Direktoratet for byggkvalitet (DiBK), czyli norweski urząd budowlany. W zależności od rodzaju produktu materiały budowlane muszą posiadać oznakowanie CE lub norweską aprobatę techniczną (NorgesInfo). Mogą również występować dodatkowe wymagania dotyczące danego materiału. Dlatego dokumentację konkretnego produktu warto zweryfikować jeszcze przed rozpoczęciem importu. Dotyczy to również materiałów izolacyjnych. Styropian stosowany w budownictwie w Norwegii musi posiadać oznakowanie CE oraz spełniać norweskie wymagania dotyczące ognioodporności. Producent powinien również dostarczyć deklarację właściwości użytkowych (DoP). Jeżeli produkt nie posiada oznakowania CE, może być konieczne uzyskanie norweskiej aprobaty ETA lub przeprowadzenie oceny przez jednostkę notyfikowaną. W takich sytuacjach wcześniejsze ustalenie wymaganej dokumentacji ma szczególne znaczenie, ponieważ pozwala przygotować formalności jeszcze przed wysyłką towaru. Jak wygląda import materiałów budowlanych w praktyce? Przebieg importu zależy od rodzaju materiałów, ich ilości oraz sposobu organizacji transportu. Przykładem może być wspomniana dostawa okien PCV dla norweskiego dewelopera. Przed odprawą zweryfikowano klasyfikację towaru, oznakowanie CE oraz deklaracje właściwości użytkowych. Następnie przeprowadzono odprawę celną z zerową stawką cła. Dzięki sprawnej organizacji transportu okna dotarły na budowę w Oslo w ciągu 5 dni od załadunku w Polsce. W przypadku większych dostaw materiały budowlane mogą być transportowane również w kontenerach. Import obejmuje zarówno przesyłki LCL, jak i całe kontenery 20′ oraz 40′. Przy regularnych dostawach sposób organizacji formalności może zostać dostosowany do rodzaju oraz skali importu. Dla importera oznacza to konieczność odpowiedniego przygotowania dokumentów zarówno przy pojedynczej dostawie, jak i przy większym, regularnym imporcie. W przypadku problemów z dokumentacją lub wymaganiami dotyczącymi konkretnego produktu pomoc w zakresie formalności może zapewnić agencja celna, w tym również przy kontakcie z odpowiednimi jednostkami certyfikacyjnymi. MVA przy imporcie materiałów budowlanych Oprócz kwestii celnych przy sprowadzaniu materiałów budowlanych do Norwegii należy uwzględnić MVA. Podatek wynosi 25% i jest naliczany od wartości celnej CIF. Dla firm budowlanych zarejestrowanych jako płatnicy MVA w Norwegii zapłacony podatek może zostać odliczony. Z tego względu prawidłowe przygotowanie dokumentacji importowej ma znaczenie również z punktu widzenia rozliczenia podatku. Cło i MVA to jednak nie jedyne kwestie, które należy uwzględnić. Przy imporcie materiałów budowlanych równie ważne pozostają klasyfikacja towaru, dokument potwierdzający jego pochodzenie oraz dokumentacja dotycząca wymagań dla danego produktu. Najczęściej sprowadzane materiały Zakres materiałów budowlanych importowanych do Norwegii jest szeroki. Z Polski sprowadzane są między innymi okna i drzwi wykonane z PCV, aluminium oraz drewna. W transporcie znajdują się również styropian EPS i XPS, mineralne materiały izolacyjne, cegła ceramiczna, bloki betonowe, płytki ceramiczne i gresowe, posadzki oraz parkiety. Import może obejmować także prefabrykaty betonowe, stolarkę wewnętrzną i schodową. Każda z tych grup produktów może wymagać innego podejścia do klasyfikacji oraz dokumentacji. Dlatego nie warto traktować wszystkich materiałów budowlanych w taki sam sposób. Właściwe przygotowanie importu powinno uwzględniać konkretny produkt, jego pochodzenie oraz wymagania związane z jego zastosowaniem. Import materiałów budowlanych do Norwegii – najważniejsze informacje Przed wysłaniem materiałów budowlanych z Polski do Norwegii warto więc sprawdzić przede wszystkim klasyfikację taryfową towaru, dokumentację dotyczącą jego pochodzenia oraz wymagania związane z konkretnym produktem. W zależności od rodzaju materiału znaczenie mogą mieć oznakowanie CE, deklaracja właściwości użytkowych, norweska aprobata techniczna lub ocena jednostki notyfikowanej. Prawidłowe przygotowanie tych kwestii przed wysyłką pozwala odpowiednio przygotować zgłoszenie celne i dokumentację importową. W przypadku większych dostaw istotne pozostaje również właściwe zaplanowanie transportu, niezależnie od tego, czy towary są przewożone jako pojedyncza przesyłka, LCL czy pełny kontener. Najczęstsze pytania Czy materiały budowlane sprowadzane z Polski są objęte cłem? Przy potwierdzonym polskim lub unijnym pochodzeniu stawka celna wynosi 0%. Bez dokumentu potwierdzającego pochodzenie może zostać zastosowana stawka MFN, która dla materiałów budowlanych wynosi zazwyczaj 0–5%. Czy przy imporcie styropianu obowiązują dodatkowe wymagania? Tak. Styropian wykorzystywany w budownictwie musi posiadać oznakowanie CE i spełniać norweskie wymagania dotyczące ognioodporności. Producent powinien również dostarczyć deklarację właściwości użytkowych (DoP). Ile wynosi MVA przy imporcie materiałów budowlanych? MVA wynosi 25% i jest naliczane od wartości celnej CIF. Firmy budowlane zarejestrowane jako płatnicy MVA w Norwegii mogą odliczyć zapłacony podatek. Czy do Norwegii można sprowadzać materiały budowlane w kontenerach? Tak. Import może obejmować zarówno przesyłki LCL, jak i pełne kontenery 20′ oraz 40′. Sposób obsługi importu jest uzależniony od rodzaju i skali dostawy. W Topnor Regnskap AS stawiamy na indywidualne podejście, sprawną komunikację oraz praktyczne rozwiązania dopasowane do potrzeb przedsiębiorców. Nasze biuro księgowe w Norwegii wspiera firmy w bieżących obowiązkach księgowych i podatkowych, pomagając jednocześnie świadomie i bezpiecznie prowadzić działalność. Zapraszamy do kontaktu i współpracy. Potrzebujesz również wsparcia w zakresie odpraw celnych? Polecamy naszego partnera biznesowego – TollAgent AS, który zajmuje się obsługą celną importu, eksportu i tranzytu w Norwegii. Cała
Transport pasażerski – usługa czy wynajem kierowcy? Kiedy zastosować 25% MVA?
W branży transportu pasażerskiego zdarzają się sytuacje, w których kierowca prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą (ENK), ale nie świadczy usług bezpośrednio na rzecz pasażerów. Zamiast tego wykonuje przewozy jako podwykonawca dla innej firmy, korzystając z jej samochodu. W takim modelu współpracy pojawia się pytanie, jaką stawkę MVA należy zastosować na fakturze wystawianej z ENK do spółki AS. Kiedy obowiązuje 25% MVA? Jeżeli kierowca wystawia fakturę za wykonywaną pracę na rzecz firmy, do której należy samochód oraz na przykład konto Bolt lub Uber, sprzedaż nie jest traktowana jako usługa transportu osób. W takim przypadku przedmiotem sprzedaży jest udostępnienie kierowcy (wynajem siły roboczej). Oznacza to, że – jeżeli transakcja jest rozliczana pomiędzy dwoma podatnikami VAT – należy zastosować 25% MVA. Dlaczego nie można zastosować 12% MVA? Stawka 12% MVA dotyczy sprzedaży usługi transportu osób świadczonej pasażerowi. Jeżeli pasażer zamawia przejazd, sprzedaż usługi transportowej realizuje firma, do której należy konto w aplikacji, samochód. Kierowca będący podwykonawcą nie sprzedaje usługi transportowej pasażerowi – świadczy usługę na rzecz tej firmy. Z tego względu faktura wystawiana przez kierowcę nie dotyczy transportu osób, lecz udostępnienia kierowcy, dlatego właściwą stawką jest 25% MVA. Należy również ocenić charakter współpracy Przed rozliczeniem takiej współpracy warto ocenić, czy właściciel ENK rzeczywiście świadczy usługi jako niezależny przedsiębiorca. Właściciel jednoosobowej działalności gospodarczej zasadniczo nie może „wynajmować samego siebie”. W związku z tym należy przeanalizować, czy współpraca pomiędzy ENK a AS nie spełnia cech stosunku pracy zgodnie z § 1-8 norweskiej ustawy o środowisku pracy (arbeidsmiljøloven). Jeżeli jednak współpraca jest rozliczana jako sprzedaż pomiędzy dwoma podatnikami VAT, faktura powinna zostać wystawiona z 25% MVA, ponieważ dotyczy udostępnienia kierowcy (arbeidskraft), a nie sprzedaży usługi transportu osób. Podsumowanie Kierowca prowadzący działalność ENK, który wykonuje przewozy pasażerskie jako podwykonawca, korzystając z samochodu oraz konta, na przykład Bolt lub Uber należącego do innej firmy, nie świadczy usługi transportu osób na rzecz pasażerów. W takiej współpracy faktura wystawiana do spółki AS dotyczy udostępnienia kierowcy, dlatego – przy rozliczeniu pomiędzy dwoma podatnikami VAT – należy zastosować 25% MVA, a nie 12% MVA. Stawiamy na indywidualne podejście, sprawną komunikację oraz rozwiązania dopasowane do potrzeb przedsiębiorców. Zawsze dopytujemy, sprawdzamy szczegóły i dokładnie analizujemy każdą sprawę, aby nasi klienci mogli czuć się bezpiecznie i wiedzieć, że mogą na nas liczyć. Pomagamy nie tylko w realizacji obowiązków księgowych, ale również w bezpiecznym i świadomym prowadzeniu biznesu. Zapraszamy do kontaktu i współpracy. TOPNOR REGNSKAP AS – polskie autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii www.topnor.no post@topnor.no +47 939 82 173
Norweski podatek od towarów i usług – raportowanie VAT dla usług zdalnych
Przedsiębiorcy prowadzący działalność w Norwegii często korzystają z usług zagranicznych dostawców, takich jak reklamy internetowe, hosting, oprogramowanie czy usługi doradcze. W wielu przypadkach nawet firmy, które nie są zarejestrowane do VAT (MVA), mają obowiązek rozliczenia norweskiego podatku VAT od takich zakupów. Jakie usługi podlegają obowiązkowi rozliczenia? Przepisy dotyczą tzw. usług zdalnych (fjernleverbare tjenester), czyli usług, które mogą być świadczone bez fizycznej obecności wykonawcy. Do najczęściej spotykanych należą: reklamy internetowe, hosting i serwery, domeny internetowe, oprogramowanie i licencje, usługi chmurowe, tworzenie stron internetowych, usługi doradcze i konsultingowe, usługi księgowe oraz inne usługi świadczone online. Źródło: Skatteetaten – Merverdiavgift på tjenester virksomheten har kjøpt fra utlandet oraz Merverdiavgiftssatser for fjernleverbare tjenester kjøpt fra utlandet. Kto ma obowiązek zapłaty VAT? Jeżeli firma nie jest zarejestrowana w Merverdiavgiftsregisteret lub prowadzi działalność zwolnioną z VAT, a kupuje usługi zdalne od zagranicznych kontrahentów, może być zobowiązana do rozliczenia podatku VAT w Norwegii. Obowiązek powstaje po przekroczeniu 2 000 NOK (bez VAT) łącznej wartości zakupionych usług w danym kwartale. Wówczas przedsiębiorca powinien obliczyć i zapłacić norweski VAT zgodnie z zasadą odwrotnego obciążenia (omvendt avgiftsplikt). Źródło: Altinn – Rapportering og betaling av mva. Jak zgłosić zakup usług z zagranicy? Firmy niezarejestrowane do VAT składają deklarację MVA dla omvendt avgiftsplikt (dawniej RF-0005) za pośrednictwem systemu Altinn. Deklarację składa się raz na kwartał. Źródło: Altinn – Mva-melding (tidligere RF-0005). Terminy składania deklaracji Deklarację należy złożyć do: – 10 maja – za I kwartał, – 10 sierpnia – za II kwartał, – 10 listopada – za III kwartał, – 10 lutego – za IV kwartał. Źródło: Altinn – Rapportering og betaling av mva. O czym warto pamiętać? Wiele firm nie zdaje sobie sprawy, że zakup reklamy, hostingu, licencji czy oprogramowania od zagranicznego dostawcy może powodować obowiązek rozliczenia VAT w Norwegii, nawet jeśli przedsiębiorstwo nie jest zarejestrowane jako podatnik VAT. Dlatego warto na bieżąco monitorować zakupy usług z zagranicy, aby uniknąć zaległości podatkowych i ewentualnych odsetek. Skontaktuj się z nami i działaj bezpiecznie na norweskim rynku. TOPNOR REGNSKAP AS – księgowość i wsparcie dla firm w Norwegii +47 939 82 173 post@topnor.no
Verneombud w Norwegii – obowiązek, którego nie możesz zignorować
Kim jest verneombud? Verneombud to przedstawiciel pracowników odpowiedzialny za bezpieczeństwo i higienę pracy. Reprezentuje pracowników w sprawach dotyczących środowiska pracy oraz współpracuje z pracodawcą w zakresie systemu HMS. Kiedy trzeba wyznaczyć verneombud? Obowiązek dotyczy firm zatrudniających co najmniej 5 pracowników. W przedsiębiorstwach zatrudniających od 1 do 4 osób możliwe jest uzgodnienie z pracownikami innego rozwiązania. Kto wybiera verneombud? Osobę pełniącą funkcję verneombud wybierają pracownicy. Pracodawca nie może pełnić tej funkcji. Kadencja trwa zazwyczaj dwa lata. Najważniejsze uprawnienia Verneombud uczestniczy w ocenie ryzyka, kontrolach warunków pracy, ma dostęp do dokumentacji HMS oraz może wstrzymać pracę, jeżeli występuje bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia pracowników. Obowiązki pracodawcy Pracodawca musi zapewnić szkolenie (najczęściej minimum 40 godzin), umożliwić wykonywanie obowiązków w czasie pracy z zachowaniem wynagrodzenia oraz zapewnić ochronę przed nieuzasadnionym zwolnieniem lub przeniesieniem. Konsekwencje braku verneombud Jeżeli firma ma obowiązek wyznaczenia verneombud i tego nie zrobi, Arbeidstilsynet może podczas kontroli nakazać usunięcie nieprawidłowości, a brak reakcji może skutkować dalszymi konsekwencjami. Prowadzenie firmy w Norwegii wiąże się z wieloma obowiązkami dotyczącymi bezpieczeństwa i warunków pracy. Jednym z nich jest wyznaczenie verneombud, czyli przedstawiciela pracowników do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy. Wielu przedsiębiorców dowiaduje się o tym obowiązku dopiero podczas kontroli lub wtedy, gdy firma zaczyna zatrudniać więcej osób. Tymczasem odpowiednie przygotowanie pozwala uniknąć niepotrzebnych problemów i zapewnić zgodność z norweskimi przepisami. Verneombud reprezentuje pracowników we wszystkich sprawach związanych ze środowiskiem pracy. Do jego zadań należy dbanie o bezpieczeństwo zatrudnionych, udział w ocenie ryzyka, kontrolach warunków pracy oraz współpraca z pracodawcą przy działaniach dotyczących systemu HMS. Funkcja ta nie jest jedynie formalnością. W praktyce pomaga wcześniej wykrywać zagrożenia, ograniczać liczbę wypadków przy pracy oraz zmniejszać absencję pracowników, co przekłada się również na sprawniejsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Obowiązek wyznaczenia verneombud dotyczy obecnie firm zatrudniających co najmniej pięciu pracowników. Przepisy zostały zmienione w 2024 roku, obniżając wcześniejszy próg zatrudnienia. Oznacza to, że wiele niewielkich przedsiębiorstw, które wcześniej nie musiały wyznaczać przedstawiciela BHP, obecnie jest już objętych tym obowiązkiem. W przypadku firm zatrudniających od jednego do czterech pracowników przepisy dopuszczają inne rozwiązanie, jednak musi ono zostać uzgodnione z pracownikami i faktycznie zapewniać odpowiedni poziom bezpieczeństwa w miejscu pracy. Warto również pamiętać, że to pracownicy wybierają osobę pełniącą funkcję verneombud, a nie pracodawca. Funkcję tę może pełnić pracownik firmy, natomiast właściciel przedsiębiorstwa nie może zostać przedstawicielem BHP. Kadencja trwa zazwyczaj dwa lata, choć w określonych przypadkach może wyglądać inaczej zgodnie z obowiązującymi przepisami. Jednym z najważniejszych uprawnień osoby pełniącej funkcję verneombud jest możliwość reagowania w sytuacjach stwarzających zagrożenie dla zdrowia lub życia pracowników. Jeżeli istnieje bezpośrednie niebezpieczeństwo, verneombud ma prawo wstrzymać wykonywanie pracy do czasu usunięcia zagrożenia. Pokazuje to, jak istotna jest jego rola w przedsiębiorstwie i dlaczego zgłaszane przez niego uwagi powinny być traktowane poważnie. Oprócz tego ma dostęp do dokumentacji HMS, uczestniczy w kontrolach oraz bierze udział w planowaniu działań mających poprawić bezpieczeństwo w miejscu pracy. Po stronie pracodawcy znajduje się również szereg obowiązków związanych z funkcjonowaniem tego stanowiska. Pracodawca ma obowiązek zapewnić osobie pełniącej funkcję verneombud odpowiednie szkolenie, które w większości przypadków obejmuje co najmniej 40 godzin i odbywa się na koszt pracodawcy oraz w czasie pracy. Równie ważne jest zapewnienie czasu na wykonywanie obowiązków wynikających z pełnionej funkcji, przy jednoczesnym zachowaniu pełnego wynagrodzenia. Norweskie przepisy chronią również osobę pełniącą tę funkcję przed nieuzasadnionym zwolnieniem lub przeniesieniem na inne stanowisko wyłącznie z powodu wykonywania powierzzonych zadań. Zlekceważenie tych obowiązków może mieć poważne konsekwencje. Jeżeli firma podlega przepisom dotyczącym verneombud, a obowiązek ten nie został spełniony, podczas kontroli Arbeidstilsynet przedsiębiorca może otrzymać nakaz usunięcia nieprawidłowości w wyznaczonym terminie. Brak wykonania takiego nakazu często prowadzi do kolejnych działań ze strony urzędu. Szczególną uwagę na ten obowiązek zwraca się w branżach o podwyższonym ryzyku, takich jak budownictwo, produkcja czy transport, gdzie bezpieczeństwo pracowników odgrywa kluczową rolę. Choć dla wielu przedsiębiorców wyznaczenie verneombud wydaje się kolejnym administracyjnym obowiązkiem, w praktyce jest to ważny element prawidłowego zarządzania firmą. Dobrze zorganizowany system bezpieczeństwa pracy zmniejsza ryzyko wypadków, poprawia komunikację z pracownikami i pozwala uniknąć problemów podczas kontroli urzędowych. Jeżeli nie masz pewności, czy Twoja firma podlega obowiązkowi wyznaczenia verneombud, warto sprawdzić to odpowiednio wcześniej. Dzięki temu Twoja firma będzie odpowiednio przygotowana zarówno do codziennego funkcjonowania, jak i ewentualnej kontroli ze strony Arbeidstilsynet. Stawiamy na indywidualne podejście, sprawną komunikację oraz praktyczne rozwiązania dopasowane do potrzeb przedsiębiorców. Pomagamy nie tylko w realizacji obowiązków księgowych, ale również w bezpiecznym i świadomym rozwoju biznesu. Zapraszamy do kontaktu i współpracy. Topnor Regnskap AS – polskie autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii www.topnor.nopost@topnor.no+47 939 82 173
Uznanie kwalifikacji zawodowych w Norwegii – jakie dokumenty przygotować?
Coraz więcej osób planujących pracę w Norwegii decyduje się na uznanie swoich kwalifikacji zawodowych. W zależności od wykonywanego zawodu procedura wygląda nieco inaczej, ponieważ za ocenę uprawnień odpowiadają różne norweskie instytucje. Już na samym początku warto zadbać o właściwe przygotowanie dokumentów – pozwala to uniknąć niepotrzebnych opóźnień i sprawniej przejść przez cały proces. Poniżej zebraliśmy najważniejsze informacje dotyczące poszczególnych grup zawodowych. Osoby wykonujące zawody rzemieślnicze i techniczne ubiegające się o uznanie kwalifikacji przez HK-dir muszą przygotować dokumenty potwierdzające ukończenie szkoły oraz zdobycie kwalifikacji zawodowych. Zakres wymaganych dokumentów zależy od ukończonego typu szkoły. Absolwenci zasadniczych szkół zawodowych przedstawiają świadectwo ukończenia szkoły oraz dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe lub świadectwo czeladnicze. Absolwenci technikum składają świadectwo ukończenia technikum lub świadectwo dojrzałości oraz dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe na poziomie technika. Dodatkowo wymagane są dokument tożsamości oraz – jeśli było to elementem kształcenia – dokument potwierdzający odbycie praktyk zawodowych lub kontrakt uczniowski. Wszystkie dokumenty należy przesłać zarówno w oryginale, jak i wraz z tłumaczeniem, jako oddzielne pliki PDF. Osoby wykonujące zawody medyczne składają wnioski do Helsedirektoratet. Wymagane są dyplomy ukończenia studiów, wykazy ocen lub suplementy do dyplomu, dokument potwierdzający prawo wykonywania zawodu w Polsce – jeżeli jest wymagany dla danego zawodu – dokument tożsamości oraz pozostałe dokumenty wskazane dla konkretnej profesji we wniosku składanym przez Altinn. Elektrycy ubiegający się o uznanie kwalifikacji przez DSB muszą przygotować komplet dokumentów obejmujących między innymi życiorys zawodowy w języku norweskim lub angielskim, świadectwa ukończenia szkoły wraz z programem nauczania, dyplomy zawodowe, dokumenty potwierdzające doświadczenie zawodowe oraz odbycie praktyk. Wszystkie dokumenty należy przedstawić zarówno w oryginale, jak i wraz z tłumaczeniem na język norweski lub angielski wykonanym przez uprawnionego tłumacza. Prawnicy oraz adwokaci składają dokumenty do Advokattilsynet. W zależności od celu postępowania wymagane mogą być dyplomy ukończenia studiów, wykazy ocen, potwierdzenie prawa wykonywania zawodu w Polsce, dokument tożsamości, zaświadczenie o dobrej reputacji zawodowej oraz rozszerzone zaświadczenie o niekaralności. W tym przypadku obowiązuje szczególny wymóg – tłumaczenia dokumentów muszą zostać wykonane wyłącznie przez tłumacza przysięgłego (statsautorisert translatør). Osoby posiadające wykształcenie wyższe, które chcą uzyskać ocenę swoich kwalifikacji przez HK–dir, przygotowują dyplom ukończenia studiów, wykaz ocen lub suplement do dyplomu, świadectwo ukończenia szkoły średniej oraz dokument tożsamości. Jeżeli nazwisko na dyplomie różni się od obecnego, konieczne jest również przedstawienie dokumentu potwierdzającego zmianę nazwiska. Biegli rewidenci oraz uprawnieni księgowi z państw EOG mogą ubiegać się o uznanie kwalifikacji przez Finanstilsynet. Wnioski składa się za pośrednictwem Altinn odpowiednim formularzem, a osoby nieposiadające norweskiego numeru identyfikacyjnego korzystają z odrębnej procedury. Szczególną grupę stanowią również nauczyciele i pedagodzy przedszkolni. Aby móc zostać zatrudnionym na stałe w norweskiej szkole lub przedszkolu, konieczne jest uzyskanie zatwierdzenia kwalifikacji przez HK–dir, ponieważ jest to zawód prawnie regulowany. Niezależnie od wykonywanego zawodu ogromne znaczenie ma prawidłowe przygotowanie tłumaczeń dokumentów. HK-dir akceptuje tłumaczenia wykonane przez profesjonalne biura tłumaczeń lub tłumaczy przysięgłych, pod warunkiem że zawierają dane tłumacza oraz podpis lub pieczęć. Samodzielnie wykonane tłumaczenia nie są akceptowane. Dokumenty powinny być zeskanowane w dobrej jakości, zapisane w formacie PDF i przesyłane zgodnie z wymaganiami danej instytucji. Sposób składania wniosków również zależy od instytucji. HK-dir umożliwia składanie dokumentów przez własny portal, Helsedirektoratet przyjmuje wnioski przez Altinn, DSB udostępnia własny formularz elektroniczny, natomiast Advokattilsynet prowadzi postępowania zgodnie z instrukcjami dla konkretnej ścieżki uznania kwalifikacji. Po złożeniu kompletnego wniosku pozostaje oczekiwać na jego rozpatrzenie. Czas oczekiwania zależy od instytucji oraz rodzaju kwalifikacji i może wynosić od kilku miesięcy do nawet pół roku. Dlatego warto wcześniej przygotować wszystkie wymagane dokumenty i upewnić się, że spełniają one aktualne wymagania formalne. Przydatne linki: – HK-dir – uznawanie wykształcenia i kwalifikacji: https://hkdir.no/utdanning-fra-utlandet – Automatic Recognition (HK-dir): https://hkdir.no/en/foreign-education – Helsedirektoratet – autorisasjon: https://www.helsedirektoratet.no/english/authorisation-and-license-for-health-personnel – DSB: https://www.dsb.no – Finanstilsynet: https://www.finanstilsynet.no – Advokattilsynet: https://tilsynet.no – Altinn: https://www.altinn.no – Rejestr tłumaczy przysięgłych w Norwegii: https://www.translatorportalen.com TOPNOR REGNSKAP AS – polskie autoryzowane biuro księgowe w Norwegii +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Feriepenger w Norwegii – odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania
Dla wielu pracowników w Norwegii czerwiec oznacza nie tylko początek sezonu urlopowego, ale również wypłatę tzw. feriepenger, czyli środków przeznaczonych na czas urlopu. W praktyce w tym miesiącu zwykłe wynagrodzenie często zostaje zastąpione właśnie przez wcześniej zgromadzone pieniądze urlopowe. Poniżej odpowiadamy na najczęściej pojawiające się pytania dotyczące feriepenger zgodnie z obowiązującymi przepisami norweskiego prawa. Kiedy wypłacane są feriepenger? Zgodnie z ustawą o urlopach, pieniądze urlopowe powinny zostać wypłacone w ostatnim zwykłym terminie wypłaty wynagrodzenia przed rozpoczęciem urlopu, o ile strony nie ustaliły innego rozwiązania. Jeżeli urlop jest wykorzystywany w kilku częściach, również wypłata feriepenger powinna zostać odpowiednio podzielona. W praktyce wiele firm w Norwegii stosuje jednak inne rozwiązanie i na podstawie wewnętrznych ustaleń wypłaca całość feriepenger w jednym miesiącu – najczęściej właśnie w czerwcu. Jak sprawdzić, ile wyniosą moje feriepenger? Feriepenger naliczane są od wynagrodzenia uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym. Podstawa do ich obliczenia powinna być wykazana w rocznym zestawieniu dochodów za ubiegły rok. Minimalna wysokość feriepenger wynosi 10,2% podstawy naliczenia. W przedsiębiorstwach objętych układem zbiorowym pracy stawka może być wyższa. Pracownicy, którzy ukończyli 60. rok życia, mają prawo do dodatkowych 2,3 punktu procentowego, co oznacza wyższą kwotę feriepenger. Jeżeli masz wątpliwości dotyczące sposobu naliczenia lub wypłaty feriepenger, powinieneś zwrócić się do działu kadr albo przedstawiciela pracowników w swojej firmie. Możesz poprosić o szczegółowe zestawienie pozwalające sprawdzić poprawność wyliczeń. Norweska Inspekcja Pracy nie weryfikuje indywidualnych obliczeń dokonywanych przez pracodawców. Rozpocząłem nową pracę 1 stycznia. W czerwcu nie otrzymuję ani pensji, ani feriepenger. Czy to zgodne z przepisami? Tak. Urlop w Norwegii jest co do zasady okresem bez prawa do zwykłego wynagrodzenia. Dochód w czasie urlopu zastępują feriepenger zgromadzone w poprzednim roku. Jeżeli rozpocząłeś pracę 1 stycznia, nie zdążyłeś jeszcze wypracować feriepenger u obecnego pracodawcy. W czasie tegorocznego urlopu powinny Cię utrzymywać środki zgromadzone u poprzedniego pracodawcy. Feriepenger od poprzedniego pracodawcy mogły zostać wypłacone przy zakończeniu zatrudnienia lub zostaną wypłacone w czerwcu. Jeżeli w poprzednim roku nie pracowałeś, nadal masz prawo do urlopu, jednak nie przysługują Ci feriepenger. Byłem przez większą część ubiegłego roku na zwolnieniu lekarskim. Czy ma to wpływ na feriepenger? Tak, ale tylko częściowo. Pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe przez pierwsze 16 dni zwolnienia lekarskiego i od tego okresu również naliczane są feriepenger. Po zakończeniu okresu finansowanego przez pracodawcę świadczenia chorobowe wypłaca norweski system ubezpieczeń społecznych (folketrygden). Od tych świadczeń naliczane są feriepenger maksymalnie za 48 dni zwolnienia lekarskiego w jednym roku naliczania. Jeżeli pracodawca wypłaca pełne wynagrodzenie również po okresie 16 dni i sam finansuje tę wypłatę, zasady naliczania feriepenger zależą od zapisów umowy o pracę lub obowiązującego układu zbiorowego. Pracowałem tylko część poprzedniego roku i nie uzbierałem pełnych feriepenger. Czy muszę wykorzystać cały urlop? Nie. Norweskie przepisy pozwalają pracownikowi zrezygnować z części urlopu, jeżeli zgromadzone feriepenger nie pokrywają utraty wynagrodzenia podczas jego wykorzystania. Jest to prawo pracownika – pracodawca nie może go do tego zmusić. W takiej sytuacji masz trzy możliwości: wykorzystać cały przysługujący urlop, mimo że feriepenger nie pokryją całego potrącenia z wynagrodzenia; wykorzystać tylko tę część urlopu, którą finansują zgromadzone feriepenger, a z pozostałej części zrezygnować; wykorzystać urlop częściowo finansowany przez feriepenger oraz dodatkowo wziąć kilka dni lub tygodni urlopu bez odpowiedniego pokrycia finansowego. Przykładowo możesz wykorzystać dwa tygodnie opłacone z feriepenger oraz jeden tydzień, za który nie otrzymasz rekompensaty. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy zakład pracy jest zamykany na określony czas, np. z powodu wspólnego trzytygodniowego urlopu letniego. Wówczas pracownik ma obowiązek wykorzystać urlop, nawet jeśli nie zgromadził wystarczających feriepenger. Czy mogę poprosić pracodawcę o wcześniejszą wypłatę feriepenger? Nie. Feriepenger nie są dodatkową premią ani formą oszczędzania. Nie są również potrącane z bieżącego wynagrodzenia pracownika. Są to środki naliczane na podstawie zarobków z poprzedniego roku i przeznaczone wyłącznie na zastąpienie wynagrodzenia podczas urlopu. Ich celem jest zapewnienie pracownikowi możliwości finansowego zabezpieczenia okresu wypoczynku. Feriepenger mogą zostać wypłacone w związku z wykorzystaniem urlopu albo przy zakończeniu stosunku pracy. Jeżeli zmieniasz pracodawcę, warto pamiętać, że pieniądze otrzymane od poprzedniego pracodawcy powinny zostać zachowane na kolejny sezon urlopowy. To właśnie one mają zapewnić środki do życia podczas urlopu u nowego pracodawcy. Źródło: https://kommunikasjon.ntb.no/pressemelding/18949310/ofte-stilte-sporsmal-om-feriepenger?publisherId=14974413&lang=no TOPNOR REGNSKAP AS – księgowość i wsparcie dla firm w Norwegii. Skontaktuj się z nami i działaj bezpiecznie na norweskim rynku. +47 939 82 173post@topnor.no
Urlop w Norwegii. FERIELOVEN – kto decyduje o terminie urlopu?
Kto decyduje o terminie urlopu? Ostateczną decyzję podejmuje pracodawca, jeśli nie da się pogodzić wszystkich wniosków urlopowych pracowników. Prawo do urlopu latem Pracownik może żądać wykorzystania co najmniej trzech tygodni urlopu między 1 czerwca a 30 września. Informacja o terminie urlopu Termin urlopu powinien zostać przekazany pracownikowi najpóźniej dwa miesiące przed rozpoczęciem wolnego. Obowiązek wykorzystania urlopu Pracodawca ma obowiązek dopilnować, aby pracownik wykorzystał przysługujący mu urlop. Przeniesienie urlopu Na podstawie pisemnego porozumienia można przenieść maksymalnie dwa tygodnie urlopu na kolejny rok. Urlop zaliczkowy Dopuszczalne jest wykorzystanie do dwóch tygodni urlopu z przyszłorocznego wymiaru. Ekwiwalent za urlop Co do zasady nie można wypłacać pieniędzy zamiast urlopu. Wyjątek stanowi zakończenie zatrudnienia. Urlop przy niepełnym etacie Każdemu pracownikowi przysługuje 25 dni roboczych urlopu rocznie, niezależnie od wymiaru etatu. Liczenie dni urlopowych Urlop rozliczany jest według virkedager, czyli dni od poniedziałku do soboty, a nie wyłącznie dni pracy. W norweskim prawie urlopowym (ferieloven) odpowiedzialność za prawidłowe planowanie urlopów spoczywa nie tylko na pracowniku, ale również na pracodawcy. Oznacza to, że firma musi zadbać o to, aby zatrudnione osoby faktycznie wykorzystały przysługujące im dni wolne. Nie jest to jedynie przywilej pracownika, lecz ustawowy obowiązek wynikający z przepisów. Takie rozwiązanie ma ścisły związek z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy (HMS). Regularny wypoczynek pomaga ograniczać ryzyko wypadków, wpływa na zmniejszenie liczby zwolnień lekarskich, poprawia atmosferę w miejscu pracy oraz sprzyja dłuższej aktywności zawodowej pracowników. Kto ustala termin urlopu? W większości firm harmonogram urlopów tworzony jest na podstawie preferencji zgłaszanych przez pracowników. Pracodawca powinien w pierwszej kolejności uwzględnić ich oczekiwania, jednocześnie dbając o zachowanie ciągłości funkcjonowania przedsiębiorstwa. Nie zawsze jednak możliwe jest pogodzenie wszystkich wniosków urlopowych. W sytuacji, gdy kilka osób chce skorzystać z wolnego w tym samym czasie lub potrzeby firmy nie pozwalają na zaakceptowanie wszystkich zgłoszeń, ostateczna decyzja należy do pracodawcy. Warto jednak pamiętać, że przed ustaleniem terminu urlopu powinien on omówić tę kwestię z pracownikiem lub jego przedstawicielem (tillitsvalgt). Jakie ograniczenia obowiązują pracodawcę? Choć firma ma prawo wskazać termin wykorzystania urlopu, nie może robić tego całkowicie dowolnie. Przepisy gwarantują pracownikowi możliwość wykorzystania minimum trzech tygodni nieprzerwanego urlopu pomiędzy 1 czerwca a 30 września, czyli w głównym sezonie urlopowym. Dodatkowo pracownik może oczekiwać, że pozostała część urlopu zostanie udzielona w sposób ciągły. Istotne znaczenie ma również termin przekazania informacji o urlopie. Jeżeli nie występują szczególne przeszkody, pracownik może żądać, aby termin jego wolnego został ustalony i przekazany najpóźniej dwa miesiące przed rozpoczęciem urlopu. Niedopełnienie tego obowiązku może prowadzić do sporów, a w razie problemów pracownik ma możliwość skorzystania ze wsparcia związku zawodowego, który często oferuje pomoc prawną swoim członkom. Czy niewykorzystany urlop można zamienić na pieniądze? Norweskie przepisy wychodzą z założenia, że urlop służy odpoczynkowi, dlatego zasadniczo nie można zastąpić go wypłatą ekwiwalentu pieniężnego. Feriepenger mają być wykorzystane w związku z faktycznym korzystaniem z wolnego. Zakaz ten obowiązuje również wtedy, gdy urlop został przeniesiony na kolejny rok z powodu choroby lub urlopu rodzicielskiego. Jedyną sytuacją, w której możliwe jest wypłacenie ekwiwalentu za niewykorzystane dni urlopowe, jest zakończenie stosunku pracy. Przeniesienie urlopu na kolejny rok Ferieloven przewiduje możliwość elastycznego zarządzania częścią urlopu. Pracownik i pracodawca mogą zawrzeć pisemne porozumienie umożliwiające przeniesienie maksymalnie dwóch tygodni niewykorzystanego urlopu na kolejny rok. Podobnie można uzgodnić wykorzystanie do dwóch tygodni urlopu zaliczkowego (forskuddsferie), czyli dni wolnych pobranych z przyszłorocznego wymiaru. Inaczej wygląda sytuacja, gdy przyczyną niewykorzystania urlopu jest zaniedbanie ze strony pracodawcy. W takim przypadku cały niewykorzystany ustawowy urlop musi zostać automatycznie przeniesiony na następny rok. Ta sama zasada dotyczy m.in. pracowników, którzy przez dłuższy czas przebywali na zwolnieniu lekarskim i zgromadzili znaczną liczbę zaległych dni wolnych. Urlop podczas choroby Przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie zawsze oznacza utratę możliwości korzystania z urlopu. Pracownik może sam zdecydować, że chce wykorzystać wolne w trakcie choroby. W takim przypadku wypłata sykepenger zostaje wstrzymana, a pracownik otrzymuje feriepenger wypracowane wcześniej. Osoba całkowicie niezdolna do pracy ma jednak prawo przesunąć urlop na późniejszy termin. Jeśli wykorzystanie wolnego w danym roku nie będzie możliwe, wszystkie niewykorzystane dni przechodzą na kolejny rok. Aby skorzystać z tego uprawnienia, pracownik musi najpóźniej w ostatnim dniu roboczym przed rozpoczęciem urlopu poinformować pracodawcę o zmianie terminu oraz przedstawić zaświadczenie lekarskie (legeerklæring). Urlop a permittering W przypadku permittering obowiązują zasadniczo te same reguły dotyczące planowania urlopu, które stosuje się wobec pozostałych pracowników. Pracodawca może zarówno uzgodnić termin wolnego z pracownikiem, jak i zobowiązać go do wykorzystania urlopu, o ile zachowany zostanie wymagany dwumiesięczny okres uprzedzenia. Podczas korzystania z urlopu NAV wstrzymuje wypłatę świadczenia postojowego, natomiast pracownik otrzymuje należne mu feriepenger naliczone za poprzedni rok. Nowy pracownik a prawo do urlopu Rozpoczęcie pracy w nowej firmie w trakcie roku nie oznacza utraty prawa do wypoczynku. Jeżeli pracownik nie wykorzystał wcześniej całego przysługującego mu urlopu, może zrobić to u nowego pracodawcy. Osoba rozpoczynająca zatrudnienie najpóźniej 30 września zachowuje prawo do pełnego ustawowego urlopu wynoszącego 25 dni roboczych w tym samym roku urlopowym. Pracownik, który podejmie pracę do 15 sierpnia, może również skorzystać z trzech tygodni urlopu w głównym sezonie urlopowym. Z kolei osoba zatrudniona po 30 września ma zagwarantowane co najmniej siedem dni roboczych urlopu jeszcze przed końcem roku. Co do zasady pracodawca może wymagać wykorzystania urlopu tylko wtedy, gdy pracownik posiada wypracowane feriepenger z poprzedniego roku. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy przedsiębiorstwo całkowicie wstrzymuje działalność, na przykład podczas wspólnego urlopu letniego (fellesferie). Wówczas pracownik jest zobowiązany do wykorzystania wolnego nawet wtedy, gdy nie zgromadził jeszcze wystarczających środków z feriepenger. Jak liczyć urlop przy niepełnym etacie i pracy zmianowej? Jednym z najczęstszych źródeł nieporozumień są zasady naliczania urlopu dla osób zatrudnionych na część etatu lub pracujących w systemie zmianowym i turnusowym. Norweskie przepisy przyznają wszystkim pracownikom taki sam ustawowy wymiar urlopu – 25 dni roboczych rocznie, czyli cztery tygodnie i jeden dzień, niezależnie od liczby przepracowanych godzin. Dodatkowe dni wolne mogą wynikać z umowy o pracę lub układu zbiorowego, gdzie często pojawia się tzw. piąty tydzień urlopu. Kluczowym pojęciem jest tutaj virkedag, czyli dzień roboczy w rozumieniu ustawy. Obejmuje on wszystkie dni od poniedziałku do soboty, niezależnie od tego, czy zgodnie z grafikiem pracownik miał wykonywać pracę. W praktyce oznacza to, że osoba zatrudniona na
Wynagrodzenie i zasady pracy w dni świąteczne w Norwegii (1 i 17 maja)
Kategoria Opis Dni ustawowo wolne Niedziele oraz święta: Nowy Rok, Wielkanoc (Wielki Czwartek, Wielki Piątek, I i II dzień), 1 maja, 17 maja, Wniebowstąpienie Pańskie, Zielone Świątki, Boże Narodzenie (25–26 grudnia). Podstawa prawna Ustawa „Lov om helligdager og helligdagsfred” – określa zasady dni wolnych oraz ograniczenia pracy. 1 i 17 maja Szczególne dni płatne – pracownicy mogą otrzymać wynagrodzenie nawet bez wykonywania pracy. Warunki wypłaty Minimum 30 dni zatrudnienia lub umowa na co najmniej 30 dni oraz brak nieusprawiedliwionej nieobecności przed/po święcie. Pracownicy na pensji stałej Otrzymują pełne wynagrodzenie niezależnie od liczby dni świątecznych w miesiącu. Pracownicy godzinowi Wynagrodzenie tylko jeśli dzień był zaplanowany w grafiku pracy. Praca w święta Możliwa w wybranych branżach (np. gastronomia, służba zdrowia, stacje paliw, budownictwo). Dodatek za pracę Minimum 50% dodatku do stawki godzinowej (jak za pracę w niedzielę), jeśli brak innych zapisów. Sobota a święta Sobota jest dniem roboczym – wynagrodzenie zależy od grafiku pracy pracownika. Święto w weekend Brak dodatkowego wynagrodzenia, jeśli dzień nie był zaplanowany jako roboczy. Niepełny etat Wynagrodzenie za święta wypłacane proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Okresy świąteczne Specjalne godziny pracy: Wielkanoc (wolne od środy 18:00), Wigilia (do 15:00), Sylwester (do 18:00). Dni wolne od pracy to czas przeznaczony na odpoczynek. Istnieją jednak szczególne dni w roku, w których pracownikom przysługuje wynagrodzenie nawet wtedy, gdy nie wykonują pracy. Do takich dni należą 1 maja (Święto Pracy) oraz 17 maja (Dzień Konstytucji Norwegii). Zasady te obowiązują również pracowników zatrudnionych na stawce godzinowej, pod warunkiem spełnienia określonych warunków. Do dni świątecznych ustawowo wolnych od pracy w Norwegii należą niedziele, Nowy Rok (1 stycznia), Wielki Czwartek, Wielki Piątek, I i II dzień Wielkanocy, Święto Pracy (1 maja), Dzień Konstytucji (17 maja), Wniebowstąpienie Pańskie, Zesłanie Ducha Świętego, Najświętszej Maryi Panny oraz I i II dzień Świąt Bożego Narodzenia (25 i 26 grudnia). Zgodnie z ustawą „Lov om helligdager og helligdagsfred” dni te są co do zasady wolne od pracy. Praca w dni świąteczne jest jednak możliwa w określonych przypadkach. Dotyczy to sytuacji, w których wynika ona z charakteru pracy lub specyfiki branży, takich jak stacje benzynowe, gastronomia, służba zdrowia czy prace budowlane realizowane w ramach projektów. Mimo to dla większości pracowników dni te pozostają dniami wolnymi. Dzień poprzedzający 1 i 17 maja traktowany jest jako zwykły dzień roboczy, chyba że przypada w niedzielę, sobotę lub inne święto ustawowo wolne od pracy. Prace, które nie mogą być wykonywane w niedziele, powinny zostać zakończone najpóźniej do godziny 22:00. Aby pracownik miał prawo do wynagrodzenia za 1 i 17 maja, musi być zatrudniony nieprzerwanie przez co najmniej 30 dni przed tymi dniami lub posiadać umowę o pracę zawartą na minimum 30 dni. Dodatkowo nie może mieć nieusprawiedliwionej nieobecności w ostatnim dniu roboczym przed świętem ani w pierwszym dniu roboczym po święcie. Warunek ten nie dotyczy zwolnienia lekarskiego. W przypadku pracowników na stałej pensji (fastlønn) wynagrodzenie wypłacane jest normalnie, a liczba dni świątecznych w miesiącu nie wpływa na jego wysokość — 1 i 17 maja są zawsze płatne. W przypadku pracowników zatrudnionych na stawce godzinowej (timelønn), wynagrodzenie za te dni przysługuje tylko wtedy, gdy zgodnie z grafikiem mieli oni pracować. W takiej sytuacji otrzymują zapłatę za liczbę godzin, które normalnie by przepracowali. Jeśli natomiast pracownik wykonuje pracę w tych dniach, przysługuje mu zarówno standardowe wynagrodzenie godzinowe, jak i dodatek jak za pracę w niedzielę. W przypadku braku odpowiednich zapisów w umowie lub układzie zbiorowym dodatek ten powinien wynosić co najmniej 50%. Szczególne znaczenie ma również rozkład czasu pracy. Sobota w Norwegii jest uznawana za dzień roboczy, dlatego jeśli firma pracuje od poniedziałku do soboty i pracownik miał zaplanowaną pracę w sobotę przypadającą na 1 lub 17 maja, dzień ten jest płatny. Jeśli jednak zgodnie z grafikiem miał wtedy wolne, wynagrodzenie nie przysługuje. W przypadku pracowników pracujących wyłącznie od poniedziałku do piątku, jeśli 1 lub 17 maja przypada w sobotę, dzień ten jest niepłatny. Analogicznie, jeśli święto przypada w niedzielę lub inne święto ustawowo wolne od pracy, nie przysługuje dodatkowe wynagrodzenie. Jeżeli jednak pracownik podejmie pracę w tych dniach, przysługuje mu odpowiedni dodatek, co najmniej 50%. Pracownicy zatrudnieni na część etatu otrzymują wynagrodzenie za dni świąteczne proporcjonalnie do wymiaru etatu. Warto również pamiętać, że dla niektórych okresów świątecznych obowiązują odrębne zasady. W okresie Wielkanocy pracownikowi przysługuje czas wolny od godziny 18:00 w środę przed Wielkim Czwartkiem oraz od godziny 15:00 w Wigilię Paschalną. Z kolei w Wigilię Bożego Narodzenia praca trwa zazwyczaj do godziny 15:00, a w Sylwestra do godziny 18:00. Zasady wynagradzania za 1 i 17 maja mają na celu zapewnienie pracownikom stabilności dochodu w dni o szczególnym znaczeniu państwowym i społecznym. Kluczowe znaczenie mają tutaj obowiązek wypłaty wynagrodzenia — także dla pracowników godzinowych przy spełnieniu określonych warunków — właściwe planowanie grafiku pracy, zasady dotyczące dodatków za pracę w święta oraz konsekwencje nieusprawiedliwionej nieobecności. Topnor Regnskap AS – polskie autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii Profesjonalne wsparcie w zakresie księgowości, rozliczeń i obowiązków pracodawcy. +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Wyjazdy pracowników na zwolnieniu lekarskim w Norwegii (sykepenger)
Pracownicy przebywający na zwolnieniu lekarskim w Norwegii często zastanawiają się, jak wyjazd za granicę może wpłynąć na prawo do sykepenger. Istotne jest, aby pamiętać, że świadczenie zależy od tego, czy wyjazd nie utrudnia leczenia ani powrotu do pracy. Krótki pobyt za granicą nie pozbawia pracownika prawa do zasiłku, o ile nie koliduje z leczeniem ani planowanym powrotem do pracy. W przypadku krajów nordyckich, takich jak Szwecja, Dania, Finlandia czy Islandia, nie jest wymagane składanie wniosków do NAV – zasiłek pozostaje zachowany, jeśli pobyt nie wpływa na proces leczenia i powrotu do pracy. Podobnie w przypadku obywateli UE/EOG, w tym Polaków, którzy mogą podróżować po krajach Unii lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego bez wcześniejszego zgłoszenia, pod warunkiem że wyjazd nie opóźnia powrotu do pracy ani nie utrudnia udziału w ustalonych działaniach rehabilitacyjnych. Obywatele państw spoza UE/EOG muszą uzyskać zgodę NAV przed wyjazdem, a w przypadku podróży poza UE/EOG konieczne jest wcześniejsze złożenie wniosku. Zgoda na wyjazd zwykle obejmuje maksymalnie cztery tygodnie pobytu w ciągu dwunastu miesięcy. Niezależnie od kraju docelowego, kluczowe jest, aby wyjazd nie kolidował z procesem powrotu do pracy i leczenia, a wszystkie działania związane z rehabilitacją były kontynuowane zgodnie z zaleceniami lekarza i NAV. Decyzja o wypłacie zasiłku podczas pobytu za granicą zależy zawsze od indywidualnej oceny sytuacji zdrowotnej pracownika oraz zgodności wyjazdu z planem leczenia. https://www.nav.no/sykepenger/en#travel TOPNOR REGNSKAP AS Twoje polskie autoryzowane biuro księgowe w Norwegii +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no