Egenmelding w Norwegii – zasady, warunki i sposób zgłaszania
Egenmelding – informacje Zakres Informacja Czym jest egenmelding Egenmelding to forma samodzielnego zgłoszenia niezdolności do pracy z powodu choroby przez pracownika, bez konieczności przedstawiania zwolnienia lekarskiego (sykemelding). Jest to rozwiązanie funkcjonujące w norweskim systemie pracy, które pozwala pracownikowi na krótkotrwałą nieobecność chorobową na określonych zasadach. Limit i warunki Egenmelding przysługuje 4 razy w roku, każdy maksymalnie na 3 dni, czyli łącznie do 12 dni w roku. Warunkiem skorzystania z egenmelding jest przepracowanie minimum 2 miesięcy. Egenmelding i sykemelding Jeśli pracownik wziął egenmelding np. na 2 dni, a następnie otrzymał sykemelding od lekarza, traktowane jest to jako ciągłość choroby. W takim przypadku sykemelding liczony jest jako pozostałe 14 dni z puli 16 dni pracodawcy. Zgłoszenie własnoręczne Egenmelding musi być zgłoszony rano, przed rozpoczęciem pracy. Jeśli nie zostanie oficjalnie zgłoszony, nie ma możliwości, aby pracownik po dwóch dniach lub nawet po pełnym miesiącu stwierdził, że chce wykorzystać egenmelding za dany dzień. Co nie jest egenmelding Samo poinformowanie, że pracownik źle się czuje i nie przyjdzie do pracy, nie jest równoznaczne z egenmelding. Konieczne jest wyraźne i oficjalne zgłoszenie chęci wykorzystania egenmelding. Pracownicy na timelønn Ma to szczególne znaczenie w przypadku pracowników na timelønn, ponieważ pracodawca może zgodzić się jedynie na zmianę grafiku, jeśli pracownik poinformuje, że danego dnia nie jest w stanie przyjść do pracy. W takiej sytuacji nie wiąże się to automatycznie z użyciem egenmeldingu. Egenmelding to forma samodzielnego zgłoszenia niezdolności do pracy z powodu choroby przez pracownika, bez konieczności przedstawiania zwolnienia lekarskiego (sykemelding). Jest to rozwiązanie funkcjonujące w norweskim systemie pracy, które pozwala pracownikowi na krótkotrwałą nieobecność chorobową na określonych zasadach. Egenmelding przysługuje 4 razy w roku, każdy maksymalnie na 3 dni, czyli łącznie do 12 dni w roku. Warunkiem skorzystania z egenmelding jest przepracowanie minimum 2 miesięcy. Jeśli pracownik wziął egenmelding, np. na 2 dni, a następnie otrzymał sykemelding od lekarza, traktowane jest to jako ciągłość choroby. W takim przypadku sykemelding liczony jest jako pozostałe 14 dni z puli 16 dni pracodawcy. Egenmelding musi być zgłoszony rano, przed rozpoczęciem pracy. Jeśli nie zostanie oficjalnie zgłoszony, nie ma możliwości, aby pracownik po dwóch dniach lub nawet po pełnym miesiącu stwierdził, że chce wykorzystać egenmelding za dany dzień. Samo poinformowanie, że pracownik źle się czuje i nie przyjdzie do pracy, nie jest równoznaczne z egenmelding. Konieczne jest wyraźne i oficjalne zgłoszenie chęci wykorzystania egenmelding. Ma to szczególne znaczenie w przypadku pracowników na timelønn, ponieważ pracodawca może zgodzić się jedynie na zmianę grafiku, jeśli pracownik poinformuje, że danego dnia nie jest w stanie przyjść do pracy. W takiej sytuacji nie wiąże się to automatycznie z użyciem egenmeldingu. TOPNOR REGNSKAP AS – polskie autoryzowane biuro księgowe w Norwegii Wspieramy przedsiębiorców i firmy na każdym etapie prowadzenia działalności w Norwegii. Jeśli masz pytania dotyczące rozliczeń, obowiązków pracodawcy lub zasad związanych z zatrudnieniem pracowników – zapraszamy do kontaktu. Chętnie pomożemy i doradzimy w oparciu o aktualne przepisy. +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Zwolnienie lekarskie w Norwegii. Sykemelding, sykepenger – obecne zasady i rządowe plany
Zwolnienie lekarskie w Norwegii od lat działa inaczej niż w Polsce i często zaskakuje pracowników przyzwyczajonych do systemu L4. Choć choroba kojarzy się z całkowitym oderwaniem od pracy i skupieniem na powrocie do zdrowia, norweskie przepisy zakładają coś zupełnie innego – aktywność, współpracę i kontakt z pracodawcą nawet podczas zwolnienia. Co więcej, rząd Norweski zapowiada kolejne zmiany, które mogą jeszcze bardziej wzmocnić obowiązki pracownika i zwiększyć nadzór państwa nad absencją chorobową. Na razie są to propozycje, a nie obowiązujące prawo – ale warto wiedzieć, w jakim kierunku zmierza system. Poniżej wyjaśniamy: – jak wygląda zwolnienie lekarskie w Norwegii obecnie, – jakie zmiany są planowane, – na co powinni przygotować się pracownicy oraz pracodawcy. Jak wygląda zwolnienie lekarskie w Norwegii obecnie? Sykemelding i sykepenger – ważne rozróżnienie Podstawową różnicą pomiędzy Polską a Norwegią jest to, że zwolnienie lekarskie (sykemelding) w Norwegii nie jest automatyczną gwarancją wypłaty zasiłku chorobowego (sykepenger). Jest ono jedynie podstawą do rozpatrzenia prawa do świadczenia. W Polsce system jest prosty: pracownik albo pracuje, albo choruje. Zwolnienie lekarskie wystawiane jest zawsze w wymiarze 100%, co oznacza całkowitą niezdolność do pracy – niezależnie od rodzaju choroby. W Norwegii jest inaczej. Choroba nie zawsze oznacza całkowitą niezdolność do pracy, a pracownik – w miarę możliwości – powinien pozostać aktywny zawodowo. Obowiązek informacyjny (Opplysningsplikt) – kontakt z pracodawcą Pracownik nie ma obowiązku ujawniania szczegółowych informacji medycznych, ale musi pozostawać w kontakcie z pracodawcą. Samo „czekanie, aż zwolnienie pojawi się w systemie” nie wystarcza. Pierwszym krokiem po zachorowaniu jest poinformowanie pracodawcy: – czy pracownik jest w stanie wykonywać jakiekolwiek zadania, – czy możliwa jest praca w ograniczonym zakresie (np. częściowy etat, praca zdalna). Norweski system jest zaprojektowany tak, aby aktywizować pracownika szczególnie wtedy, gdy nieobecność się przedłuża. W praktyce oznacza to rozmowy o dostosowaniu obowiązków lub stopniowym powrocie do pracy. Warto jednak zachować ostrożność. Brak informacji o stanie zdrowia może sprawić, że pracodawca będzie naciskał na wykonywanie zwykłych obowiązków. Choć pracownik nie musi ujawniać diagnozy, w niektórych sytuacjach zasadne jest poinformowanie o obiektywnych ograniczeniach (np. hospitalizacja, gorączka, uraz). Obowiązek współdziałania (Medvirkningsplikt) Zarówno ustawa o ubezpieczeniach społecznych (folketrygdloven), jak i ustawa o środowisku pracy (arbeidsmiljøloven) nakładają na pracownika obowiązek współpracy w procesie powrotu do pracy. W praktyce oznacza to, że pracownik na zwolnieniu lekarskim: – powinien uczestniczyć w spotkaniach dotyczących powrotu do pracy, – współpracować przy dostosowaniu stanowiska pracy, – brać udział w ocenie swojej zdolności do pracy. Uchylanie się od kontaktu z pracodawcą – nawet przy złym stanie zdrowia – może mieć konsekwencje finansowe. Dla porównania: w Polsce pracodawca i ZUS mogą kontrolować zasadność zwolnienia, ale nie mogą nakłaniać pracownika do częściowego powrotu do pracy. Obowiązek aktywności (Aktivitetsplikt) Od 1 czerwca 2021 roku norweskie przepisy jasno wskazują, że pracownik na zwolnieniu lekarskim powinien pozostawać aktywny zawodowo przez cały okres zwolnienia, o ile stan zdrowia na to pozwala. Pracodawca ma obowiązek: – dostosować stanowisko pracy, – zmienić zakres obowiązków, – umożliwić pracę w innym wymiarze lub formie. Jeśli dostosowanie nie jest możliwe, warto, by pozostał po tym ślad w dokumentacji (np. e-maile, SMS-y, wiadomości w systemie NAV). Po 8 tygodniach NAV ocenia, czy obowiązek aktywności jest realizowany. Brak aktywności bez uzasadnionych powodów może skutkować wstrzymaniem wypłaty sykepenger. Zwolnienie lekarskie u kilku pracodawców W Norwegii NAV ocenia obowiązek aktywności osobno dla każdego pracodawcy. Oznacza to, że: – można pobierać sykepenger w jednym miejscu pracy, – a jednocześnie normalnie pracować w innym, jeśli stan zdrowia na to pozwala. To zasadnicza różnica w porównaniu z Polską, gdzie zwolnienie obejmuje wszystkie umowy jednocześnie. Kiedy NAV może wstrzymać wypłatę sykepenger? NAV może zawiesić wypłatę zasiłku, jeśli pracownik: – odmawia współpracy przy ocenie zdolności do pracy, – nie podejmuje działań w kierunku powrotu do pracy, – bez uzasadnienia odrzuca dostosowaną ofertę pracy. Planowane zmiany – co rząd Norweski dopiero proponuje? Uwaga: poniższe zmiany nie obowiązują. Są to propozycje, które mogą, ale nie muszą wejść w życie. Rząd Støre zapowiada reformę systemu zwolnień lekarskich, której celem jest: – ograniczenie absencji chorobowej, – zwiększenie aktywności pracowników, – silniejszy nadzór NAV od pierwszych dni nieobecności. Pracownik jako aktywny partner podczas sykepenger Proponowane zmiany mają wzmocnić obowiązek współpracy (medvirkningsplikt). Pracownik miałby już na początku nieobecności przekazywać pracodawcy informacje o: – przewidywanym czasie trwania choroby, – swojej zdolności funkcjonowania (funksjonsevne), – potrzebnym wsparciu lub dostosowaniach. Część odpowiedzialności zostałaby przeniesiona z pracodawcy na pracownika. Tymczasowo inne obowiązki niż w umowie? Najbardziej kontrowersyjna propozycja zakłada możliwość tymczasowego wykonywania innej pracy niż ta wynikająca z umowy, jeśli stan zdrowia na to pozwala. Nowy obowiązek miałby zostać zapisany w folketrygdloven, a nie w arbeidsmiljøloven, co omija klasyczne ramy prawa pracy. Odmowa mogłaby skutkować utratą prawa do sykepenger. Większa kontrola NAV Planowane jest wzmocnienie współpracy pracownik–pracodawca–NAV. Oppfølgingsplan miałby być przekazywany do NAV już po 4 tygodniach nieobecności, co umożliwi wcześniejszą ocenę spełniania aktivitetskravet. Więcej aktywności, mniej wyjątków Statystyki pokazują, że w 2024 roku w aż 73% przypadków zwalniano pracowników z obowiązku aktywności. Rząd chce to zmienić. Po reformie: – aktywność ma być dostosowana do realnych możliwości, – nawet godzina pracy dziennie może być wymagana, – brak współpracy = zawieszenie zasiłku (z możliwością jego wznowienia). W pigułce – co może się zmienić? Dla pracownika: – więcej obowiązków informacyjnych, – gotowość do innej, tymczasowej pracy, – realna aktywność, a nie tylko formalna, – zawieszenie sykepenger w razie braku współpracy. Dla pracodawcy: – obowiązek rozważenia także trwałych dostosowań, – wcześniejsze przekazywanie oppfølgingsplan do NAV. Podsumowanie Norweski system zwolnień lekarskich już dziś znacząco różni się od polskiego. Planowane zmiany pokazują wyraźnie, że kierunek jest jeden: więcej aktywności, więcej współpracy i większa kontrola. Na razie jednak obowiązują dotychczasowe zasady, a proponowane reformy pozostają w fazie planów. TOPNOR REGNSKAP AS – polskie autoryzowane biuro księgowe w Norwegii +47 939 82 173 post@topnor.no