Przewodnik: Przekształcenie jednoosobowej działalności (ENK) na spółkę akcyjną (AS)
Kryterium Jednoosobowa działalność gospodarcza (ENK) Spółka akcyjna (AS) Podmiot prawny Osoba fizyczna prowadząca działalność, majątek osobisty odpowiada za zobowiązania Osobny podmiot prawny, odrębny od właścicieli Rejestracja Prostsza i szybsza Wymaga przygotowania statutu, otwarcia konta bankowego i wpisu do rejestru spółek Kapitał początkowy Brak wymogu Minimum 30 000 NOK Numer organizacyjny Używany dotychczasowy numer Nowy numer przy rejestracji spółki Koszty księgowe i raportowanie Niższe, prostsze zeznania roczne (ok. 4 000 NOK) Wyższe koszty, bardziej złożone raportowanie (ok. 8 000 NOK + dodatkowe raporty) Podatki Podatek dochodowy ok. 22% + 11% trygdeavgift + trinnskatt powyżej 600 000 NOK Podatek od dochodu spółki 22%, dodatkowo podatek pracowniczy od wypłacanej pensji Zatrudnienie właściciela Nie dotyczy formalnie (właściciel samodzielnie prowadzi działalność) Właściciel formalnie zatrudniony, otrzymuje pensję, od której odprowadza podatki i składki MVA (VAT) Tak, 25% Tak, 25% Coraz więcej przedsiębiorców zastanawia się nad przekształceniem jednoosobowej działalności gospodarczej (ENK) na spółkę akcyjną (AS). To naturalny krok przy rozwoju firmy — zwłaszcza gdy planujesz zmianę na większy lokal lub chcesz zmienić nazwę firmy. Wiele osób ma jednak wątpliwości, jak wygląda cały proces i ile to kosztuje. Aby rozwiać te pytania, przygotowaliśmy jasny i przejrzysty przewodnik, który pomoże zrozumieć wszystkie aspekty tej zmiany. Jeśli chcesz, możemy także pomóc przejść przez cały proces — od przygotowania dokumentów, przez kontakty z bankiem, aż po rejestrację spółki w urzędzie. Czy mogę przekształcić jednoosobową działalność na spółkę akcyjną? Nie ma możliwości bezpośredniego przekształcenia jednoosobowej działalności w spółkę akcyjną, ponieważ spółka jest odrębnym podmiotem prawnym, niezależnym od osoby fizycznej i jej majątku, jak ma to miejsce w przypadku ENK. Oznacza to, że trzeba otworzyć całkowicie nową spółkę, a jednoosobową działalność należy zamknąć. Ile trwa cały proces i jaki jest jego koszt? Czas otwarcia spółki trwa od około 3 tygodni do nawet 2 miesięcy. Kluczowy jest czas oczekiwania na otwarcie konta bankowego spółki — czasami trwa to 2 dni, a czasami 6-8 tygodni. Proces wygląda następująco: · Przygotowujemy dokumenty założycielskie spółki (statut). · Składa się wniosek o otwarcie konta w wybranym banku wraz z dokumentami. · Następuje wpłata kapitału zakładowego w wysokości 30 000 NOK. · Po zaksięgowaniu wpłaty bank wydaje zaświadczenie potwierdzające tę operację. · Z tym zaświadczeniem składany jest wniosek o rejestrację spółki w urzędzie (co trwa około 2-3 tygodni). Jeśli otwarcie konta przebiegnie szybko, spółka może powstać nawet w mniej niż miesiąc. Jaka jest wysokość kapitału zakładowego? Kapitał zakładowy wynosi 30 000 NOK i musi zostać wpłacony na konto spółki. Jakie są koszty związane z otwarciem spółki (z pomocą naszego biura księgowego)? · Opłata za pomoc przy otwarciu spółki w naszym biurze + MVA. · Opłata urzędowa za rejestrację spółki wynosi 6 500 NOK. Obie opłaty zazwyczaj można opłacić z konta spółki, czyli z wpłaconych 30 000 NOK. Po rejestracji bank skontaktuje się, aby podpisać umowę bankową i umożliwi dostęp do środków. Czy mogę dopisać współwłaściciela, np. męża, jako udziałowca? Tak, udziały można podzielić dowolnie, np. 70% do Ciebie, 30% do męża. Nie ma to wpływu na koszty prowadzenia działalności. Jeśli mąż będzie udziałowcem, a nie zatrudnionym pracownikiem, nie ma dodatkowych kosztów. Jednak gdy zatrudnisz męża w firmie, koszty mogą się nieco zwiększyć, ponieważ aby wypłacić pieniądze z firmy, należy wypłacić wynagrodzenie jak pracownikowi, od którego trzeba odprowadzać podatki i składki. Czy są dostępne dofinansowania lub programy rządowe? Ogólnych dofinansowań na start nie ma. Biura księgowe zwykle nie zajmują się dofinansowaniami. Czasami lokalne komuny (kommune) oferują różnego rodzaju programy wsparcia dla firm z określonych branż, zwłaszcza tych, które są deficytowe w regionie lub ważne dla rozwoju lokalnej gospodarki (np. branża turystyczna). Aby uzyskać informacje, warto skontaktować się bezpośrednio z urzędem komuny. Co z numerem organizacyjnym i umowami? Spółka to nowy podmiot prawny, więc będzie miała nowy numer organizacyjny. Wszystkie umowy zawarte dotychczas na jednoosobową działalność muszą być podpisane ponownie na spółkę lub dokonana ich cesja (np. w przypadku wynajmu lokalu, często robi się cesję). Numery telefonów, usługi księgowe i inne programy zazwyczaj wymagają zawarcia nowych umów. Jak działa zatrudnienie właściciela w spółce? Właściciel spółki jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, tak jak u innego pracodawcy. Samodzielnie ustalasz wysokość pensji, od której odprowadzasz wszelkie podatki i składki. Przykład: · Ustalasz miesięczne wynagrodzenie 40 000 NOK. · Od tej kwoty odliczana jest zaliczka na podatek (wymagany odpowiedni skattekort). · Jeśli podatek wynosi np. 29%, od kwoty 40 000 NOK odlicza się 29% i zaliczka ta jest odprowadzana do urzędu. · Wynagrodzenie netto (różnica między brutto a podatkiem) wypłacane jest na prywatne konto na podstawie Lønnsslipp. · Dodatkowo pracodawca (czyli spółka) płaci 14,1% podatku pracodawcy od kwoty brutto. · Odlicza się też feriepenger (urlopowe) – zwykle 10,2% lub 12%. · Jeśli zatrudniasz innych pracowników, konieczne jest podpisanie umowy o OTP (dodatkowe ubezpieczenie emerytalne), które wynosi 2% od kwoty brutto. · Mogą też pojawić się inne ubezpieczenia, np. yrkesskadeforsikring (ubezpieczenie od wypadków przy pracy). Szacunkowy koszt zatrudnienia pracownika to kwota brutto + 30-35%.Przykład kalkulacji: https://topnor.no/koszty-zatrudnienia-pracownika-przykladowa-kalkulacja/ Jak zmiana na spółkę akcyjną wpłynie na wysokość podatków? Obecnie w jednoosobowej działalności płaci się około: · 22% podatek dochodowy, · 11% trygdeavgift (składka społeczna, wliczona automatycznie w podatek roczny), czyli około 33% łącznie. Przy dochodach powyżej 600 000 NOK brutto pojawiają się dodatkowe progi podatkowe (trinnskatt), co może zwiększyć łączną stawkę do około 37-40%. W spółce podatek dochodowy od zysku wynosi zawsze 22%. Dochodzą jednak podatki pracownicze od wynagrodzenia. W efekcie łączna suma podatków jest podobna do tej w ENK. Różnica polega na tym, że wypłacając pensję właściciel odlicza ją od podatku dochodowego spółki, co może obniżyć podatek dochodowy. Dodatkowe opłaty i obowiązki księgowe w spółce · Obowiązek płacenia VAT (MVA) – 25%. · Koszty księgowe i sprawozdania roczne dla spółki są około dwa razy wyższe niż dla ENK, wynoszą około 8 000 NOK (w ENK około 4 000 NOK). · Spółka ma obowiązek prowadzenia rejestru akcjonariuszy i corocznego raportowania (koszt około 1 490 NOK + MVA). · W ciągu roku mogą pojawić się dodatkowe obowiązki, np. wprowadzenie nowych formularzy, jak np. rejestr beneficjentów rzeczywistych, które trzeba złożyć, aby uniknąć kar. 𝐓𝐎𝐏𝐍𝐎𝐑 𝐑𝐄𝐆𝐍𝐒𝐊𝐀𝐏 𝐀𝐒 Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no
Sprawdź, jak działa prøvetid po zmianach przepisów
Zagadnienie Opis Maksymalna długość okresu próbnego 6 miesięcy dla umów stałych. Dla umów tymczasowych: maksymalnie połowa całkowitego okresu zatrudnienia. Możliwość przedłużenia próby Tak, tylko w przypadku nieobecności pracownika (np. choroba) – o czas tej nieobecności. Powtórny okres próbny Nie można ustalać kolejnej próby na tym samym stanowisku. Można w przypadku zmiany zatrudnienia tymczasowego na stałe, jeśli łączny czas próby i zatrudnienia nie przekroczy 6 miesięcy. Obowiązek powiadomienia o zakończeniu próby Tak – pracownik musi zostać poinformowany z wyprzedzeniem o ewentualnym rozwiązaniu umowy. Długość wypowiedzenia w okresie próbnym 14 dni, liczone od daty doręczenia wypowiedzenia (o ile nie ustalono inaczej w umowie). Wyobraź sobie pierwsze tygodnie w nowej pracy. Dużo się uczysz, poznajesz zespół, próbujesz odnaleźć się w kulturze firmy. Z drugiej strony – pracodawca przygląda się Twoim kompetencjom, podejściu i zaangażowaniu. To właśnie jest prøvetid, czyli norweski okres próbny – ważny czas dla obu stron, który może zdecydować o dalszej współpracy. Od 2024 roku zasady dotyczące tego etapu zostały w Norwegii zaktualizowane. Ustawodawca postanowił uporządkować przepisy, by uniknąć niejasności i zapewnić większą przejrzystość – zarówno dla pracowników, jak i pracodawców. Wprowadzono między innymi limit czasu trwania próby – obecnie nie może ona przekraczać sześciu miesięcy. W przypadku zatrudnienia tymczasowego obowiązuje dodatkowy warunek: okres próbny nie może być dłuższy niż połowa całego okresu zatrudnienia. Jeśli więc dana osoba pracuje na umowie sześciomiesięcznej, próba może trwać maksymalnie trzy miesiące. W przypadku nieobecności (na przykład z powodu choroby), okres próbny można wydłużyć dokładnie o ten czas. Nowe przepisy ograniczają także możliwość ustanowienia kolejnego okresu próbnego na tym samym stanowisku. Jeśli pracownik kontynuuje pracę w tej samej roli, nie można rozpoczynać nowej próby. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy umowa tymczasowa zostaje przekształcona w stałą – wtedy możliwe jest ustalenie nowej próby, ale tylko jeśli łączny czas zatrudnienia oraz próby nie przekroczy sześciu miesięcy. Wprowadzono również obowiązek wcześniejszego informowania pracownika o planowanym zakończeniu zatrudnienia w okresie próbnym. Taki wymóg zwiększa przejrzystość i bezpieczeństwo – pracownik nie dowiaduje się o decyzji w ostatniej chwili, co pozwala na przygotowanie się do ewentualnych zmian. Z punktu widzenia pracodawcy oznacza to konieczność dostosowania wzorów umów i bardziej świadomego zarządzania okresem próbnym. Warto wprowadzić jasne procedury ewaluacyjne, np. cykliczne rozmowy podsumowujące, które pomogą ocenić postępy pracownika i umożliwią podjęcie decyzji zgodnie z prawem. Dla pracownika to z kolei większe poczucie stabilności – zna zasady gry, wie, że próba ma określone ramy, i nie musi się obawiać nieuzasadnionego jej przedłużania. Nowe przepisy ułatwiają również planowanie dalszej kariery i podejmowanie decyzji zawodowych. Zmiany w przepisach wprowadzone w 2024 roku to kolejny krok w stronę bardziej uczciwego i przejrzystego rynku pracy. Choć okres próbny to tylko początek współpracy, warto, by był dobrze zorganizowany. 𝐓𝐎𝐏𝐍𝐎𝐑 𝐑𝐄𝐆𝐍𝐒𝐊𝐀𝐏 𝐀𝐒 Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no
Czym jest „trekk for ferie”?
Sytuacja Co się dzieje? Dlaczego? Co dostajesz? Stała pensja (fastlønn) + urlop Pomniejszona pensja w miesiącu urlopu Pracodawca odlicza dni wolne (trekk for ferie) Pomniejszona pensja + feriepenger Stawka godzinowa (timelønn) + urlop Brak wynagrodzenia za nieprzepracowane godziny Nie pracujesz, więc nie ma godzin = brak wypłaty Tylko feriepenger Urlop bez feriepenger (nowa praca) Wypłata pomniejszona, ale brak feriepenger Nie wypracowano feriepenger w poprzednim roku Pomniejszona pensja lub brak wypłaty Brak urlopu Pełna wypłata Normalna praca bez dni wolnych Pełna pensja, brak feriepenger Otrzymujesz feriepenger Feriepenger wypłacone zamiast pensji Taki jest system – wakacyjne pieniądze zastępują pensję Feriepenger z poprzedniego roku W norweskim systemie wynagrodzeń funkcjonuje zasada, zgodnie z którą w czasie urlopu pracownik nie otrzymuje standardowego wynagrodzenia. Zamiast tego wypłacane są tzw. feriepenger, czyli środki urlopowe, które są naliczane na podstawie dochodów z poprzedniego roku kalendarzowego. Aby uniknąć podwójnego wynagrodzenia w miesiącu, w którym pracownik korzysta z urlopu, pracodawca dokonuje tzw. „trekk for ferie” – potrącenia z bieżącej pensji odpowiadającego liczbie dni wolnych od pracy. Przykładowo: jeśli w danym miesiącu urlopowym pracownik bierze trzy tygodnie wolnego, jego stała pensja (fastlønn) zostaje pomniejszona o te właśnie trzy tygodnie. W tym samym czasie wypłacane są feriepenger, które pełnią funkcję wynagrodzenia za dni wolne. W przypadku osób zatrudnionych na stawce godzinowej (timelønn), potrącenie trekk for ferie nie występuje w klasycznej formie. Brak przepracowanych godzin oznacza brak wynagrodzenia, a jedyną wypłatą w okresie urlopu są wtedy feriepenger. Warto także pamiętać, że osoby rozpoczynające pracę, które nie zdążyły jeszcze wypracować środków urlopowych, mogą doświadczyć sytuacji, w której ich wynagrodzenie zostaje pomniejszone (trekk for ferie), natomiast nie otrzymują jeszcze feriepenger. Efektem może być niższa wypłata w miesiącu urlopu. Podsumowując: trekk for ferie nie oznacza, że pracodawca „zabiera” Ci pieniądze – to jedynie techniczne rozwiązanie, które pozwala wypłacić środki urlopowe w odpowiedni sposób. Taki jest po prostu norweski styl rozliczania urlopu – trochę inny niż w wielu innych krajach, ale dobrze przemyślany. I kiedy wszystko się zsumuje, bilans zwykle wychodzi na zero. 𝐓𝐎𝐏𝐍𝐎𝐑 𝐑𝐄𝐆𝐍𝐒𝐊𝐀𝐏 𝐀𝐒 Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no