Przypomnienie: Najważniejsze zasady odliczania VAT od kosztów samochodowych w Norwegii
Zasady odliczania podatku VAT (Merverdiavgift) w Norwegii bywają skomplikowane, a w przypadku samochodów firmowych – pełne wyjątków i nieoczywistości. Właściwe rozliczenie VAT może jednak przynieść realne oszczędności, dlatego warto znać kluczowe przepisy i unikać typowych błędów. Jednym z częstszych obszarów, który rodzi pytania, są właśnie wydatki związane z pojazdami – czy można odliczyć VAT od paliwa? Czy leasing się kwalifikuje? I czy samochód osobowy traktowany jest tak samo jak dostawczy? Zacznijmy od podstaw: prawo do odliczenia VAT przysługuje wtedy, gdy samochód jest wykorzystywany wyłącznie do celów służbowych. To oznacza, że nie może on służyć ani okazjonalnie, ani regularnie do celów prywatnych. Dodatkowo pojazd musi być zarejestrowany na firmę, a sama działalność powinna podlegać opodatkowaniu VAT. W praktyce oznacza to, że przedsiębiorstwa świadczące usługi lub sprzedające towary z obowiązkiem rozliczania VAT mogą ubiegać się o odliczenia. Od tej zasady są jednak wyjątki. Firmy zajmujące się profesjonalnym przewozem osób (np. taksówki) oraz wynajmem pojazdów mogą odliczyć VAT niezależnie od typu samochodu – także w przypadku pojazdów osobowych. Kluczowy jest bowiem charakter działalności. Duże znaczenie przy odliczaniu VAT ma również typ pojazdu. Pełne prawo do odliczenia podatku przysługuje m.in. w przypadku samochodów dostawczych (varebil klasse 2), samochodów ciężarowych (lastebil) oraz pojazdów specjalistycznych, takich jak auta serwisowe czy techniczne. W praktyce często mówi się o „zielonych tablicach” – czyli o pojazdach rejestrowanych jako użytkowe, które dają możliwość odliczenia VAT w pełnym zakresie. Jeśli samochód spełnia warunki formalne, odliczyć można VAT od szeregu wydatków. Wśród nich znajdują się m.in. zakup pojazdu (jeśli jest to samochód dostawczy lub ciężarowy), koszty leasingu, paliwo, oleje napędowe, serwis i naprawy, wymiana opon, a także opłaty drogowe i parkingowe – o ile są one związane z działalnością gospodarczą i odpowiednio udokumentowane. Dla lepszego zobrazowania – spójrzmy na dwa przykłady. Firma budowlana decyduje się na zakup samochodu dostawczego (varebil klasse 2), który jest wykorzystywany wyłącznie do celów służbowych. W takim przypadku przysługuje jej pełne prawo do odliczenia VAT. Z kolei firma sprzątająca używa samochodu osobowego (personbil) zarówno do przewozu pracowników, jak i materiałów, a pojazd jest dodatkowo wykorzystywany prywatnie. W takiej sytuacji prawo do odliczenia VAT nie obowiązuje. Rozwiązaniem może być zmiana pojazdu – sprzedaż samochodu osobowego i zakup auta użytkowego z klasy varebil, co umożliwiłoby skorzystanie z ulgi. W praktyce bardzo łatwo popełnić kosztowny błąd. Do najczęstszych należą: brak szczegółowej ewidencji przebiegu (zwłaszcza jeśli samochód jest wykorzystywany częściowo prywatnie), odliczanie VAT od kosztów niezwiązanych z działalnością gospodarczą, a także brak poprawnych dokumentów – faktury muszą być zgodne z norweskimi przepisami księgowymi. Podsumowując – choć temat odliczania VAT od samochodów w firmie może wydawać się zawiły, znajomość zasad pozwala uniknąć błędów i zoptymalizować koszty. Warto zadbać o dokumentację, dokładnie przeanalizować sposób użytkowania pojazdu i skorzystać z możliwych ulg. Jeśli masz pytania lub chcesz upewnić się, że Twoja firma rozlicza wydatki samochodowe prawidłowo – skontaktuj się z nami w TOPNOR REGNSKAP AS. Pomożemy Ci uporządkować finanse i zadbać o zgodność z przepisami. TOPNOR REGNSKAP AS Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Aksjekapital w Norwegii
Kapitał zakładowy (aksjekapital) to podstawowy wkład finansowy, jaki wnoszą właściciele spółki akcyjnej (AS) przy jej zakładaniu w Norwegii. Pełni on funkcję zabezpieczenia dla wierzycieli i jest wyrazem zaangażowania inwestorów w działalność firmy. Wkład ten może być wniesiony w formie pieniężnej lub jako aport rzeczowy – czyli w postaci mienia, takiego jak maszyny, sprzęt czy nieruchomości. W przypadku aportu konieczne jest jednak przeprowadzenie wyceny przez niezależnego biegłego rewidenta, co gwarantuje rzetelność deklarowanej wartości majątku. Minimalna wysokość aksjekapital wynosi 30 000 NOK. Przed rejestracją spółki w norweskim Rejestrze Przedsiębiorstw (Foretaksregisteret) konieczne jest wpłacenie tej kwoty na specjalne konto bankowe. Rejestracja obejmuje również określenie liczby akcji, ich wartości nominalnej (pålydende) oraz złożenie kompletu dokumentów w Brønnøysundregistrene. W początkowej fazie działalności najczęściej wybieranym rozwiązaniem jest wniesienie kapitału w gotówce – zapewnia to płynność finansową oraz pokrycie podstawowych kosztów operacyjnych. Wybór pomiędzy gotówką a aportem rzeczowym zależy od sytuacji konkretnej firmy. Gotówka daje większą elastyczność w codziennym zarządzaniu, natomiast aport może być korzystny w przypadku posiadania istotnych zasobów materialnych. Przykładowo, przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją może wnieść jako kapitał maszyny produkcyjne, o ile ich wartość zostanie odpowiednio potwierdzona przez rewidenta. Pozwala to ograniczyć konieczność angażowania znacznej ilości gotówki przy zakładaniu firmy. W miarę rozwoju działalności może pojawić się potrzeba zwiększenia kapitału zakładowego. Można to zrobić poprzez emisję nowych akcji, przekształcenie zobowiązań wobec spółki w udziały (konwersję długu) lub wniesienie kolejnego aportu. Każda z tych form wymaga sporządzenia uchwały przez zarząd, zatwierdzenia jej przez walne zgromadzenie akcjonariuszy oraz zgłoszenia zmian do Rejestru Przedsiębiorstw. Wysokość aksjekapital ma także znaczenie wizerunkowe i strategiczne – firmy z solidnym kapitałem budzą większe zaufanie wśród kontrahentów, klientów i inwestorów. W razie trudności finansowych stanowią również pewne zabezpieczenie dla wierzycieli. Odpowiednio zaplanowany kapitał zakładowy nie tylko ułatwia start, ale też tworzy stabilną podstawę do dalszego rozwoju, umożliwiając reinwestowanie środków i podejmowanie nowych inicjatyw biznesowych. Podsumowując, aksjekapital w Norwegii to nie tylko wymóg formalny, ale też ważne narzędzie strategiczne. Zarówno jego forma, jak i wysokość powinny być dobrze przemyślane już na etapie tworzenia spółki. Jeśli potrzebujesz wsparcia w tym procesie lub masz pytania dotyczące finansowej struktury firmy, skontaktuj się z naszym zespołem – chętnie pomożemy Ci przejść przez wszystkie etapy zakładania i rozwoju przedsiębiorstwa. TOPNOR REGNSKAP AS Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no Temat Opis Czym jest aksjekapital? Kapitał zakładowy wnoszony przez akcjonariuszy przy zakładaniu spółki akcyjnej (AS) w Norwegii; zabezpiecza wierzycieli i potwierdza zaangażowanie właścicieli. Formy wniesienia kapitału Gotówka lub aport rzeczowy (np. maszyny, sprzęt, nieruchomości); aport wymaga wyceny przez biegłego rewidenta. Minimalna wysokość aksjekapital 30 000 NOK Proces rejestracji spółki 1. Wpłata kapitału na specjalne konto bankowe2. Określenie liczby i wartości nominalnej akcji3. Rejestracja w Foretaksregisteret (Brønnøysundregistrene) Zalety gotówki jako wkładu Elastyczność finansowa, łatwość pokrycia bieżących wydatków Zalety aportu rzeczowego Umożliwia wniesienie sprzętu lub majątku zamiast gotówki; konieczna wycena przez rewidenta Przykład aportu Maszyny produkcyjne wniesione przez firmę, jeśli ich wartość zostanie potwierdzona przez rewidenta Podwyższenie aksjekapital Możliwe przez emisję nowych akcji, konwersję długu lub dodatkowy aport; wymaga uchwały zarządu, zgody walnego zgromadzenia i aktualizacji w rejestrze Znaczenie kapitału zakładowego Buduje zaufanie, zabezpiecza wierzycieli, podnosi wiarygodność firmy i wspiera rozwój Korzyści z odpowiedniego aksjekapital – Lepszy wizerunek – Większe bezpieczeństwo finansowe – Możliwość reinwestowania środków
Jak rozliczyć wynagrodzenie za 1 i 17 maja w Norwegii?
Maj już za nami, ale w firmach księgowych nadal trwa rozliczanie wynagrodzeń za ten miesiąc. To dobry moment, żeby przypomnieć, jak traktować dwa ważne dni w norweskim kalendarzu – 1 maja (Święto Pracy) i 17 maja (Dzień Konstytucji). Zasady zależą od rodzaju zatrudnienia, grafiku pracy i tego, na jaki dzień tygodnia przypada święto. Brzmi zawile? Spokojnie – postaramy się to wyjaśnić bez zbędnych księgowych zaklęć. Dla pracowników zatrudnionych na stałą pensję miesięczną (FASTLØNN), 1 i 17 maja są zawsze dniami płatnymi – niezależnie od tego, czy wypadają w tygodniu, sobotę, czy inny dzień. Sprawa wygląda trochę inaczej w przypadku pracowników zatrudnionych na stawkę godzinową (TIMELØNN). Dla nich te dni są płatne tylko wtedy, jeśli normalnie mieliby wtedy pracować – czyli zgodnie z grafikiem byłby to ich dzień pracy. Warto pamiętać, że w Norwegii sobota uznawana jest za dzień roboczy. Jeśli więc firma działa od poniedziałku do soboty (jak często bywa np. w budownictwie), i pracownik miałby zaplanowaną dniówkę właśnie w sobotę 1 lub 17 maja, to należy się mu normalne wynagrodzenie. Z kolei jeśli soboty są u niego wolne (np. w systemie pracy „co druga sobota wolna”), a święto przypada akurat na wolną sobotę, to taki dzień nie jest płatny. Jeśli pracownik rzeczywiście stawi się w pracy 1 lub 17 maja – niezależnie od tego, czy to dzień roboczy, sobota czy inny dzień tygodnia – należy mu się dodatkowe wynagrodzenie w wysokości 50% stawki. To forma rekompensaty za pracę w święto. Jeżeli natomiast święto przypada na sobotę, a firma pracuje tylko od poniedziałku do piątku (jak w przypadku wielu biur), to dzień ten nie jest płatny, bo pracownik i tak miałby wtedy wolne. To samo dotyczy sytuacji, gdy 1 lub 17 maja wypadają w niedzielę albo w inne ustawowe święto (tzw. „czerwony dzień”) – w takich przypadkach dzień również nie jest płatny. W przypadku osób zatrudnionych na część etatu, wynagrodzenie za 1 i 17 maja wypłacane jest proporcjonalnie – zgodnie z procentowym wymiarem etatu, który widnieje w umowie. TOPNOR REGNSKAP AS Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
VOEC – obowiązki zagranicznych firm wobec norweskiego podatku VAT
Tabela VOEC Kryterium Rejestracja VOEC Zwykła rejestracja VAT Zakres Towary o niskiej wartości i usługi cyfrowe (B2C) Szeroki zakres sprzedaży (B2B i B2C) Obowiązek lokalnego przedstawiciela VAT Nie Tak Częstotliwość raportowania VAT Kwartalna Dwumiesięczna Opłaty celne Brak (dla towarów < 3000 NOK) Mogą wystąpić Numer identyfikacyjny Numer VOEC Numer VAT norweski Jeśli prowadzisz firmę sprzedającą towary lub usługi cyfrowe konsumentom w Norwegii, możliwe, że podlegasz obowiązkowi rejestracji w systemie VOEC (VAT on E-Commerce). Schemat ten wprowadzono, aby uprościć pobór podatku VAT od sprzedaży towarów o niskiej wartości i usług dostarczanych drogą elektroniczną. Co ważne – nie jest to dobrowolny system, ale obowiązek prawny dla firm, które spełniają określone warunki. Czym jest VOEC? VOEC to uproszczony system raportowania podatku VAT dla zagranicznych przedsiębiorców sprzedających bezpośrednio norweskim konsumentom: · Towary o niskiej wartości – produkty fizyczne o wartości poniżej 3000 NOK (bez kosztów wysyłki i ubezpieczenia). · Usługi dostarczane zdalnie – produkty cyfrowe takie jak e-booki, oprogramowanie, platformy streamingowe, kursy online. Program VOEC nie obejmuje m.in. żywności, alkoholu, leków, antyków ani towarów objętych zakazem lub ograniczeniami importowymi w Norwegii. Kto musi się zarejestrować? Rejestracja w systemie VOEC jest obowiązkowa dla zagranicznych firm, które: · Sprzedają towary lub usługi bezpośrednio konsumentom w Norwegii, · Osiągają sprzedaż przekraczającą 50 000 NOK w ciągu 12 miesięcy. Możliwa jest także rejestracja dobrowolna przed osiągnięciem progu, co może ułatwić start na norweskim rynku e-commerce. Ważne: obowiązek rejestracji może również dotyczyć pośredników, np. platform sprzedażowych, jeśli są traktowani jako dostawcy w rozumieniu prawa. Firma może być zarejestrowana tylko w jednym z tych systemów – VOEC lub standardowym. Wybór odpowiedniej formy zależy od rodzaju działalności i planowanej sprzedaży. Jak działa rozliczenie VAT w VOEC? Po rejestracji firma otrzymuje unikalny numer VOEC. Sprzedawca ma obowiązek: · Naliczać norweski podatek VAT (standardowo 25%) w momencie sprzedaży, · Uwzględnić VAT w cenie widocznej dla klienta, · Składać kwartalne deklaracje VAT do norweskich organów podatkowych, · Przesyłać pobrany VAT bezpośrednio do Skatteetaten (urzędu skarbowego). System ten umożliwia sprawną obsługę przesyłek – towary objęte VOEC nie są zatrzymywane na granicy i nie podlegają opłatom celnym, o ile ich wartość nie przekracza 3000 NOK za sztukę. Dlaczego warto działać zgodnie z VOEC? · Zgodność z norweskim prawem – przekroczenie progu sprzedaży bez rejestracji może skutkować sankcjami finansowymi. · Uproszczone procedury VAT – bez potrzeby lokalnego przedstawiciela podatkowego. · Brak opłat celnych – dla towarów objętych systemem VOEC. · Większa konkurencyjność – prostszy proces zakupu dla norweskiego konsumenta. TOPNOR REGNSKAP AS Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Enkeltpersonforetak w kryzysie? Dowiedz się, co zrobić, gdy firma traci płynność
Prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej w Norwegii, czyli Enkeltpersonforetak, wiąże się z szeregiem obowiązków, a jednym z najpoważniejszych zagrożeń jest niewypłacalność, która może doprowadzić do ogłoszenia upadłości. Warto wiedzieć, że właściciel takiej firmy nie posiada oddzielnej osobowości prawnej – firma i osoba ją prowadząca to prawnie jeden podmiot. W praktyce oznacza to, że za wszelkie zobowiązania odpowiada się całym majątkiem osobistym. Dlatego niezwykle istotne jest, aby rozumieć proces upadłości (norweskie konkurs), wiedzieć kiedy należy podjąć działania oraz jakie są potencjalne konsekwencje i alternatywy dla bankructwa. Upadłość, czyli konkurs, to formalna procedura sądowa, która zostaje uruchomiona w sytuacji, gdy przedsiębiorstwo nie jest w stanie regulować swoich zobowiązań, a jego majątek nie wystarcza na pokrycie wszystkich długów. Mówi się wówczas o stanie niewypłacalności, który najczęściej objawia się brakiem płynności finansowej lub nadmiernym zadłużeniem. Oznacza to, że firma nie jest w stanie na bieżąco opłacać rachunków, a łączna wartość zobowiązań przekracza wartość posiadanych aktywów. Jeżeli dodatkowo negocjacje z wierzycielami nie przynoszą oczekiwanego rezultatu, przedsiębiorca powinien niezwłocznie rozważyć formalne ogłoszenie upadłości. Wniosek o upadłość może zostać złożony zarówno przez właściciela firmy, jak i przez wierzyciela, który nie otrzymał zapłaty za należności. Dokumenty kieruje się do sądu rejonowego – Tingrett – odpowiedniego dla miejsca działalności. W zgłoszeniu należy zawrzeć podstawowe informacje o firmie, dane właściciela, opis sytuacji finansowej oraz przyczyny, dla których nie ma możliwości dalszego prowadzenia działalności i spłacania zobowiązań. Po przyjęciu wniosku sąd wyznacza syndyka (bostyrer). Jego zadaniem jest zbadanie sytuacji majątkowej przedsiębiorcy, zabezpieczenie i wycena majątku oraz ustalenie listy wierzycieli. Syndyk przeprowadza następnie proces likwidacji – sprzedaje firmowy majątek, a jeśli to konieczne, również dobra prywatne właściciela, aby zaspokoić roszczenia wierzycieli według określonej ustawowo kolejności. Po zakończeniu całego procesu, sąd oficjalnie zamyka postępowanie konkursowe. Upadłość Enkeltpersonforetak niesie poważne konsekwencje dla właściciela. Przede wszystkim odpowiada on za długi całym swoim majątkiem osobistym, co może skutkować utratą oszczędności, nieruchomości, pojazdów i innych dóbr prywatnych. Ponadto, informacja o bankructwie zostaje odnotowana w rejestrach kredytowych, co może znacząco utrudnić uzyskanie kredytów, leasingów czy zawieranie umów handlowych w przyszłości. Nierzadko pojawiają się również trudności z odbudowaniem reputacji biznesowej, a w szczególnych przypadkach sąd może czasowo zakazać prowadzenia działalności gospodarczej. Zanim jednak dojdzie do takiej sytuacji, warto rozważyć inne możliwości. Jedną z nich jest gjeldsforhandling, czyli restrukturyzacja zadłużenia poprzez negocjacje z wierzycielami. W wielu przypadkach udaje się wypracować nowe warunki spłat, co pozwala uniknąć konkursu. Kolejną opcją jest avvikling – dobrowolne zakończenie działalności bez udziału sądu, pod warunkiem że zobowiązania nie są zbyt wysokie. Pomocna może być również sprzedaż części aktywów, co daje szansę na częściowe spłacenie długów i ewentualną kontynuację działalności. Aby zapobiec kryzysowi finansowemu, kluczowe znaczenie ma szybka reakcja i aktywne zarządzanie finansami. Warto na bieżąco kontrolować koszty, dbać o płynność budżetu i unikać niepotrzebnych wydatków. Utrzymywanie rezerw kapitałowych oraz współpraca z biurem rachunkowym pozwala skutecznie monitorować sytuację finansową firmy. Nieocenione okazuje się również profesjonalne doradztwo – doświadczony księgowy lub doradca finansowy pomoże dostrzec zagrożenia, zanim doprowadzą do poważnych problemów. Co najważniejsze, nie należy czekać z podjęciem działań do ostatniej chwili – im wcześniej rozpoczną się rozmowy z wierzycielami i analiza sytuacji, tym większa szansa na uratowanie firmy lub zakończenie jej działalności w sposób kontrolowany. Podsumowując, upadłość Enkeltpersonforetak to trudna, ale często nieunikniona sytuacja w przypadku poważnych problemów finansowych. Niesie za sobą duże ryzyko osobiste dla właściciela, dlatego kluczowe jest szybkie i świadome działanie. Znajomość procedury, możliwości prawnych i dostępnych alternatyw daje realną szansę na minimalizację strat i zachowanie stabilności życiowej. Jeśli zauważasz, że Twoja firma traci płynność lub nie radzi sobie ze zobowiązaniami, nie zwlekaj – skontaktuj się z doradcą lub księgowym. Wczesna reakcja to najskuteczniejszy sposób na uniknięcie dramatycznych skutków finansowego kryzysu. TOPNOR REGNSKAP AS Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Bezpieczeństwo w firmie i na budowie – poznaj wymagane plany
Cecha HMS-plan SHA-plan Zakres Cała działalność firmy Konkretny projekt budowlany Obowiązek opracowania Każda firma zatrudniająca pracowników Inwestor (byggherre) w projektach budowlanych Cel Ochrona zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy Zarządzanie ryzykiem na placu budowy Podstawa prawna Kodeks pracy (Arbeidsmiljøloven) Byggherreforskriften W Norwegii kwestie bezpieczeństwa i higieny pracy są bardzo precyzyjnie uregulowane. W zależności od rodzaju działalności, firmy zobowiązane są do opracowania odpowiednich planów BHP – HMS-planu lub SHA-planu. Choć oba dokumenty dotyczą bezpieczeństwa, ich zakres, cel i obowiązek opracowania znacząco się różnią. HMS-plan – bezpieczeństwo w codziennej działalności firmy HMS-plan to dokument wymagany w każdej norweskiej firmie zatrudniającej pracowników – niezależnie od branży. Obejmuje całokształt działań firmy i stanowi podstawę systemu zarządzania zdrowiem, środowiskiem i bezpieczeństwem w miejscu pracy. Celem HMS-planu jest ochrona pracowników poprzez zapobieganie wypadkom, eliminowanie zagrożeń oraz promowanie bezpiecznych i zdrowych warunków pracy. W skład dokumentu wchodzą m.in.: analiza ryzyka związanego z codzienną pracą, procedury awaryjne, zasady BHP, plan szkoleń oraz harmonogram kontroli stanowisk pracy. Obowiązek jego opracowania wynika z norweskiego kodeksu pracy (Arbeidsmiljøloven) i dotyczy wszystkich firm zatrudniających personel – od firm budowlanych po sklepy i biura. SHA-plan – bezpieczeństwo na placu budowy Z kolei SHA-plan to dokument tworzony wyłącznie na potrzeby konkretnego projektu budowlanego. Za jego opracowanie odpowiada inwestor (byggherre), który zgodnie z przepisami Byggherreforskriften musi zadbać o właściwe zarządzanie ryzykiem na każdym etapie budowy. Plan ten obejmuje identyfikację zagrożeń związanych z pracami budowlanymi, środki zapobiegawcze (np. dotyczące prac wysokościowych, wykopów, maszyn), zasady współpracy pomiędzy wykonawcami oraz procedury awaryjne dostosowane do realiów danej budowy. SHA-plan jest obowiązkowy zawsze wtedy, gdy projekt budowlany angażuje więcej niż jednego wykonawcę lub wiąże się z podwyższonym ryzykiem. Podsumowanie: · HMS-plan dotyczy całej firmy i jest wymagany, gdy zatrudniani są pracownicy. · SHA-plan odnosi się do konkretnej budowy i sporządzany jest przez inwestora. · Oba dokumenty mają na celu zwiększenie bezpieczeństwa pracy i zmniejszenie ryzyka wypadków – tyle że w różnych kontekstach prawnych i operacyjnych. Nieprzestrzeganie obowiązków związanych z HMS i SHA może prowadzić do poważnych konsekwencji – zarówno prawnych, jak i finansowych. Dlatego warto nie tylko je opracować, ale także regularnie aktualizować i wdrażać w praktyce. TOPNOR REGNSKAP AS Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Czy możesz ubiegać się o norweskie obywatelstwo?
Kto może się starać? Masz między 18 a 67 lat i: – jesteś zarejestrowany jako mieszkaniec UE/EOG w Norwegii, lub – masz pozwolenie na pobyt czasowy (oppholdstillatelse), lub – masz pozwolenie na pobyt stały (permanent oppholdstillatelse)? Możesz zacząć myśleć o norweskim obywatelstwie. Podstawowe warunki do spełnienia: 1. Czas pobytu – Standardowo: minimum 8 lat w Norwegii w ciągu ostatnich 11 lat. – Jeśli zarabiasz powyżej 366 675 NOK rocznie (2024): wystarczy 6 lat z ostatnich 10. 2. Znajomość języka – Ustny egzamin z języka norweskiego na poziomie minimum B1. 3. Wiedza o Norwegii – Egzamin z wiedzy o społeczeństwie: samfunnskapsprøven lub statsborgerprøven. 4. Dokumenty tożsamości – Akceptowany jest tylko paszport lub inny oficjalny dokument, ale nie polski dowód osobisty. 5. Niekaralność – Zaświadczenie o niekaralności z ostatnich 3 miesięcy (politiattest). 6. Stabilny pobyt – Przez ostatnie 3 lata musisz mieć prawo pobytu, pracować lub być członkiem rodziny osoby z takim prawem. – Nie możesz przebywać poza Norwegią dłużej niż 2 miesiące rocznie. 7. Opłata – Wniosek kosztuje 6500 NOK (dla dorosłych, 2024). Co jeszcze warto wiedzieć? – Jeśli masz tylko pozwolenie czasowe (oppholdstillatelse), musisz uzyskać status stałego pobytu (permanent oppholdstillatelse) przed lub równolegle z wnioskiem o obywatelstwo. – W trakcie oczekiwania na decyzję (która może potrwać nawet do 30 miesięcy), nie możesz opuścić Norwegii na dłużej niż 2 miesiące w roku. Dlaczego warto? – Masz prawo głosu w wyborach parlamentarnych. – Zyskujesz pełnię praw obywatelskich. – Możesz liczyć na wsparcie norweskiego rządu za granicą. – Zapewniasz sobie stałe prawo pobytu, niezależnie od zmian w przepisach UE. 𝐓𝐎𝐏𝐍𝐎𝐑 𝐑𝐄𝐆𝐍𝐒𝐊𝐀𝐏 𝐀𝐒 Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Wniosek o przedłużenie terminu rozliczenia rocznego – Skjema RF-1114
W Norwegii każda osoba zatrudniona – zarówno pracownik, jak i przedsiębiorca – ma obowiązek złożyć zeznanie podatkowe (Skattemelding) do Urzędu Podatkowego. Niedopełnienie tego obowiązku wiąże się z konsekwencjami – mogą to być kary finansowe, odsetki za nieterminowość, a także automatyczne obliczenie podatku przez urząd, które często prowadzi do niekorzystnych naliczeń przekraczających rzeczywiste minimum podatkowe. Dlatego tak istotne jest, aby pamiętać o corocznym rozliczeniu podatkowym. Termin rozliczenia rocznego Dla przedsiębiorców termin złożenia rocznego zeznania podatkowego mija 31 maja każdego roku. Potrzebujesz więcej czasu? Jeśli wiesz, że nie zdążysz z przygotowaniem i złożeniem deklaracji do tego dnia, możesz złożyć wniosek o odroczenie terminu do 30 czerwca. Umożliwia to formularz Skjema RF-1114, który należy złożyć najpóźniej 31 maja – to ostatni dzień, w którym można wystąpić o wydłużenie terminu rozliczenia. Ważne jest, aby formularz został wypełniony dokładnie i zawierał uzasadnienie wniosku. Powody, które zazwyczaj są akceptowane, to między innymi: konieczność zebrania dodatkowych dokumentów księgowych, oczekiwanie na dane od osób trzecich (np. klientów, kontrahentów), nieprzewidziane sytuacje losowe, które uniemożliwiają terminowe przygotowanie deklaracji. Dlaczego warto złożyć wniosek? Brak złożenia wniosku lub niedotrzymanie terminu może skutkować: automatycznym rozliczeniem przez urząd skarbowy na niekorzyść podatnika, karami pieniężnymi, dodatkowymi kosztami związanymi z korektami i odwołaniami. Masz pytania? Pomożemy! Jako autoryzowane polskie biuro księgowe w Norwegii, TOPNOR REGNSKAP AS oferujemy kompleksową pomoc w przygotowaniu i przesyłaniu zeznań podatkowych. +47 939 82 173 post@topnor.no Odwiedzaj naszą stronę: www.topnor.no Bądź na bieżąco – obserwuj nas również na Facebooku i LinkedIn!
Zbliża się sezon urlopowy! Sprawdź, jak zadbać o swoje wolne dni
Wraz ze zbliżającym się okresem letnim wielu pracowników w Norwegii zaczyna planować swoje wakacje. Warto więc przypomnieć sobie, jakie zasady dotyczą urlopu i w jaki sposób zadbać o jego prawidłowe wykorzystanie. Norweskie przepisy, a dokładnie Ustawa o Urlopach (Ferieloven), jasno regulują te kwestie. Każdy zatrudniony ma prawo do 25 dni roboczych urlopu rocznie, a osoby powyżej 60. roku życia otrzymują dodatkowe 6 dni wolnego. Urlop powinien zostać wykorzystany w roku, w którym przysługuje, a pracodawca jest zobowiązany tak zorganizować pracę, aby pracownicy mogli swobodnie korzystać z przysługujących im dni wolnych. Bardzo istotne jest również, by sam pracownik odpowiednio wcześniej zaplanował swój wypoczynek. Czasami jednak zdarzają się sytuacje, w których nie ma możliwości skorzystania z urlopu zgodnie z planem. W przypadku choroby lub innych poważnych zdarzeń losowych istnieje prawo do przeniesienia niewykorzystanych dni na kolejny rok — pod warunkiem, że powód ten zostanie udokumentowany. Dodatkowo pracownik może uzgodnić z pracodawcą przeniesienie niewykorzystanego urlopu, podpisując stosowną pisemną umowę. W takiej sytuacji można przenieść maksymalnie 12 dni niewykorzystanego wolnego. Po stronie pracodawcy leży obowiązek przypominania o konieczności wykorzystania urlopu, umożliwienia jego realizacji oraz odpowiedniego dokumentowania ustaleń dotyczących przenoszenia niewykorzystanych dni. Jeśli pracownik nie wykorzysta urlopu i nie podpisze umowy o jego przeniesieniu, w przypadku zakończenia pracy ma prawo do otrzymania ekwiwalentu finansowego za niewykorzystane dni wolne. Jednak dopóki trwa zatrudnienie, przepisy zabraniają zamiany urlopu na dodatkową wypłatę — czas wolny ma służyć regeneracji, a nie być traktowany jak element wynagrodzenia. 𝐓𝐎𝐏𝐍𝐎𝐑 𝐑𝐄𝐆𝐍𝐒𝐊𝐀𝐏 𝐀𝐒 Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Wyprowadzka z Norwegii? Sprawdź, czy musisz zapłacić podatek! – Exit Skatt
Exit Skatt, znany również jako podatek od wyprowadzki z Norwegii (utflyttingsskatt), to danina nakładana na osoby, które przestają być norweskimi rezydentami podatkowymi i posiadają określone aktywa kapitałowe – takie jak akcje, udziały czy fundusze inwestycyjne. Celem tego podatku jest uniemożliwienie unikania opodatkowania poprzez wyprowadzkę z kraju przed realizacją zysków kapitałowych. Podatek obowiązuje w momencie zakończenia rezydencji podatkowej w Norwegii, a opodatkowaniu podlega hipotetyczny zysk, jaki zostałby osiągnięty, gdyby aktywa zostały sprzedane tuż przed wyjazdem. Dotyczy on wyłącznie wybranych instrumentów finansowych i nie obejmuje np. nieruchomości ani kryptowalut. Aby sprawdzić, czy podlegasz Exit Skatt, należy wziąć pod uwagę m.in. wartość posiadanych aktywów, ich wzrost oraz to, czy przekraczasz próg 500 000 NOK zysku kapitałowego (planowane podniesienie do 3 milionów NOK od 2025 roku). Stawka podatku może sięgać nawet 37,84%, a naliczana jest od wartości aktywów z dnia poprzedzającego utratę rezydencji podatkowej. Możliwe jest odroczenie płatności podatku do momentu sprzedaży aktywów, jeśli przenosisz się do kraju UE/EOG lub zapewnisz odpowiednie zabezpieczenie. Jeśli wyprowadziłeś się po 29 listopada 2022 roku, zobowiązanie podatkowe z tytułu Exit Skatt jest bezterminowe – zapłacisz podatek nawet po wielu latach, jeśli sprzedasz aktywa. Przy wyprowadzce przed tą datą obowiązek wygasa po 5 latach. Nowe propozycje zmian w ramach budżetu 2025 zakładają m.in. podniesienie progu zwolnienia, wydłużenie okresu ratalnej spłaty z 7 do 12 lat oraz zmiany w zasadach dziedziczenia i zabezpieczania podatku. Exit Skatt nie dotyczy sprzedaży nieruchomości ani kryptowalut, ale dochody z tych źródeł mogą nadal podlegać opodatkowaniu – zależnie od rezydencji podatkowej oraz obowiązujących umów międzynarodowych. Jeśli wynajmujesz nieruchomość po wyprowadzce, również musisz rozliczać dochód w Norwegii. Na koniec, nawet jeśli nie podlegasz Exit Skatt, musisz pamiętać o końcowym rozliczeniu podatkowym w Norwegii – uwzględniającym cały dochód uzyskany w kraju do momentu wyjazdu. Pytanie Znaczenie odpowiedzi „TAK” Czy posiadasz akcje, udziały w funduszach inwestycyjnych lub inne instrumenty finansowe? Możesz podlegać Exit Skatt Czy planujesz wyjazd z Norwegii na ponad 6 miesięcy (czyli zakończenie rezydencji podatkowej)? Możesz podlegać Exit Skatt Czy Twoje aktywa zyskały na wartości od momentu zakupu? Możesz podlegać Exit Skatt Czy potencjalny zysk kapitałowy przekracza 500 000 NOK? Możesz podlegać Exit Skatt Czy planujesz przekazać aktywa osobie mieszkającej poza Norwegią? Możesz podlegać Exit Skatt Uwaga: Jeśli większość odpowiedzi to „tak” – najprawdopodobniej dotyczy Cię obowiązek zapłaty podatku od wyprowadzki z Norwegii (Exit Skatt). To ważne również dla właścicieli firm oraz osób prowadzących działalność gospodarczą w Norwegii – jeśli posiadasz udziały lub akcje, podatek Exit Skatt może Cię objąć. Dla właścicieli firm oraz osób prowadzących działalność gospodarczą w Norwegii, Exit Skatt ma również istotne znaczenie. Jeśli posiadasz udziały w spółce AS (aksjeselskap), wartość tych udziałów również podlega ocenie pod kątem potencjalnego podatku od wyprowadzki. W momencie utraty rezydencji podatkowej, hipotetyczny zysk ze wzrostu wartości udziałów może być opodatkowany, nawet jeśli ich faktyczna sprzedaż nastąpi dopiero w przyszłości. To oznacza, że właściciele firm powinni szczególnie dobrze zaplanować wyprowadzkę – zarówno pod kątem prawnym, jak i finansowym – aby uniknąć niespodzianek podatkowych. 𝐓𝐎𝐏𝐍𝐎𝐑 𝐑𝐄𝐆𝐍𝐒𝐊𝐀𝐏 𝐀𝐒 Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no