Księgowość firmy w nowych rękach – jak przygotować się do przekazania?
Zmiana biura rachunkowego w Norwegii może być ważnym krokiem w rozwoju firmy, szczególnie wtedy, gdy dotychczasowa współpraca nie odpowiada już potrzebom przedsiębiorstwa. Powodem decyzji nie zawsze musi być niezadowolenie z jakości księgowości. Czasami firma rozwija się, zatrudnia pracowników, wprowadza nowe obowiązki, a dotychczasowe biuro nie jest w stanie zapewnić odpowiedniego poziomu obsługi. Niezależnie od przyczyny zmiana księgowego powinna zostać dobrze zaplanowana. Konieczne jest sprawdzenie nowego biura, zabezpieczenie dokumentacji, przekazanie dostępów oraz ustalenie, kto odpowiada za najbliższe obowiązki podatkowe i księgowe. Dzięki temu można ograniczyć ryzyko przerw w obsłudze, brakujących dokumentów oraz opóźnień w składaniu deklaracji. Gdy współpraca z księgowym przestaje odpowiadać potrzebom firmy Istnieje wiele sytuacji, w których przedsiębiorca zaczyna rozważać zmianę biura rachunkowego. Jednym z sygnałów ostrzegawczych jest regularne składanie deklaracji na ostatnią chwilę. Dotyczy to między innymi MVA-melding oraz a-melding. Jeżeli dokumenty są przygotowywane z opóźnieniem, a firma otrzymuje dodatkowe koszty związane ze zwłoką lub tvangsmulkt, warto dokładnie przeanalizować dotychczasową współpracę. Problemem może być również brak bieżącej wiedzy o sytuacji finansowej firmy. Przedsiębiorca powinien wiedzieć, jakie jest saldo na koncie, jaki wynik osiąga działalność oraz jaką kwotę należy przeznaczyć na podatek. Jeżeli uzyskanie takich informacji jest trudne albo wymaga wielokrotnego kontaktowania się z księgowym, może to oznaczać, że obsługa nie odpowiada rzeczywistym potrzebom firmy. Niepokój powinien wzbudzić także brak kontaktu. Wielodniowe oczekiwanie na odpowiedź, brak informacji podczas nieobecności jednej osoby lub sytuacja, w której wszystkie sprawy firmy zostają wstrzymane z powodu urlopu księgowego, mogą poważnie utrudniać prowadzenie działalności. Kolejnym powodem zmiany mogą być rosnące faktury, którym nie towarzyszy dodatkowe wsparcie ani doradztwo. Warto również rozważyć zmianę wtedy, gdy firma się rozwija, zatrudnia pracowników, zaczyna rozliczać wynagrodzenia lub musi uwzględnić obowiązki związane z OTP, a dotychczasowe biuro nie nadąża za nowymi wymaganiami. Bezpieczeństwo przejęcia zaczyna się od właściwego wyboru Przed rozpoczęciem współpracy z nowym biurem rachunkowym należy sprawdzić, czy posiada ono odpowiednie uprawnienia. W Norwegii regnskapsfører oraz regnskapsforetak muszą posiadać zezwolenie wydane przez Finanstilsynet. Weryfikacji można dokonać w publicznym rejestrze virksomhetsregister. Wyszukiwanie jest możliwe między innymi na podstawie nazwy firmy lub numeru organizacyjnego. Jeżeli biuro nie znajduje się w rejestrze, nie ma prawa do wykonywania księgowości na zlecenie. Znaczenie ma również obowiązująca regulacja prawna. Regnskapsførerloven, czyli ustawa nr 90 z 16 grudnia 2022 roku, obowiązuje od 1 stycznia 2023 roku i zastąpiła wcześniejszą ustawę z 1993 roku. Przedsiębiorca powinien upewnić się, że wybrane biuro działa zgodnie z obowiązującymi przepisami i posiada wymagane uprawnienia. Przed podpisaniem umowy warto również ustalić zakres obsługi, sposób kontaktu, terminy przekazywania dokumentów, odpowiedzialność za deklaracje oraz zasady przekazania dokumentacji w przypadku zakończenia współpracy. Takie ustalenia mogą ułatwić późniejsze przejęcie księgowości i ograniczyć ryzyko nieporozumień. Historia firmy musi trafić do nowej księgowości Jednym z najważniejszych etapów zmiany biura rachunkowego jest przekazanie dokumentacji. Materiał księgowy należy do klienta. Standard GRFS, czyli god regnskapsføringsskikk, wskazuje na obowiązek zwrotu materiału na żądanie klienta lub zgodnie z zawartą umową. GRFS nie reguluje jednak tilbakeholdsrett, czyli prawa zatrzymania dokumentacji. Biuro rachunkowe nie powinno powoływać się na ten standard jako podstawę do zatrzymywania danych klienta z powodu niezapłaconej faktury. Ewentualny spór dotyczący płatności powinien być rozwiązywany osobno, na przykład poprzez wystawioną fakturę lub postępowanie windykacyjne, a nie przez blokowanie dokumentacji księgowej. Do nowego biura warto przekazać możliwie pełną historię księgowości. Szczególnie przydatny może być eksport SAF-T, czyli SAF-T Financial. Skatteetaten może wymagać tego pliku od firm prowadzących elektroniczną księgowość. Zawiera on między innymi plan kont, zapisy księgowe oraz salda. Dzięki temu nowe biuro może mieć możliwość wczytania historii księgowej bez konieczności ręcznego przepisywania wszystkich danych. Przekazaniu powinny podlegać również: Dane księgowe Eksport SAF-T zawierający plan kont, zapisy księgowe i salda. Dokumentacja źródłowa Faktury sprzedaży i kosztowe, wyciągi bankowe, umowy oraz dokumenty płacowe. Salda otwarcia Åpningsbalanse, w tym saldo banku, należności, zobowiązania, MVA i konta płacowe. Ostatnie rozliczenia Ostatni årsregnskap, ostatnie MVA-melding i a-melding oraz rozliczenia podatkowe, jeśli dotyczą firmy. Dostępy do systemów Dostępy do programu księgowego, systemu kadrowo-płacowego, bankowości i ewentualnych integracji. Zgodnie z Bokføringsloven podstawowa dokumentacja księgowa powinna być przechowywana przez pięć lat po zakończeniu roku obrotowego. W przypadku części dokumentacji uzupełniającej okres ten wynosi trzy i pół roku. Dlatego przy zmianie biura należy zadbać nie tylko o dokumenty z bieżącego roku, ale również o materiały z wcześniejszych okresów, które nadal podlegają obowiązkowi przechowywania. Ważne jest także przekazanie prawidłowych sald otwarcia. Nowe biuro powinno otrzymać informacje pozwalające odtworzyć aktualną sytuację firmy, w tym dane dotyczące rachunków bankowych, należności, zobowiązań, podatku VAT oraz rozliczeń wynagrodzeń. Najbezpieczniej nie kończyć współpracy ze starym biurem, dopóki nowe biuro nie potwierdzi, że otrzymało kompletną dokumentację i ma możliwość rozpoczęcia pracy. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której firma zostaje bez dostępu do ważnych danych lub bez osoby odpowiedzialnej za bieżące rozliczenia. Zmiana biura nie zatrzymuje obowiązków przedsiębiorcy Zmiana księgowego nie oznacza zawieszenia obowiązków wobec norweskich urzędów. Nawet jeżeli przedsiębiorca jest w trakcie przekazywania dokumentów, terminy składania deklaracji nadal obowiązują. Szczególne znaczenie ma dostęp do Altinn. Bez odpowiednich uprawnień nowe biuro nie będzie mogło złożyć między innymi MVA-melding ani a-melding. Urzędy nie przesuwają automatycznie terminów tylko dlatego, że firma zmienia księgowego. Dlatego dostęp należy przygotować odpowiednio wcześnie, równolegle z przekazywaniem dokumentacji. Co istotne, w 2026 roku zmienił się sposób nadawania uprawnień w Altinn. Dotychczasowy model oparty na rolach, takich jak Regnskapsmedarbeider, jest wycofywany. Od 19 czerwca 2026 roku uprawnień nie nadaje się już za pomocą tych ról. Dostęp jest przyznawany przez pakiety dostępu, czyli tilgangspakker, oraz zarządzanie dostępami w nowym Altinn. Nowe biuro rachunkowe powinno przeprowadzić klienta przez proces nadawania uprawnień i wskazać, jakie dostępy są konieczne do prawidłowej obsługi. Po zakończeniu przejęcia warto również pamiętać o odebraniu uprawnień poprzedniemu biuru. Przed zmianą należy ustalić, kto złoży najbliższą deklarację MVA-melding. Standardowo norweska deklaracja VAT składana jest za sześć dwumiesięcznych okresów rozliczeniowych. Termin przypada zwykle miesiąc i dziesięć dni po zakończeniu danego okresu. Przykładowo MVA-melding za styczeń i luty należy standardowo złożyć do 10 kwietnia. Wyjątkiem jest okres maj–czerwiec, dla którego termin przypada na 31 sierpnia. Równie istotny jest a-melding, składany co miesiąc do 5. dnia następnego miesiąca. Jeżeli termin przypada w weekend lub święto, deklarację należy złożyć w pierwszy dzień roboczy. W przypadku firm zatrudniających pracowników nie
Lønnstyveri w Norwegii – kiedy niewypłacenie pensji może być przestępstwem?
Obszar Na czym może polegać problem? Przykład sytuacji Wynagrodzenie Celowe niewypłacanie całości lub części należnego wynagrodzenia albo zaniżanie kwoty, którą pracownik powinien otrzymać. Pracownik przepracował cały miesiąc, ale pracodawca świadomie wypłacił mu tylko część ustalonego wynagrodzenia. Feriepenger Bezprawne niewypłacanie należnych feriepenger lub wypłacanie ich w zaniżonej wysokości. Pracodawca wie, że pracownikowi przysługują feriepenger, ale celowo nie wypłaca ich w należnym terminie lub zatrzymuje część świadczenia. Czas pracy Celowe zaniżanie liczby przepracowanych godzin lub nieprawidłowe prowadzenie ewidencji czasu pracy. Pracownik przepracował 160 godzin, ale w dokumentacji wykazano 145 godzin, aby zmniejszyć należne wynagrodzenie. Nadgodziny i dodatki Brak prawidłowego rozliczenia godzin nadliczbowych lub należnych dodatków związanych z wykonywaną pracą. Pracownik regularnie wykonuje pracę poza ustalonym czasem pracy, ale pracodawca celowo nie uwzględnia tych godzin w rozliczeniu. Pay-back Żądanie zwrotu całości lub części wynagrodzenia po jego formalnym wypłaceniu pracownikowi. Pracodawca wypłaca pracownikowi pełną kwotę, a następnie żąda przekazania części pieniędzy z powrotem. Potrącenia Nieuzasadnione lub bezprawne pomniejszanie wynagrodzenia o koszty, które nie powinny obciążać pracownika. Pracodawca potrąca z pensji koszty bez odpowiedniej podstawy prawnej lub bez wymaganego uzgodnienia. Wynagrodzenie minimalne Celowe wypłacanie stawki niższej niż obowiązująca w branży objętej zasadami allmenngjøring. Pracownik wykonuje pracę w sektorze objętym minimalnymi stawkami, ale otrzymuje wynagrodzenie poniżej obowiązującego poziomu. Prawidłowe rozliczanie wynagrodzeń jest jednym z ważnych obowiązków każdego pracodawcy w Norwegii. Pracodawca powinien nie tylko terminowo wypłacać pracownikom należne wynagrodzenie, ale również prawidłowo rozliczać między innymi przepracowane godziny, dodatki oraz feriepenger. Warto wiedzieć, że w określonych sytuacjach celowe niewypłacanie należnych świadczeń może zostać uznane za lønnstyveri, czyli kradzież wynagrodzenia, która od 1 stycznia 2022 roku stanowi przestępstwo w Norwegii. Dlatego prawidłowe prowadzenie rozliczeń pracowniczych ma znaczenie nie tylko dla pracowników, ale również dla przedsiębiorców, którzy odpowiadają za przestrzeganie obowiązujących przepisów. Nie każdy pracownik zdaje sobie sprawę, że w Norwegii niewypłacanie należnego wynagrodzenia może w określonych sytuacjach stanowić przestępstwo określane jako lønnstyveri, czyli kradzież wynagrodzenia. Przepisy dotyczące tego czynu weszły w życie 1 stycznia 2022 roku i mają na celu ochronę pracowników przed celowym pozbawianiem ich należnych świadczeń. Lønnstyveri może dotyczyć nie tylko podstawowego wynagrodzenia za wykonaną pracę, ale również feriepenger oraz innych świadczeń pieniężnych, do których pracownik ma prawo na podstawie umowy o pracę, przepisów prawa lub innych obowiązujących regulacji. Istotą kradzieży wynagrodzenia jest sytuacja, w której pracodawca bezprawnie nie wywiązuje się z obowiązku wypłaty należnych pracownikowi pieniędzy i robi to umyślnie, mając na celu uzyskanie nieuprawnionej korzyści. Oznacza to, że nie każde opóźnienie w wypłacie pensji automatycznie jest przestępstwem. Znaczenie ma między innymi charakter działania pracodawcy, jego zamiar oraz okoliczności konkretnej sprawy. Na czym może polegać kradzież wynagrodzenia? Lønnstyveri może przyjmować różne formy. Jednym z przykładów jest celowe niewypłacanie pracownikowi ustalonego wynagrodzenia albo zaniżanie kwoty, która powinna zostać wypłacona za wykonaną pracę. Problem może dotyczyć również feriepenger, czyli świadczenia urlopowego, jeżeli pracodawca bezprawnie odmawia jego wypłaty lub wypłaca je w zaniżonej wysokości. Naruszenia mogą wiązać się także z nieprawidłowym rozliczaniem czasu pracy. Przykładem może być celowe fałszowanie ewidencji godzin w taki sposób, aby pracownik otrzymał wynagrodzenie za mniejszą liczbę przepracowanych godzin niż faktycznie wykonał. Podobnie należy traktować sytuacje, w których pracownik wykonuje pracę w godzinach nadliczbowych, a należne mu wynagrodzenie lub odpowiednie dodatki nie są prawidłowo rozliczane. Kolejnym przykładem nadużycia może być tak zwany „pay–back”, czyli sytuacja, w której pracodawca formalnie wypłaca pracownikowi wynagrodzenie, a następnie żąda zwrotu całości lub części otrzymanej kwoty. W praktyce może to prowadzić do tego, że kwota faktycznie otrzymywana przez pracownika jest niższa niż wynagrodzenie, które powinien otrzymać zgodnie z obowiązującymi zasadami. Problemem mogą być również bezprawne potrącenia z wynagrodzenia. Pracodawca nie może dowolnie pomniejszać pensji pracownika o różnego rodzaju koszty. Potrącenia z wynagrodzenia podlegają określonym zasadom i w wielu przypadkach wymagają odpowiedniej podstawy prawnej lub pisemnego uzgodnienia. Dlatego również takie sytuacje, jak nieuzasadnione obciążanie pracownika kosztami, powinny być dokładnie sprawdzone pod kątem obowiązujących przepisów. Lønnstyveri a wynagrodzenie minimalne W przypadku wynagrodzenia szczególne znaczenie mogą mieć również przepisy dotyczące minimalnych stawek płac. W Norwegii nie obowiązuje jedna ogólna ustawowa płaca minimalna dla wszystkich zawodów. Minimalne stawki wynagrodzenia zostały jednak wprowadzone w określonych branżach na podstawie zasad dotyczących powszechnego stosowania warunków wynagrodzenia, czyli tak zwanego allmenngjøring. Dotyczy to między innymi wybranych sektorów, w których zatrudnionych jest wielu pracowników zagranicznych. Jeżeli pracodawca celowo wypłaca pracownikowi mniej niż wynika to z obowiązujących w danej branży zasad, sytuacja może wymagać szczegółowej analizy pod kątem naruszenia prawa pracy oraz ewentualnego lønnstyveri. Jakie kary grożą za lønnstyveri? Kradzież wynagrodzenia została wprowadzona do norweskiego kodeksu karnego jako przestępstwo. Zgodnie z § 395 straffeloven za lønnstyveri może grozić grzywna lub kara pozbawienia wolności do 2 lat. W przypadku szczególnie poważnego czynu, określanego jako grovt lønnstyveri, zastosowanie ma § 396. W takiej sytuacji maksymalna kara może wynosić do 6 lat pozbawienia wolności. Nie oznacza to jednak, że każdy pracodawca, który spóźni się z wypłatą, automatycznie popełnia przestępstwo zagrożone karą więzienia. Przepisy dotyczące lønnstyveri odnoszą się do określonych, umyślnych działań. Istotne znaczenie ma między innymi to, czy pracodawca działał bezprawnie i z zamiarem uzyskania nieuprawnionej korzyści. Dlatego każdą sytuację należy oceniać indywidualnie. Co zrobić, gdy pracodawca nie wypłaca wynagrodzenia? Jeżeli pracownik nie otrzymał należnego wynagrodzenia, powinien przede wszystkim dokładnie sprawdzić swoje dokumenty i ustalić, jaka kwota pozostaje niewypłacona. Warto zachować umowę o pracę, lønnsslipper, czyli paski wynagrodzeń, ewidencję przepracowanych godzin, informacje dotyczące ustalonej stawki, dokumentację feriepenger, potwierdzenia przelewów oraz korespondencję z pracodawcą. Taka dokumentacja może mieć istotne znaczenie podczas dochodzenia swoich praw. Dobrym pierwszym krokiem jest również pisemny kontakt z pracodawcą i wskazanie, jaka należność nie została wypłacona. W piśmie warto dokładnie określić kwotę, okres, którego dotyczy roszczenie, oraz podstawę żądania zapłaty. Pisemna forma kontaktu pozwala jednocześnie zachować dokumentację dotyczącą podjętych działań. W przypadku problemów z wynagrodzeniem pracownik może skontaktować się z Arbeidstilsynet, czyli norweską Inspekcją Pracy, aby uzyskać informacje dotyczące przepisów i swoich praw. Należy jednak pamiętać, że Arbeidstilsynet nie zajmuje się bezpośrednim odzyskiwaniem zaległego wynagrodzenia w imieniu pracownika. Dochodzenie konkretnej należności jest co do zasady sprawą pomiędzy pracownikiem a pracodawcą i może wymagać podjęcia odpowiednich działań prawnych. W zależności od sytuacji sprawa może zostać skierowana między innymi do forliksrådet, czyli norweskiej instytucji zajmującej się rozstrzyganiem określonych sporów cywilnych.
Import chemii do Norwegii – REACH, CLP, SDS, ADR
Import chemii do Norwegii może obejmować bardzo różne produkty, dlatego przed rozpoczęciem takiej działalności warto dokładnie sprawdzić wymagania dotyczące konkretnej substancji lub preparatu. Norweskie przepisy dotyczące chemikaliów, określane jako kjemikalielovgivning, są w dużej mierze zgodne z europejskimi regulacjami REACH i CLP. Oznacza to, że przy imporcie znaczenie ma nie tylko prawidłowe przeprowadzenie formalności celnych, ale również właściwe przygotowanie dokumentacji związanej z produktem. Do Norwegii importowane są między innymi środki czystości i detergenty, chemia przemysłowa, smary, oleje techniczne oraz płyny hydrauliczne. Import może dotyczyć również klejów, uszczelniaczy, mas uszczelniających, farb, lakierów i rozcieńczalników. Kolejną grupę stanowią substancje wykorzystywane do uzdatniania wody, nawozy, środki ochrony roślin oraz produkty stosowane w budownictwie, takie jak impregnaty i preparaty ochronne. Tak szeroka grupa produktów sprawia, że wymagania dotyczące dokumentacji, oznakowania czy rejestracji mogą być różne w zależności od rodzaju importowanej chemii. Dlatego przygotowanie importu powinno rozpocząć się od sprawdzenia konkretnego produktu. Istotne jest ustalenie jego klasyfikacji oraz określenie, jakie obowiązki dotyczą danej substancji lub preparatu. W przypadku produktów objętych odpowiednimi regulacjami znaczenie mają między innymi przepisy REACH i CLP. Norwegia jako kraj EOG stosuje te przepisy zgodne z regulacjami unijnymi. W zależności od produktu importerzy EOG mogą mieć obowiązek rejestracji substancji w ECHA. Jednym z istotnych elementów dokumentacji jest również Karta Charakterystyki, czyli SDS. Przy imporcie chemii do Norwegii karta powinna być dostępna w języku norweskim. Znaczenie ma także prawidłowe oznakowanie produktu zgodnie z CLP. W przypadku produktów objętych tymi wymaganiami oznakowanie może obejmować między innymi piktogramy zagrożeń oraz zwroty H i P. Dodatkowo niektóre produkty wymagają notyfikacji do norweskiego Produktregisteret prowadzonego przez Miljødirektoratet. Produktregisteret jest norweskim rejestrem produktów chemicznych. Obowiązek rejestracji dotyczy podmiotów wprowadzających na rynek norweski preparaty chemiczne klasyfikowane jako niebezpieczne. Z tego względu przed rozpoczęciem importu warto sprawdzić, czy konkretny produkt podlega obowiązkowi rejestracji. Weryfikacja tych kwestii jeszcze przed rozpoczęciem odprawy pozwala odpowiednio przygotować dokumentację dotyczącą importowanego towaru. Szczególną grupę stanowią pestycydy oraz środki ochrony roślin. Produkty tego rodzaju importowane do Norwegii wymagają rejestracji przez Mattilsynet. Przed rozpoczęciem odprawy należy więc sprawdzić aktualność wymaganej rejestracji. W przypadku importu środków ochrony roślin prawidłowe przygotowanie dokumentacji jest istotnym elementem całego procesu. Przy planowaniu importu chemii należy również zwrócić uwagę na sposób klasyfikacji produktu oraz jego stawkę celną. Większość produktów chemicznych pochodzących z Unii Europejskiej korzysta z zerowej stawki celnej przy udowodnionym unijnym pochodzeniu. Jednocześnie wiele substancji chemicznych ma zerową stawkę MFN w Norwegii również bez dokumentu pochodzenia. Nie oznacza to jednak, że każda chemia będzie traktowana w taki sam sposób. Ostateczna stawka zależy od klasyfikacji konkretnego produktu. Dobrym przykładem może być regularny import detergentów przemysłowych z Polski do Norwegii. W przypadku dystrybutora środków czystości z Drammen, który importuje polskie detergenty przemysłowe do zakładów rybnych i spożywczych, istotne jest prawidłowe sklasyfikowanie produktów w HS 3402.20, sprawdzenie kart SDS oraz weryfikacja rejestracji w Produktregisteret. Przy regularnym imporcie odprawy mogą być przeprowadzane w trybie tygodniowym, co pozwala sprawniej realizować kolejne dostawy. Osobnej uwagi wymagają substancje niebezpieczne. Produkty klasyfikowane jako towary ADR wymagają specjalnego transportu ADR i mogą również wymagać zezwolenia Arbeidstilsynet, czyli norweskiego urzędu pracy i bezpieczeństwa. Przed transportem należy dlatego sprawdzić wymagania odnoszące się do konkretnego produktu. W przypadku chemii transportowanej jako towary ADR możliwa jest obsługa odpraw celnych towarów niebezpiecznych należących do klas ADR 2–9 oraz współpraca z przewoźnikami ADR w Polsce i Skandynawii. Import chemii do Norwegii wiąże się więc z koniecznością połączenia kilku obszarów. Z jednej strony należy prawidłowo przygotować zgłoszenie celne i ustalić właściwą klasyfikację produktu, a z drugiej strony trzeba uwzględnić wymagania dotyczące samej substancji lub preparatu. W zależności od rodzaju importowanej chemii mogą mieć znaczenie przepisy REACH i CLP, Karta Charakterystyki SDS w języku norweskim, oznakowanie produktu, Produktregisteret, rejestracja przez Mattilsynet, a w przypadku produktów niebezpiecznych również wymagania dotyczące transportu ADR. Przed rozpoczęciem importu warto więc sprawdzić dokumentację dotyczącą konkretnego produktu i ustalić, jakie wymagania mają zastosowanie. Odpowiednie przygotowanie dokumentów pozwala sprawniej przeprowadzić formalności związane z importem oraz odprawą celną. Księgowość i podatki przy działalności w Norwegii W Topnor Regnskap AS stawiamy na indywidualne podejście, sprawną komunikację oraz praktyczne rozwiązania dopasowane do potrzeb przedsiębiorców. Nasze biuro księgowe w Norwegii wspiera firmy w bieżących obowiązkach księgowych i podatkowych, pomagając jednocześnie świadomie i bezpiecznie prowadzić działalność. Zapraszamy do kontaktu i współpracy. Potrzebujesz również wsparcia w zakresie odpraw celnych? Polecamy naszego partnera biznesowego, TollAgent AS, który zajmuje się obsługą celną importu, eksportu i tranzytu w Norwegii. Cała obsługa celna odbywa się w 100% zdalnie. Topnor Regnskap AS – polskie autoryzowane biuro księgowe w Norwegii www.topnor.nopost@topnor.no+47 939 82 173
VOEC w Norwegii – sprzedaż zagraniczna a obowiązki podatkowe
Czym jest VOEC? VOEC to uproszczony system VAT dla zagranicznych przedsiębiorców sprzedających przede wszystkim towary i usługi norweskim konsumentom. Towary objęte VOEC System obejmuje towary o wartości poniżej 3000 NOK za sztukę. Do tej wartości nie wlicza się kosztów wysyłki ani ubezpieczenia. Limit 3000 NOK Limit dotyczy pojedynczego produktu, a nie całej przesyłki. W jednej paczce może znajdować się kilka produktów, jeżeli każdy z nich spełnia limit. Usługi cyfrowe VOEC obejmuje również usługi dostarczane zdalnie, między innymi e-booki, oprogramowanie, streaming oraz kursy online. Rejestracja VOEC Obowiązek rejestracji może dotyczyć zagranicznej firmy, która sprzedaje towary lub usługi objęte VOEC norweskim konsumentom i przekracza próg 50 000 NOK sprzedaży w ciągu 12 miesięcy. Możliwa jest również dobrowolna rejestracja przed osiągnięciem tego progu. B2C a B2B VOEC dotyczy sprzedaży do konsumentów. Sprzedaż do norweskich firm podlega innym zasadom. VAT w VOEC Przedsiębiorca nalicza norweski VAT przy sprzedaży, pokazuje VAT w cenie dla klienta, składa kwartalne deklaracje VAT i przekazuje pobrany VAT do norweskiego urzędu skarbowego. Stawka VAT Standardowa stawka VAT w Norwegii wynosi 25%. Dla wybranych towarów i usług obowiązują inne stawki. Numer VOEC Po rejestracji firma otrzymuje numer VOEC. Przy sprzedaży towarów numer należy prawidłowo przekazać przewoźnikowi w formie cyfrowej. Przesyłki i VAT Klient płaci VAT już podczas zakupu. Przy prawidłowej obsłudze przesyłki nie powinien ponownie zapłacić VAT przy odbiorze. Cło Towary spełniające warunki VOEC są zwolnione z cła. Nie każdy produkt poniżej 3000 NOK automatycznie kwalifikuje się jednak do VOEC. Towary wyłączone z VOEC System nie obejmuje przede wszystkim żywności, alkoholu, tytoniu oraz niektórych leków. Wyłączone są również towary objęte szczególnymi ograniczeniami importowymi. Sprzedajesz towary lub usługi cyfrowe konsumentom w Norwegii? W takim przypadku warto sprawdzić, czy Twoja firma podlega systemowi VOEC oraz jakie obowiązki wiążą się z taką sprzedażą. Norwegia wprowadziła VOEC w celu uproszczenia poboru VAT od sprzedaży zagranicznej. System obejmuje zarówno towary o niskiej wartości, jak i usługi dostarczane drogą elektroniczną. Dla zagranicznych przedsiębiorców spełniających określone warunki rejestracja w VOEC może być obowiązkowa. Właściwe ustalenie obowiązków związanych z VAT ma znaczenie zarówno przy rozpoczęciu sprzedaży, jak i podczas dalszego prowadzenia działalności na rynku norweskim. Na czym polega system VOEC? VOEC jest uproszczonym systemem VAT przeznaczonym dla zagranicznych przedsiębiorców. Dotyczy przede wszystkim sprzedaży towarów i usług norweskim konsumentom. W przypadku sprzedaży produktów fizycznych system obejmuje towary o wartości poniżej 3000 NOK za sztukę. Przy ustalaniu tej wartości nie uwzględnia się kosztów wysyłki ani ubezpieczenia. Limit 3000 NOK odnosi się do pojedynczego produktu, a nie do całej przesyłki. Oznacza to, że w jednej paczce może znajdować się kilka produktów, jednak każdy z nich musi spełniać określony limit wartości. VOEC obejmuje również usługi dostarczane zdalnie. Do tej kategorii należą między innymi e-booki, oprogramowanie, streaming oraz kursy online. Nie wszystkie produkty mogą zostać objęte systemem VOEC. Wyłączone są przede wszystkim żywność, alkohol, tytoń oraz niektóre leki. System nie obejmuje również towarów objętych szczególnymi ograniczeniami importowymi. Z tego względu przed rozpoczęciem sprzedaży warto ustalić, czy oferowane produkty lub usługi rzeczywiście spełniają warunki VOEC. Kiedy firma powinna zarejestrować się w VOEC? Obowiązek rejestracji może dotyczyć zagranicznej firmy, która sprzedaje towary lub usługi objęte VOEC norweskim konsumentom oraz przekracza próg 50 000 NOK sprzedaży w ciągu 12 miesięcy. Przedsiębiorca może również zdecydować się na dobrowolną rejestrację przed osiągnięciem tego poziomu sprzedaży. Pozwala to wcześniej przygotować sposób rozliczania sprzedaży na rynku norweskim. Przy ustalaniu obowiązków podatkowych istotne jest również rozróżnienie pomiędzy sprzedażą B2C i B2B. System VOEC dotyczy sprzedaży do konsumentów, natomiast sprzedaż do norweskich firm podlega innym zasadom. Obowiązki związane z poborem VAT mogą dotyczyć również platform internetowych. Ma to miejsce w sytuacji, gdy przepisy uznają platformę za dostawcę odpowiedzialnego za pobór VAT. Jednocześnie nie każda firma może wybrać VOEC zamiast zwykłej rejestracji VAT. Właściwy system zależy od rodzaju prowadzonej sprzedaży oraz oferowanych produktów lub usług. Dlatego przed rejestracją warto dokładnie przeanalizować charakter działalności, sposób sprzedaży oraz rodzaj oferowanych towarów lub usług. Jak wygląda rozliczanie VAT w VOEC? Po rejestracji przedsiębiorca otrzymuje numer VOEC, który powinien być prawidłowo wykorzystywany przy sprzedaży oraz wysyłce towarów. W ramach systemu przedsiębiorca nalicza norweski VAT przy sprzedaży i pokazuje go w cenie dla klienta. Pobrany VAT jest następnie przekazywany do norweskiego urzędu skarbowego, a deklaracje VAT składane są kwartalnie. Standardowa stawka VAT w Norwegii wynosi 25%. Dla wybranych towarów i usług obowiązują jednak inne stawki. W przypadku sprzedaży towarów istotne znaczenie ma również prawidłowe przekazanie numeru VOEC przewoźnikowi. Numer należy przekazać cyfrowo. Dzięki temu przesyłka może sprawniej przejść przez odprawę, a klient przy prawidłowej obsłudze nie powinien ponownie zapłacić VAT przy odbiorze. Co dzieje się z towarem wysłanym w ramach VOEC? Towary objęte systemem VOEC mogą korzystać z uproszczonej procedury. Dotyczy to produktów o wartości poniżej 3000 NOK za sztukę. Klient płaci VAT już podczas zakupu, dlatego przy prawidłowej obsłudze przesyłki nie powinien ponownie zapłacić tego podatku przy odbiorze. Towary spełniające warunki VOEC są również zwolnione z cła. Nie oznacza to jednak, że każdy produkt o wartości poniżej 3000 NOK automatycznie kwalifikuje się do systemu. Znaczenie ma również rodzaj towaru oraz to, czy nie znajduje się on w grupie produktów wyłączonych z VOEC. Jeżeli produkt nie może zostać objęty systemem VOEC, zastosowanie mają zwykłe zasady importowe. Właśnie dlatego przed wysłaniem towaru do Norwegii warto sprawdzić, czy dana sprzedaż spełnia wszystkie warunki systemu. Dlaczego prawidłowe rozliczenie VOEC ma znaczenie? Prawidłowe rozliczenie VOEC pomaga uniknąć problemów podatkowych i celnych, a jednocześnie ułatwia prowadzenie sprzedaży norweskim konsumentom. Dla przedsiębiorcy oznacza to przede wszystkim większą zgodność z norweskimi przepisami oraz ograniczenie ryzyka zaległości i sankcji. VOEC zapewnia zagranicznym firmom uproszczony sposób rozliczania VAT. Prawidłowo przekazany numer VOEC może również pomóc w sprawniejszej obsłudze przesyłek i ograniczyć ryzyko opóźnień. Z perspektywy klienta istotne jest natomiast to, że VAT jest pobierany już podczas zakupu. Jeżeli przesyłka spełnia warunki VOEC i została prawidłowo obsłużona, klient nie powinien ponownie płacić VAT przy odbiorze. Dzięki temu konsument zna koszt zakupu już podczas składania zamówienia, a przedsiębiorca może prowadzić sprzedaż w bardziej uporządkowany sposób. Znajomość obowiązków VOEC pomaga więc prawidłowo rozliczać sprzedaż oraz uniknąć problemów podatkowych związanych z działalnością na rynku norweskim. Księgowość i podatki przy działalności w
Materiały budowlane z Polski w Norwegii – import, cło i MVA
Polskie materiały budowlane są obecne na rynku norweskim między innymi ze względu na korzystny stosunek jakości do ceny. Do Norwegii trafiają zarówno pojedyncze produkty, jak i większe dostawy przeznaczone dla inwestycji budowlanych. Wśród importowanych towarów znajdują się okna i drzwi, materiały izolacyjne, cegły, bloki betonowe, płytki, posadzki, parkiety, prefabrykaty betonowe, a także stolarka wewnętrzna i schodowa. Sam transport materiałów z Polski do Norwegii nie kończy jednak procesu importowego. Przy sprowadzaniu tego rodzaju produktów istotne jest prawidłowe przygotowanie dokumentacji oraz właściwe określenie klasyfikacji taryfowej. Ma to znaczenie dla zgłoszenia celnego i ustalenia warunków, na jakich dany towar może zostać wprowadzony do Norwegii. Co trzeba sprawdzić przed sprowadzeniem materiałów do Norwegii? Przy planowaniu importu warto zwrócić uwagę na kilka kwestii jeszcze przed wysłaniem towaru z Polski. Jedną z nich jest pochodzenie materiałów. W przypadku potwierdzonego polskiego lub unijnego pochodzenia stawka celna wynosi 0%. Jeżeli importer nie posiada dokumentu potwierdzającego pochodzenie, może zostać zastosowana stawka MFN. Dla materiałów budowlanych wynosi ona zazwyczaj od 0 do 5%. Znaczenie ma również sama klasyfikacja produktu. Materiały budowlane obejmują wiele różnych grup towarowych, dlatego każdy produkt powinien zostać odpowiednio sklasyfikowany. Przykładowo, w przypadku importu 450 okien PCV z Polski zastosowano klasyfikację HS 3925.20. Wartość tego zamówienia wynosiła 1 100 000 PLN. Poza kwestiami celnymi przy imporcie materiałów budowlanych należy uwzględnić również wymagania dotyczące dokumentacji i właściwości produktów. W zależności od rodzaju materiału mogą mieć znaczenie między innymi oznakowanie CE, deklaracje właściwości użytkowych oraz dodatkowe wymagania związane z konkretnym produktem. Wymagania dotyczące produktów budowlanych W przypadku materiałów przeznaczonych do wykorzystania w budownictwie ważne jest sprawdzenie wymagań obowiązujących w Norwegii. W tym zakresie znaczenie ma między innymi Direktoratet for byggkvalitet (DiBK), czyli norweski urząd budowlany. W zależności od rodzaju produktu materiały budowlane muszą posiadać oznakowanie CE lub norweską aprobatę techniczną (NorgesInfo). Mogą również występować dodatkowe wymagania dotyczące danego materiału. Dlatego dokumentację konkretnego produktu warto zweryfikować jeszcze przed rozpoczęciem importu. Dotyczy to również materiałów izolacyjnych. Styropian stosowany w budownictwie w Norwegii musi posiadać oznakowanie CE oraz spełniać norweskie wymagania dotyczące ognioodporności. Producent powinien również dostarczyć deklarację właściwości użytkowych (DoP). Jeżeli produkt nie posiada oznakowania CE, może być konieczne uzyskanie norweskiej aprobaty ETA lub przeprowadzenie oceny przez jednostkę notyfikowaną. W takich sytuacjach wcześniejsze ustalenie wymaganej dokumentacji ma szczególne znaczenie, ponieważ pozwala przygotować formalności jeszcze przed wysyłką towaru. Jak wygląda import materiałów budowlanych w praktyce? Przebieg importu zależy od rodzaju materiałów, ich ilości oraz sposobu organizacji transportu. Przykładem może być wspomniana dostawa okien PCV dla norweskiego dewelopera. Przed odprawą zweryfikowano klasyfikację towaru, oznakowanie CE oraz deklaracje właściwości użytkowych. Następnie przeprowadzono odprawę celną z zerową stawką cła. Dzięki sprawnej organizacji transportu okna dotarły na budowę w Oslo w ciągu 5 dni od załadunku w Polsce. W przypadku większych dostaw materiały budowlane mogą być transportowane również w kontenerach. Import obejmuje zarówno przesyłki LCL, jak i całe kontenery 20′ oraz 40′. Przy regularnych dostawach sposób organizacji formalności może zostać dostosowany do rodzaju oraz skali importu. Dla importera oznacza to konieczność odpowiedniego przygotowania dokumentów zarówno przy pojedynczej dostawie, jak i przy większym, regularnym imporcie. W przypadku problemów z dokumentacją lub wymaganiami dotyczącymi konkretnego produktu pomoc w zakresie formalności może zapewnić agencja celna, w tym również przy kontakcie z odpowiednimi jednostkami certyfikacyjnymi. MVA przy imporcie materiałów budowlanych Oprócz kwestii celnych przy sprowadzaniu materiałów budowlanych do Norwegii należy uwzględnić MVA. Podatek wynosi 25% i jest naliczany od wartości celnej CIF. Dla firm budowlanych zarejestrowanych jako płatnicy MVA w Norwegii zapłacony podatek może zostać odliczony. Z tego względu prawidłowe przygotowanie dokumentacji importowej ma znaczenie również z punktu widzenia rozliczenia podatku. Cło i MVA to jednak nie jedyne kwestie, które należy uwzględnić. Przy imporcie materiałów budowlanych równie ważne pozostają klasyfikacja towaru, dokument potwierdzający jego pochodzenie oraz dokumentacja dotycząca wymagań dla danego produktu. Najczęściej sprowadzane materiały Zakres materiałów budowlanych importowanych do Norwegii jest szeroki. Z Polski sprowadzane są między innymi okna i drzwi wykonane z PCV, aluminium oraz drewna. W transporcie znajdują się również styropian EPS i XPS, mineralne materiały izolacyjne, cegła ceramiczna, bloki betonowe, płytki ceramiczne i gresowe, posadzki oraz parkiety. Import może obejmować także prefabrykaty betonowe, stolarkę wewnętrzną i schodową. Każda z tych grup produktów może wymagać innego podejścia do klasyfikacji oraz dokumentacji. Dlatego nie warto traktować wszystkich materiałów budowlanych w taki sam sposób. Właściwe przygotowanie importu powinno uwzględniać konkretny produkt, jego pochodzenie oraz wymagania związane z jego zastosowaniem. Import materiałów budowlanych do Norwegii – najważniejsze informacje Przed wysłaniem materiałów budowlanych z Polski do Norwegii warto więc sprawdzić przede wszystkim klasyfikację taryfową towaru, dokumentację dotyczącą jego pochodzenia oraz wymagania związane z konkretnym produktem. W zależności od rodzaju materiału znaczenie mogą mieć oznakowanie CE, deklaracja właściwości użytkowych, norweska aprobata techniczna lub ocena jednostki notyfikowanej. Prawidłowe przygotowanie tych kwestii przed wysyłką pozwala odpowiednio przygotować zgłoszenie celne i dokumentację importową. W przypadku większych dostaw istotne pozostaje również właściwe zaplanowanie transportu, niezależnie od tego, czy towary są przewożone jako pojedyncza przesyłka, LCL czy pełny kontener. Najczęstsze pytania Czy materiały budowlane sprowadzane z Polski są objęte cłem? Przy potwierdzonym polskim lub unijnym pochodzeniu stawka celna wynosi 0%. Bez dokumentu potwierdzającego pochodzenie może zostać zastosowana stawka MFN, która dla materiałów budowlanych wynosi zazwyczaj 0–5%. Czy przy imporcie styropianu obowiązują dodatkowe wymagania? Tak. Styropian wykorzystywany w budownictwie musi posiadać oznakowanie CE i spełniać norweskie wymagania dotyczące ognioodporności. Producent powinien również dostarczyć deklarację właściwości użytkowych (DoP). Ile wynosi MVA przy imporcie materiałów budowlanych? MVA wynosi 25% i jest naliczane od wartości celnej CIF. Firmy budowlane zarejestrowane jako płatnicy MVA w Norwegii mogą odliczyć zapłacony podatek. Czy do Norwegii można sprowadzać materiały budowlane w kontenerach? Tak. Import może obejmować zarówno przesyłki LCL, jak i pełne kontenery 20′ oraz 40′. Sposób obsługi importu jest uzależniony od rodzaju i skali dostawy. W Topnor Regnskap AS stawiamy na indywidualne podejście, sprawną komunikację oraz praktyczne rozwiązania dopasowane do potrzeb przedsiębiorców. Nasze biuro księgowe w Norwegii wspiera firmy w bieżących obowiązkach księgowych i podatkowych, pomagając jednocześnie świadomie i bezpiecznie prowadzić działalność. Zapraszamy do kontaktu i współpracy. Potrzebujesz również wsparcia w zakresie odpraw celnych? Polecamy naszego partnera biznesowego – TollAgent AS, który zajmuje się obsługą celną importu, eksportu i tranzytu w Norwegii. Cała
Transport pasażerski – usługa czy wynajem kierowcy? Kiedy zastosować 25% MVA?
W branży transportu pasażerskiego zdarzają się sytuacje, w których kierowca prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą (ENK), ale nie świadczy usług bezpośrednio na rzecz pasażerów. Zamiast tego wykonuje przewozy jako podwykonawca dla innej firmy, korzystając z jej samochodu. W takim modelu współpracy pojawia się pytanie, jaką stawkę MVA należy zastosować na fakturze wystawianej z ENK do spółki AS. Kiedy obowiązuje 25% MVA? Jeżeli kierowca wystawia fakturę za wykonywaną pracę na rzecz firmy, do której należy samochód oraz na przykład konto Bolt lub Uber, sprzedaż nie jest traktowana jako usługa transportu osób. W takim przypadku przedmiotem sprzedaży jest udostępnienie kierowcy (wynajem siły roboczej). Oznacza to, że – jeżeli transakcja jest rozliczana pomiędzy dwoma podatnikami VAT – należy zastosować 25% MVA. Dlaczego nie można zastosować 12% MVA? Stawka 12% MVA dotyczy sprzedaży usługi transportu osób świadczonej pasażerowi. Jeżeli pasażer zamawia przejazd, sprzedaż usługi transportowej realizuje firma, do której należy konto w aplikacji, samochód. Kierowca będący podwykonawcą nie sprzedaje usługi transportowej pasażerowi – świadczy usługę na rzecz tej firmy. Z tego względu faktura wystawiana przez kierowcę nie dotyczy transportu osób, lecz udostępnienia kierowcy, dlatego właściwą stawką jest 25% MVA. Należy również ocenić charakter współpracy Przed rozliczeniem takiej współpracy warto ocenić, czy właściciel ENK rzeczywiście świadczy usługi jako niezależny przedsiębiorca. Właściciel jednoosobowej działalności gospodarczej zasadniczo nie może „wynajmować samego siebie”. W związku z tym należy przeanalizować, czy współpraca pomiędzy ENK a AS nie spełnia cech stosunku pracy zgodnie z § 1-8 norweskiej ustawy o środowisku pracy (arbeidsmiljøloven). Jeżeli jednak współpraca jest rozliczana jako sprzedaż pomiędzy dwoma podatnikami VAT, faktura powinna zostać wystawiona z 25% MVA, ponieważ dotyczy udostępnienia kierowcy (arbeidskraft), a nie sprzedaży usługi transportu osób. Podsumowanie Kierowca prowadzący działalność ENK, który wykonuje przewozy pasażerskie jako podwykonawca, korzystając z samochodu oraz konta, na przykład Bolt lub Uber należącego do innej firmy, nie świadczy usługi transportu osób na rzecz pasażerów. W takiej współpracy faktura wystawiana do spółki AS dotyczy udostępnienia kierowcy, dlatego – przy rozliczeniu pomiędzy dwoma podatnikami VAT – należy zastosować 25% MVA, a nie 12% MVA. Stawiamy na indywidualne podejście, sprawną komunikację oraz rozwiązania dopasowane do potrzeb przedsiębiorców. Zawsze dopytujemy, sprawdzamy szczegóły i dokładnie analizujemy każdą sprawę, aby nasi klienci mogli czuć się bezpiecznie i wiedzieć, że mogą na nas liczyć. Pomagamy nie tylko w realizacji obowiązków księgowych, ale również w bezpiecznym i świadomym prowadzeniu biznesu. Zapraszamy do kontaktu i współpracy. TOPNOR REGNSKAP AS – polskie autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii www.topnor.no post@topnor.no +47 939 82 173
Norweski podatek od towarów i usług – raportowanie VAT dla usług zdalnych
Przedsiębiorcy prowadzący działalność w Norwegii często korzystają z usług zagranicznych dostawców, takich jak reklamy internetowe, hosting, oprogramowanie czy usługi doradcze. W wielu przypadkach nawet firmy, które nie są zarejestrowane do VAT (MVA), mają obowiązek rozliczenia norweskiego podatku VAT od takich zakupów. Jakie usługi podlegają obowiązkowi rozliczenia? Przepisy dotyczą tzw. usług zdalnych (fjernleverbare tjenester), czyli usług, które mogą być świadczone bez fizycznej obecności wykonawcy. Do najczęściej spotykanych należą: reklamy internetowe, hosting i serwery, domeny internetowe, oprogramowanie i licencje, usługi chmurowe, tworzenie stron internetowych, usługi doradcze i konsultingowe, usługi księgowe oraz inne usługi świadczone online. Źródło: Skatteetaten – Merverdiavgift på tjenester virksomheten har kjøpt fra utlandet oraz Merverdiavgiftssatser for fjernleverbare tjenester kjøpt fra utlandet. Kto ma obowiązek zapłaty VAT? Jeżeli firma nie jest zarejestrowana w Merverdiavgiftsregisteret lub prowadzi działalność zwolnioną z VAT, a kupuje usługi zdalne od zagranicznych kontrahentów, może być zobowiązana do rozliczenia podatku VAT w Norwegii. Obowiązek powstaje po przekroczeniu 2 000 NOK (bez VAT) łącznej wartości zakupionych usług w danym kwartale. Wówczas przedsiębiorca powinien obliczyć i zapłacić norweski VAT zgodnie z zasadą odwrotnego obciążenia (omvendt avgiftsplikt). Źródło: Altinn – Rapportering og betaling av mva. Jak zgłosić zakup usług z zagranicy? Firmy niezarejestrowane do VAT składają deklarację MVA dla omvendt avgiftsplikt (dawniej RF-0005) za pośrednictwem systemu Altinn. Deklarację składa się raz na kwartał. Źródło: Altinn – Mva-melding (tidligere RF-0005). Terminy składania deklaracji Deklarację należy złożyć do: – 10 maja – za I kwartał, – 10 sierpnia – za II kwartał, – 10 listopada – za III kwartał, – 10 lutego – za IV kwartał. Źródło: Altinn – Rapportering og betaling av mva. O czym warto pamiętać? Wiele firm nie zdaje sobie sprawy, że zakup reklamy, hostingu, licencji czy oprogramowania od zagranicznego dostawcy może powodować obowiązek rozliczenia VAT w Norwegii, nawet jeśli przedsiębiorstwo nie jest zarejestrowane jako podatnik VAT. Dlatego warto na bieżąco monitorować zakupy usług z zagranicy, aby uniknąć zaległości podatkowych i ewentualnych odsetek. Skontaktuj się z nami i działaj bezpiecznie na norweskim rynku. TOPNOR REGNSKAP AS – księgowość i wsparcie dla firm w Norwegii +47 939 82 173 post@topnor.no
Verneombud w Norwegii – obowiązek, którego nie możesz zignorować
Kim jest verneombud? Verneombud to przedstawiciel pracowników odpowiedzialny za bezpieczeństwo i higienę pracy. Reprezentuje pracowników w sprawach dotyczących środowiska pracy oraz współpracuje z pracodawcą w zakresie systemu HMS. Kiedy trzeba wyznaczyć verneombud? Obowiązek dotyczy firm zatrudniających co najmniej 5 pracowników. W przedsiębiorstwach zatrudniających od 1 do 4 osób możliwe jest uzgodnienie z pracownikami innego rozwiązania. Kto wybiera verneombud? Osobę pełniącą funkcję verneombud wybierają pracownicy. Pracodawca nie może pełnić tej funkcji. Kadencja trwa zazwyczaj dwa lata. Najważniejsze uprawnienia Verneombud uczestniczy w ocenie ryzyka, kontrolach warunków pracy, ma dostęp do dokumentacji HMS oraz może wstrzymać pracę, jeżeli występuje bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia pracowników. Obowiązki pracodawcy Pracodawca musi zapewnić szkolenie (najczęściej minimum 40 godzin), umożliwić wykonywanie obowiązków w czasie pracy z zachowaniem wynagrodzenia oraz zapewnić ochronę przed nieuzasadnionym zwolnieniem lub przeniesieniem. Konsekwencje braku verneombud Jeżeli firma ma obowiązek wyznaczenia verneombud i tego nie zrobi, Arbeidstilsynet może podczas kontroli nakazać usunięcie nieprawidłowości, a brak reakcji może skutkować dalszymi konsekwencjami. Prowadzenie firmy w Norwegii wiąże się z wieloma obowiązkami dotyczącymi bezpieczeństwa i warunków pracy. Jednym z nich jest wyznaczenie verneombud, czyli przedstawiciela pracowników do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy. Wielu przedsiębiorców dowiaduje się o tym obowiązku dopiero podczas kontroli lub wtedy, gdy firma zaczyna zatrudniać więcej osób. Tymczasem odpowiednie przygotowanie pozwala uniknąć niepotrzebnych problemów i zapewnić zgodność z norweskimi przepisami. Verneombud reprezentuje pracowników we wszystkich sprawach związanych ze środowiskiem pracy. Do jego zadań należy dbanie o bezpieczeństwo zatrudnionych, udział w ocenie ryzyka, kontrolach warunków pracy oraz współpraca z pracodawcą przy działaniach dotyczących systemu HMS. Funkcja ta nie jest jedynie formalnością. W praktyce pomaga wcześniej wykrywać zagrożenia, ograniczać liczbę wypadków przy pracy oraz zmniejszać absencję pracowników, co przekłada się również na sprawniejsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Obowiązek wyznaczenia verneombud dotyczy obecnie firm zatrudniających co najmniej pięciu pracowników. Przepisy zostały zmienione w 2024 roku, obniżając wcześniejszy próg zatrudnienia. Oznacza to, że wiele niewielkich przedsiębiorstw, które wcześniej nie musiały wyznaczać przedstawiciela BHP, obecnie jest już objętych tym obowiązkiem. W przypadku firm zatrudniających od jednego do czterech pracowników przepisy dopuszczają inne rozwiązanie, jednak musi ono zostać uzgodnione z pracownikami i faktycznie zapewniać odpowiedni poziom bezpieczeństwa w miejscu pracy. Warto również pamiętać, że to pracownicy wybierają osobę pełniącą funkcję verneombud, a nie pracodawca. Funkcję tę może pełnić pracownik firmy, natomiast właściciel przedsiębiorstwa nie może zostać przedstawicielem BHP. Kadencja trwa zazwyczaj dwa lata, choć w określonych przypadkach może wyglądać inaczej zgodnie z obowiązującymi przepisami. Jednym z najważniejszych uprawnień osoby pełniącej funkcję verneombud jest możliwość reagowania w sytuacjach stwarzających zagrożenie dla zdrowia lub życia pracowników. Jeżeli istnieje bezpośrednie niebezpieczeństwo, verneombud ma prawo wstrzymać wykonywanie pracy do czasu usunięcia zagrożenia. Pokazuje to, jak istotna jest jego rola w przedsiębiorstwie i dlaczego zgłaszane przez niego uwagi powinny być traktowane poważnie. Oprócz tego ma dostęp do dokumentacji HMS, uczestniczy w kontrolach oraz bierze udział w planowaniu działań mających poprawić bezpieczeństwo w miejscu pracy. Po stronie pracodawcy znajduje się również szereg obowiązków związanych z funkcjonowaniem tego stanowiska. Pracodawca ma obowiązek zapewnić osobie pełniącej funkcję verneombud odpowiednie szkolenie, które w większości przypadków obejmuje co najmniej 40 godzin i odbywa się na koszt pracodawcy oraz w czasie pracy. Równie ważne jest zapewnienie czasu na wykonywanie obowiązków wynikających z pełnionej funkcji, przy jednoczesnym zachowaniu pełnego wynagrodzenia. Norweskie przepisy chronią również osobę pełniącą tę funkcję przed nieuzasadnionym zwolnieniem lub przeniesieniem na inne stanowisko wyłącznie z powodu wykonywania powierzzonych zadań. Zlekceważenie tych obowiązków może mieć poważne konsekwencje. Jeżeli firma podlega przepisom dotyczącym verneombud, a obowiązek ten nie został spełniony, podczas kontroli Arbeidstilsynet przedsiębiorca może otrzymać nakaz usunięcia nieprawidłowości w wyznaczonym terminie. Brak wykonania takiego nakazu często prowadzi do kolejnych działań ze strony urzędu. Szczególną uwagę na ten obowiązek zwraca się w branżach o podwyższonym ryzyku, takich jak budownictwo, produkcja czy transport, gdzie bezpieczeństwo pracowników odgrywa kluczową rolę. Choć dla wielu przedsiębiorców wyznaczenie verneombud wydaje się kolejnym administracyjnym obowiązkiem, w praktyce jest to ważny element prawidłowego zarządzania firmą. Dobrze zorganizowany system bezpieczeństwa pracy zmniejsza ryzyko wypadków, poprawia komunikację z pracownikami i pozwala uniknąć problemów podczas kontroli urzędowych. Jeżeli nie masz pewności, czy Twoja firma podlega obowiązkowi wyznaczenia verneombud, warto sprawdzić to odpowiednio wcześniej. Dzięki temu Twoja firma będzie odpowiednio przygotowana zarówno do codziennego funkcjonowania, jak i ewentualnej kontroli ze strony Arbeidstilsynet. Stawiamy na indywidualne podejście, sprawną komunikację oraz praktyczne rozwiązania dopasowane do potrzeb przedsiębiorców. Pomagamy nie tylko w realizacji obowiązków księgowych, ale również w bezpiecznym i świadomym rozwoju biznesu. Zapraszamy do kontaktu i współpracy. Topnor Regnskap AS – polskie autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii www.topnor.nopost@topnor.no+47 939 82 173
Varebil powyżej 2,5 tony – tachograf i nowe obowiązki od 1 lipca 2026 roku
Od 1 lipca 2026 roku w Norwegii obowiązują nowe zasady dotyczące samochodów dostawczych, czyli varebil, wykorzystywanych w międzynarodowym transporcie towarów. Zmiana dotyczy pojazdów, których maksymalna dopuszczalna masa całkowita, wraz z przyczepą lub naczepą, przekracza 2,5 tony. W przypadku takich pojazdów, wykonujących międzynarodowy transport towarów lub kabotaż, zaczynają obowiązywać przepisy dotyczące czasu jazdy i odpoczynku, a pojazd musi być wyposażony w tachograf, po norwesku fartsskriver. Oznacza to, że firmy wykorzystujące varebile w transporcie międzynarodowym powinny dokładnie sprawdzić, czy ich działalność podlega nowym regulacjom. Przykładowo, jeżeli firma wykonuje komercyjny transport towarów z Norwegii do Polski, Szwecji, Danii lub innego kraju i korzysta z samochodu dostawczego o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 2,5 tony, może zostać objęta obowiązkiem stosowania tachografu oraz przepisami dotyczącymi czasu jazdy i odpoczynku. Pod uwagę należy brać również masę przyczepy lub naczepy. Tachograf, czyli fartsskriver, jest urządzeniem, które rejestruje informacje związane z jazdą i odpoczynkiem kierowcy. Dane dotyczące czasu jazdy i odpoczynku są zapisywane w tachografie oraz na karcie kierowcy. Jeżeli pojazd podlega przepisom dotyczącym czasu jazdy i odpoczynku, kierowca musi posiadać odpowiednią kartę kierowcy, czyli sjåførkort, i przestrzegać obowiązujących limitów czasu prowadzenia pojazdu oraz wymaganych przerw i okresów odpoczynku. Nie oznacza to jednak, że każdy varebil powyżej 2,5 tony musi mieć tachograf. Sam fakt posiadania samochodu dostawczego o określonej masie nie wystarcza do powstania tego obowiązku. Od 1 lipca 2026 roku nowe zasady dotyczą przede wszystkim pojazdów przekraczających 2,5 tony, które są wykorzystywane do komercyjnego międzynarodowego transportu towarów lub kabotażu. Istotne jest również rozróżnienie pomiędzy transportem cudzych towarów za wynagrodzeniem a przewożeniem własnych materiałów, narzędzi lub towarów związanych z działalnością firmy. Statens vegvesen wskazuje, że tachograf nie jest wymagany w przypadku pojazdów wykorzystywanych do przewożenia towarów należących do przedsiębiorstwa. Przykładem może być firma budowlana lub rzemieślnik, który korzysta z varebila, aby przewieźć własne narzędzia i materiały na miejsce wykonywania pracy. W takich przypadkach obowiązek tachografu nie powstaje wyłącznie z powodu tego, że pojazd przekracza 2,5 tony. Warto pamiętać, że obowiązek tachografu i obowiązek posiadania løyve to dwie różne kwestie. Løyve jest zezwoleniem związanym z wykonywaniem określonego rodzaju transportu zarobkowego, natomiast tachograf służy do rejestrowania czasu jazdy i odpoczynku oraz kontroli przestrzegania odpowiednich przepisów. Oba obowiązki mogą występować jednocześnie, ale nie są tym samym. W przypadku międzynarodowego transportu towarów pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 2,5 tony obowiązek løyve może dotyczyć przedsiębiorstwa już niezależnie od nowych zasad dotyczących tachografu. Statens vegvesen wskazuje, że dla transportu towarów pojazdami o masie od 2,5 do 3,5 tony obowiązek løyve występuje przy transporcie międzynarodowym. Oznacza to, że firma wykonująca zarobkowy transport międzynarodowy varebilem powinna sprawdzić zarówno wymagania dotyczące odpowiedniego løyve, jak i nowe obowiązki związane z tachografem. Zmiany dotyczące tachografów nie kończą się jednak na transporcie międzynarodowym. W przypadku transportu krajowego w Norwegii analogiczny wymóg dotyczący czasu jazdy, odpoczynku i tachografu ma zostać wprowadzony od 1 kwietnia 2027 roku. Oznacza to, że data 1 lipca 2026 roku nie powinna być przedstawiana jako moment objęcia wszystkich varebili powyżej 2,5 tony obowiązkiem tachografu. Na tym etapie kluczowe znaczenie ma rodzaj wykonywanego transportu, czyli przede wszystkim transport międzynarodowy lub kabotaż. Osobną zmianą jest obowiązek posiadania nasjonalt varebilløyve, który od 1 stycznia 2026 roku dotyczy przedsiębiorstw wykonujących zarobkowy transport towarów na terenie Norwegii pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej od 2,5 do 3,5 tony. Wymóg ten nie obejmuje jednak wszystkich przedsiębiorstw korzystających z varebili. Przykładowo, rzemieślnicy nadal mogą używać samochodów dostawczych do dojazdu na miejsce wykonywania usług bez konieczności posiadania takiego løyve. W praktyce nowe przepisy oznaczają więc, że przedsiębiorcy korzystający z varebili powinni dokładnie przeanalizować sposób wykorzystywania swoich pojazdów. Znaczenie ma nie tylko masa samochodu, ale również to, czy firma przewozi własne towary, czy wykonuje transport na rzecz innych podmiotów, czy transport odbywa się na terenie Norwegii, czy ma charakter międzynarodowy oraz czy działalność podlega obowiązkowi løyve. Jeżeli Twoja firma wykorzystuje varebil o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 2,5 tony do komercyjnego transportu międzynarodowego, warto sprawdzić, czy od 1 lipca 2026 roku pojazd powinien być wyposażony w fartsskriver oraz czy kierowca i przedsiębiorstwo muszą spełnić dodatkowe wymagania. W przypadku transportu krajowego należy natomiast pamiętać o obowiązującym od 1 stycznia 2026 roku wymogu nasjonalt varebilløyve dla określonych rodzajów zarobkowego transportu pojazdami od 2,5 do 3,5 tony oraz o planowanym od 1 kwietnia 2027 roku rozszerzeniu zasad dotyczących czasu jazdy, odpoczynku i tachografu. TOPNOR REGNSKAP AS – księgowość i wsparcie dla firm w Norwegii. Skontaktuj się z nami i działaj bezpiecznie na norweskim rynku. +47 939 82 173 post@topnor.no
Fravalg av revisjon w Norwegii – zasady rezygnacji z obowiązkowego audytu
Fravalg av revisjon – najważniejsze informacje Czym jest fravalg av revisjon? Fravalg av revisjon oznacza możliwość rezygnacji z obowiązkowego badania rocznego sprawozdania finansowego przez biegłego rewidenta (revisor). Dotyczy wyłącznie spółek spełniających ustawowe warunki. Obowiązki spółki Rezygnacja z audytu nie zwalnia z obowiązku prowadzenia prawidłowej księgowości ani składania rocznego sprawozdania finansowego. Sprawozdanie składa się bez badania i podpisu biegłego rewidenta. Warunki rezygnacji Spółka musi jednocześnie spełniać trzy warunki: przychody operacyjne (driftsinntekter) poniżej 7 mln NOK, suma bilansowa (balansesum) poniżej 27 mln NOK oraz średnie zatrudnienie nieprzekraczające 10 etatów (årsverk). Przekroczenie progów Przekroczenie choćby jednego z wymaganych progów powoduje powrót obowiązku badania sprawozdania przez biegłego rewidenta. Nowa spółka AS Nowo zakładana spółka może zrezygnować z audytu już za pierwszy rok działalności, jeżeli kapitał zakładowy (aksjeinnskudd) nie przekracza 27 mln NOK. Upoważnienie można zawrzeć w dokumentach założycielskich. Procedura Decyzję podejmuje walne zgromadzenie, najczęściej po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego za poprzedni rok. Następnie rezygnację zgłasza się poprzez Samordnet registermelding, dołączając protokół z walnego zgromadzenia. Korzyści Rezygnacja z audytu pozwala ograniczyć koszty związane z usługami biegłego rewidenta oraz zmniejsza liczbę formalności przy zamknięciu roku finansowego. Na co warto zwrócić uwagę? Biegły rewident może wykryć nieprawidłowości przed kontrolą urzędu. Po rezygnacji z audytu szczególnie ważne jest prawidłowe prowadzenie ksiąg rachunkowych. Kiedy rezygnacja nie jest możliwa? Z możliwości tej nie skorzystają m.in. spółki prowadzące działalność apteczną lub adwokacką, spółki dominujące w grupach kapitałowych, podmioty nadzorowane przez Finanstilsynet oraz spółki, którym obowiązek badania nałożył urząd skarbowy. Przed podjęciem decyzji Przed rezygnacją z audytu warto sprawdzić, czy spółka spełnia wszystkie wymagane warunki oraz ocenić, czy takie rozwiązanie będzie odpowiednie dla prowadzonej działalności. Prowadzenie spółki AS w Norwegii wiąże się z wieloma obowiązkami, a jednym z nich może być badanie rocznego sprawozdania finansowego przez biegłego rewidenta (revisor). Nie każda firma musi jednak ponosić związane z tym koszty. Norweskie przepisy przewidują możliwość skorzystania z tzw. fravalg av revisjon, czyli rezygnacji z obowiązkowego audytu, pod warunkiem spełnienia określonych wymagań. Warto wiedzieć, kiedy jest to możliwe, jak wygląda procedura oraz w jakich przypadkach przepisy nie pozwalają na skorzystanie z tego rozwiązania. Fravalg av revisjon oznacza możliwość zrezygnowania z obowiązkowego badania rocznego sprawozdania finansowego przez biegłego rewidenta. Choć spółki AS co do zasady podlegają obowiązkowi audytu, ustawodawca umożliwia mniejszym przedsiębiorstwom odstąpienie od tego wymogu. Dzięki temu wiele niewielkich firm może ograniczyć koszty prowadzenia działalności. Należy jednak pamiętać, że rezygnacja z audytu nie oznacza zwolnienia z obowiązku prowadzenia prawidłowej księgowości ani składania rocznego sprawozdania finansowego. Różnica polega jedynie na tym, że dokumenty nie wymagają badania i podpisu biegłego rewidenta. Możliwość rezygnacji z audytu zależy od spełnienia ściśle określonych progów. Spółka musi jednocześnie spełniać wszystkie trzy warunki. Roczne przychody operacyjne (driftsinntekter) nie mogą przekroczyć 7 mln NOK, suma bilansowa (balansesum) musi być niższa niż 27 mln NOK, a średnie zatrudnienie nie może przekraczać 10 etatów (årsverk). Spełnienie tylko dwóch z tych kryteriów nie jest wystarczające. Przekroczenie choćby jednego z progów powoduje ponowne objęcie spółki obowiązkiem badania sprawozdania przez rewidenta. Nieco inaczej wygląda sytuacja w przypadku nowo zakładanych spółek. Już na etapie rejestracji można zdecydować o rezygnacji z audytu za pierwszy rok działalności, jeżeli kapitał zakładowy (aksjeinnskudd) nie przekracza 27 mln NOK. W praktyce oznacza to, że większość nowo powstających spółek AS może od razu skorzystać z tej możliwości. Upoważnienie do rezygnacji z audytu można zawrzeć już w dokumentach założycielskich, dzięki czemu cały proces jest prostszy. W przypadku spółek, które już funkcjonują, konieczne jest przeprowadzenie odpowiedniej procedury. O rezygnacji z audytu decyduje walne zgromadzenie, najczęściej po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego za poprzedni rok obrotowy. Następnie decyzję należy zgłosić za pośrednictwem formularza Samordnet registermelding, dołączając protokół z walnego zgromadzenia potwierdzający podjętą uchwałę. Dla wielu przedsiębiorców największą zaletą rezygnacji z obowiązkowego audytu jest zmniejszenie kosztów prowadzenia działalności. Brak konieczności korzystania z usług rewidenta oznacza również mniej formalności związanych z zamknięciem roku finansowego. Warto jednak pamiętać, że biegły rewident pełni również funkcję kontrolną i może wychwycić nieprawidłowości, zanim zostaną one wykryte przez urząd. Z tego względu przedsiębiorcy, którzy decydują się na fravalg av revisjon, często pozostają przy współpracy z autoryzowanym biurem księgowym, aby zapewnić prawidłowe prowadzenie ksiąg rachunkowych. Nie każda spółka może jednak skorzystać z możliwości rezygnacji z audytu, nawet jeśli spełnia wymagane progi finansowe i dotyczące zatrudnienia. Wyłączenie dotyczy między innymi spółek prowadzących działalność apteczną lub adwokacką, spółek dominujących w grupach kapitałowych oraz podmiotów podlegających nadzorowi Finanstilsynet. Rezygnacja nie będzie również możliwa w sytuacji, gdy obowiązek przeprowadzenia badania został nałożony przez urząd skarbowy. Decyzja o rezygnacji z biegłego rewidenta powinna być poprzedzona analizą sytuacji przedsiębiorstwa. Warto sprawdzić, czy spółka spełnia wszystkie wymagane warunki oraz czy ograniczenie kosztów nie będzie wiązało się z większym ryzykiem w zakresie prawidłowości prowadzonej księgowości. W razie wątpliwości warto przeanalizować swoją sytuację przed podjęciem decyzji oraz zapoznać się z informacjami publikowanymi przez Brønnøysundregistrene. TOPNOR REGNSKAP AS – polskie autoryzowane biuro księgowe w Norwegii +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no