Egenmelding w Norwegii – zasady, warunki i sposób zgłaszania
Egenmelding – informacje Zakres Informacja Czym jest egenmelding Egenmelding to forma samodzielnego zgłoszenia niezdolności do pracy z powodu choroby przez pracownika, bez konieczności przedstawiania zwolnienia lekarskiego (sykemelding). Jest to rozwiązanie funkcjonujące w norweskim systemie pracy, które pozwala pracownikowi na krótkotrwałą nieobecność chorobową na określonych zasadach. Limit i warunki Egenmelding przysługuje 4 razy w roku, każdy maksymalnie na 3 dni, czyli łącznie do 12 dni w roku. Warunkiem skorzystania z egenmelding jest przepracowanie minimum 2 miesięcy. Egenmelding i sykemelding Jeśli pracownik wziął egenmelding np. na 2 dni, a następnie otrzymał sykemelding od lekarza, traktowane jest to jako ciągłość choroby. W takim przypadku sykemelding liczony jest jako pozostałe 14 dni z puli 16 dni pracodawcy. Zgłoszenie własnoręczne Egenmelding musi być zgłoszony rano, przed rozpoczęciem pracy. Jeśli nie zostanie oficjalnie zgłoszony, nie ma możliwości, aby pracownik po dwóch dniach lub nawet po pełnym miesiącu stwierdził, że chce wykorzystać egenmelding za dany dzień. Co nie jest egenmelding Samo poinformowanie, że pracownik źle się czuje i nie przyjdzie do pracy, nie jest równoznaczne z egenmelding. Konieczne jest wyraźne i oficjalne zgłoszenie chęci wykorzystania egenmelding. Pracownicy na timelønn Ma to szczególne znaczenie w przypadku pracowników na timelønn, ponieważ pracodawca może zgodzić się jedynie na zmianę grafiku, jeśli pracownik poinformuje, że danego dnia nie jest w stanie przyjść do pracy. W takiej sytuacji nie wiąże się to automatycznie z użyciem egenmeldingu. Egenmelding to forma samodzielnego zgłoszenia niezdolności do pracy z powodu choroby przez pracownika, bez konieczności przedstawiania zwolnienia lekarskiego (sykemelding). Jest to rozwiązanie funkcjonujące w norweskim systemie pracy, które pozwala pracownikowi na krótkotrwałą nieobecność chorobową na określonych zasadach. Egenmelding przysługuje 4 razy w roku, każdy maksymalnie na 3 dni, czyli łącznie do 12 dni w roku. Warunkiem skorzystania z egenmelding jest przepracowanie minimum 2 miesięcy. Jeśli pracownik wziął egenmelding, np. na 2 dni, a następnie otrzymał sykemelding od lekarza, traktowane jest to jako ciągłość choroby. W takim przypadku sykemelding liczony jest jako pozostałe 14 dni z puli 16 dni pracodawcy. Egenmelding musi być zgłoszony rano, przed rozpoczęciem pracy. Jeśli nie zostanie oficjalnie zgłoszony, nie ma możliwości, aby pracownik po dwóch dniach lub nawet po pełnym miesiącu stwierdził, że chce wykorzystać egenmelding za dany dzień. Samo poinformowanie, że pracownik źle się czuje i nie przyjdzie do pracy, nie jest równoznaczne z egenmelding. Konieczne jest wyraźne i oficjalne zgłoszenie chęci wykorzystania egenmelding. Ma to szczególne znaczenie w przypadku pracowników na timelønn, ponieważ pracodawca może zgodzić się jedynie na zmianę grafiku, jeśli pracownik poinformuje, że danego dnia nie jest w stanie przyjść do pracy. W takiej sytuacji nie wiąże się to automatycznie z użyciem egenmeldingu. TOPNOR REGNSKAP AS – polskie autoryzowane biuro księgowe w Norwegii Wspieramy przedsiębiorców i firmy na każdym etapie prowadzenia działalności w Norwegii. Jeśli masz pytania dotyczące rozliczeń, obowiązków pracodawcy lub zasad związanych z zatrudnieniem pracowników – zapraszamy do kontaktu. Chętnie pomożemy i doradzimy w oparciu o aktualne przepisy. +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Sluttattest – dokument w Norwegii, o którym warto pamiętać
W Norwegii pracownik, który odchodzi z pracy po prawidłowym wypowiedzeniu, ma prawo do pisemnego świadectwa pracy – sluttattest, które potwierdza przebieg zatrudnienia, zajmowane stanowisko oraz charakter wykonywanej pracy. Dokument ten jest szczególnie istotny dla pracowników z zagranicy, ponieważ pozwala dokumentować okresy zatrudnienia w kolejnych krajach. Ustawa o środowisku pracy – arbeidsmiljøloven nakłada na pracodawcę obowiązek wydania sluttattest w dniu zakończenia umowy, jednak nie wcześniej, gdy pracownik nadal jest zatrudniony. Świadectwo pracy powinno zawierać imię i nazwisko pracownika, datę urodzenia, opis stanowiska i wykonywanych obowiązków oraz okres zatrudnienia. Brak tych informacji może skutkować konsekwencjami prawnymi dla pracodawcy. W przypadku błędnie wystawionego dokumentu pracownik może poprosić o jego poprawienie, a jeśli to nie przyniesie skutku, interweniuje Arbeidstilsynet. W ostateczności sprawa może trafić do sądu, który nakazuje wydanie poprawnego świadectwa, a pracodawca może zostać ukarany grzywną. Istnieją też sytuacje, w których pracownik nie ma prawa do sluttattest, np. w przypadku porzucenia pracy bez wypowiedzenia (fantegang). W przypadku dyscyplinarnego zakończenia zatrudnienia pracownik wciąż może wnioskować o wydanie świadectwa, a pracodawca może jedynie zaznaczyć tryb wypowiedzenia, bez szczegółowych informacji dotyczących przyczyn. Norweski dokument może zawierać dodatkowe informacje, takie jak szczegółowy opis obowiązków i odpowiedzialności pracownika, zwłaszcza jeśli wynika to z układu zbiorowego pracy lub specyfiki branży. Świadectwo nie musi jednak obejmować informacji o urlopach, absencjach czy stanie zdrowia pracownika, a dane osobowe i wrażliwe informacje są w nim surowo chronione. Niedozwolone są również subiektywne oceny, uwagi obraźliwe lub mogące zaszkodzić reputacji, np. „pracownik nie radził sobie z obowiązkami” lub „został przesunięty ze względu na spóźnienia”. Warto pamiętać, że jeśli w zakładzie obowiązuje układ zbiorowy pracy, pracodawca musi stosować się do jego zapisów dotyczących treści świadectwa, umieszczając tylko informacje przewidziane w umowie zbiorowej. Poprawnie wydane sluttattest jest nie tylko dokumentem potwierdzającym zatrudnienie, ale także zabezpieczeniem dla pracownika przy podejmowaniu kolejnej pracy i przy dalszym dokumentowaniu doświadczenia zawodowego w Norwegii i poza nią. TOPNOR REGNSKAP AS – polskie autoryzowane biuro księgowe w Norwegii +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Zwolnienie lekarskie w Norwegii. Sykemelding, sykepenger – obecne zasady i rządowe plany
Zwolnienie lekarskie w Norwegii od lat działa inaczej niż w Polsce i często zaskakuje pracowników przyzwyczajonych do systemu L4. Choć choroba kojarzy się z całkowitym oderwaniem od pracy i skupieniem na powrocie do zdrowia, norweskie przepisy zakładają coś zupełnie innego – aktywność, współpracę i kontakt z pracodawcą nawet podczas zwolnienia. Co więcej, rząd Norweski zapowiada kolejne zmiany, które mogą jeszcze bardziej wzmocnić obowiązki pracownika i zwiększyć nadzór państwa nad absencją chorobową. Na razie są to propozycje, a nie obowiązujące prawo – ale warto wiedzieć, w jakim kierunku zmierza system. Poniżej wyjaśniamy: – jak wygląda zwolnienie lekarskie w Norwegii obecnie, – jakie zmiany są planowane, – na co powinni przygotować się pracownicy oraz pracodawcy. Jak wygląda zwolnienie lekarskie w Norwegii obecnie? Sykemelding i sykepenger – ważne rozróżnienie Podstawową różnicą pomiędzy Polską a Norwegią jest to, że zwolnienie lekarskie (sykemelding) w Norwegii nie jest automatyczną gwarancją wypłaty zasiłku chorobowego (sykepenger). Jest ono jedynie podstawą do rozpatrzenia prawa do świadczenia. W Polsce system jest prosty: pracownik albo pracuje, albo choruje. Zwolnienie lekarskie wystawiane jest zawsze w wymiarze 100%, co oznacza całkowitą niezdolność do pracy – niezależnie od rodzaju choroby. W Norwegii jest inaczej. Choroba nie zawsze oznacza całkowitą niezdolność do pracy, a pracownik – w miarę możliwości – powinien pozostać aktywny zawodowo. Obowiązek informacyjny (Opplysningsplikt) – kontakt z pracodawcą Pracownik nie ma obowiązku ujawniania szczegółowych informacji medycznych, ale musi pozostawać w kontakcie z pracodawcą. Samo „czekanie, aż zwolnienie pojawi się w systemie” nie wystarcza. Pierwszym krokiem po zachorowaniu jest poinformowanie pracodawcy: – czy pracownik jest w stanie wykonywać jakiekolwiek zadania, – czy możliwa jest praca w ograniczonym zakresie (np. częściowy etat, praca zdalna). Norweski system jest zaprojektowany tak, aby aktywizować pracownika szczególnie wtedy, gdy nieobecność się przedłuża. W praktyce oznacza to rozmowy o dostosowaniu obowiązków lub stopniowym powrocie do pracy. Warto jednak zachować ostrożność. Brak informacji o stanie zdrowia może sprawić, że pracodawca będzie naciskał na wykonywanie zwykłych obowiązków. Choć pracownik nie musi ujawniać diagnozy, w niektórych sytuacjach zasadne jest poinformowanie o obiektywnych ograniczeniach (np. hospitalizacja, gorączka, uraz). Obowiązek współdziałania (Medvirkningsplikt) Zarówno ustawa o ubezpieczeniach społecznych (folketrygdloven), jak i ustawa o środowisku pracy (arbeidsmiljøloven) nakładają na pracownika obowiązek współpracy w procesie powrotu do pracy. W praktyce oznacza to, że pracownik na zwolnieniu lekarskim: – powinien uczestniczyć w spotkaniach dotyczących powrotu do pracy, – współpracować przy dostosowaniu stanowiska pracy, – brać udział w ocenie swojej zdolności do pracy. Uchylanie się od kontaktu z pracodawcą – nawet przy złym stanie zdrowia – może mieć konsekwencje finansowe. Dla porównania: w Polsce pracodawca i ZUS mogą kontrolować zasadność zwolnienia, ale nie mogą nakłaniać pracownika do częściowego powrotu do pracy. Obowiązek aktywności (Aktivitetsplikt) Od 1 czerwca 2021 roku norweskie przepisy jasno wskazują, że pracownik na zwolnieniu lekarskim powinien pozostawać aktywny zawodowo przez cały okres zwolnienia, o ile stan zdrowia na to pozwala. Pracodawca ma obowiązek: – dostosować stanowisko pracy, – zmienić zakres obowiązków, – umożliwić pracę w innym wymiarze lub formie. Jeśli dostosowanie nie jest możliwe, warto, by pozostał po tym ślad w dokumentacji (np. e-maile, SMS-y, wiadomości w systemie NAV). Po 8 tygodniach NAV ocenia, czy obowiązek aktywności jest realizowany. Brak aktywności bez uzasadnionych powodów może skutkować wstrzymaniem wypłaty sykepenger. Zwolnienie lekarskie u kilku pracodawców W Norwegii NAV ocenia obowiązek aktywności osobno dla każdego pracodawcy. Oznacza to, że: – można pobierać sykepenger w jednym miejscu pracy, – a jednocześnie normalnie pracować w innym, jeśli stan zdrowia na to pozwala. To zasadnicza różnica w porównaniu z Polską, gdzie zwolnienie obejmuje wszystkie umowy jednocześnie. Kiedy NAV może wstrzymać wypłatę sykepenger? NAV może zawiesić wypłatę zasiłku, jeśli pracownik: – odmawia współpracy przy ocenie zdolności do pracy, – nie podejmuje działań w kierunku powrotu do pracy, – bez uzasadnienia odrzuca dostosowaną ofertę pracy. Planowane zmiany – co rząd Norweski dopiero proponuje? Uwaga: poniższe zmiany nie obowiązują. Są to propozycje, które mogą, ale nie muszą wejść w życie. Rząd Støre zapowiada reformę systemu zwolnień lekarskich, której celem jest: – ograniczenie absencji chorobowej, – zwiększenie aktywności pracowników, – silniejszy nadzór NAV od pierwszych dni nieobecności. Pracownik jako aktywny partner podczas sykepenger Proponowane zmiany mają wzmocnić obowiązek współpracy (medvirkningsplikt). Pracownik miałby już na początku nieobecności przekazywać pracodawcy informacje o: – przewidywanym czasie trwania choroby, – swojej zdolności funkcjonowania (funksjonsevne), – potrzebnym wsparciu lub dostosowaniach. Część odpowiedzialności zostałaby przeniesiona z pracodawcy na pracownika. Tymczasowo inne obowiązki niż w umowie? Najbardziej kontrowersyjna propozycja zakłada możliwość tymczasowego wykonywania innej pracy niż ta wynikająca z umowy, jeśli stan zdrowia na to pozwala. Nowy obowiązek miałby zostać zapisany w folketrygdloven, a nie w arbeidsmiljøloven, co omija klasyczne ramy prawa pracy. Odmowa mogłaby skutkować utratą prawa do sykepenger. Większa kontrola NAV Planowane jest wzmocnienie współpracy pracownik–pracodawca–NAV. Oppfølgingsplan miałby być przekazywany do NAV już po 4 tygodniach nieobecności, co umożliwi wcześniejszą ocenę spełniania aktivitetskravet. Więcej aktywności, mniej wyjątków Statystyki pokazują, że w 2024 roku w aż 73% przypadków zwalniano pracowników z obowiązku aktywności. Rząd chce to zmienić. Po reformie: – aktywność ma być dostosowana do realnych możliwości, – nawet godzina pracy dziennie może być wymagana, – brak współpracy = zawieszenie zasiłku (z możliwością jego wznowienia). W pigułce – co może się zmienić? Dla pracownika: – więcej obowiązków informacyjnych, – gotowość do innej, tymczasowej pracy, – realna aktywność, a nie tylko formalna, – zawieszenie sykepenger w razie braku współpracy. Dla pracodawcy: – obowiązek rozważenia także trwałych dostosowań, – wcześniejsze przekazywanie oppfølgingsplan do NAV. Podsumowanie Norweski system zwolnień lekarskich już dziś znacząco różni się od polskiego. Planowane zmiany pokazują wyraźnie, że kierunek jest jeden: więcej aktywności, więcej współpracy i większa kontrola. Na razie jednak obowiązują dotychczasowe zasady, a proponowane reformy pozostają w fazie planów. TOPNOR REGNSKAP AS – polskie autoryzowane biuro księgowe w Norwegii +47 939 82 173 post@topnor.no
Wynajem pracowników – kiedy udostępnianie personelu jest zgodne z norweskimi przepisami?
Wynajem pracowników w Norwegii, określany jako leasing personelu, podlega ścisłym regulacjom prawa pracy. Norweskie przepisy w ostatnich latach zostały znacząco zaostrzone, a ich przestrzeganie nadzoruje Arbeidstilsynet, czyli Norweska Inspekcja Pracy. Zasadą ogólną jest to, że wynajem pracowników jest dopuszczalny wyłącznie w jasno określonych sytuacjach i tylko wtedy, gdy firma wynajmująca spełnia wszystkie wymagania formalne przewidziane przez norweskie prawo. Od 1 stycznia 2024 roku każda firma, która wynajmuje pracowników norweskim klientom, musi posiadać autoryzację i być wpisana do oficjalnego rejestru firm wynajmujących pracowników – Bemanningsforetaksregister, prowadzonego przez Arbeidstilsynet. Obowiązek ten dotyczy zarówno firm norweskich, jak i przedsiębiorstw zagranicznych, w tym działających w formie NUF. Brak autoryzacji oznacza, że wynajem pracowników jest nielegalny, a zarówno firma wynajmująca, jak i podmiot korzystający z pracy takiego pracownika, mogą ponosić konsekwencje prawne. Uzyskanie autoryzacji potwierdza, że firma spełnia norweskie wymogi dotyczące zatrudnienia i warunków pracy. Obejmuje to m.in. prawidłowe umowy o pracę zgodne z norweskim prawem, stosowanie zasady równego traktowania pracowników, zapewnienie odpowiednich warunków bezpieczeństwa i higieny pracy oraz posiadanie obowiązkowego ubezpieczenia od wypadków przy pracy. Arbeidstilsynet ma prawo kontrolować działalność firm wynajmujących pracowników, żądać dokumentacji oraz cofnięcia autoryzacji w przypadku stwierdzenia naruszeń. Samo posiadanie wpisu do rejestru nie oznacza jednak pełnej swobody w zakresie wynajmu personelu. Norweskie prawo dopuszcza wynajem przede wszystkim wtedy, gdy ma on charakter tymczasowy lub jest uzasadniony szczególnymi potrzebami organizacyjnymi albo specjalistycznymi. W przypadku zapotrzebowania o charakterze stałym zasadą jest bezpośrednie zatrudnienie pracowników. W niektórych branżach oraz przy obowiązywaniu układów zbiorowych wynajem może dodatkowo wymagać porozumień ze związkami zawodowymi. Szczególne ograniczenia dotyczą branży budowlanej. W wybranych regionach Norwegii wprowadzono całkowity zakaz wynajmu pracowników do prac budowlanych oraz do prac bezpośrednio związanych z realizacją kontraktów budowlanych. Zakaz ten obowiązuje na terenie Oslo, Akershus, Buskerud, Østfold oraz Vestfold. W pozostałych częściach kraju wynajem pracowników w budownictwie może być nadal dopuszczalny, jednak wyłącznie pod warunkiem spełnienia wszystkich wymogów rejestracyjnych i prawnych. Obowiązek rejestracji w Bemanningsforetaksregister dotyczy firm, których działalność polega na wynajmie pracowników, a nie jedynie na pośrednictwie rekrutacyjnym. Przedsiębiorstwa, które wyłącznie rekrutują kandydatów i przekazują ich do bezpośredniego zatrudnienia u klienta, nie są uznawane za firmy wynajmujące pracowników. Z obowiązku rejestracji wyłączone są także jednoosobowe działalności gospodarcze, które nie zatrudniają pracowników, oraz spółki, w których właściciel jest jedynym pracownikiem i faktycznie nie dochodzi do wynajmu personelu. Proces uzyskania autoryzacji obejmuje rejestrację działalności w norweskich rejestrach publicznych, złożenie wniosku za pośrednictwem portalu Altinn oraz przygotowanie kompletnej dokumentacji potwierdzającej zgodność działalności z norweskim prawem pracy i przepisami BHP. Firmy zagraniczne muszą dodatkowo przedstawić dokumenty rejestrowe z kraju macierzystego oraz wskazać przedstawiciela w Norwegii. Po złożeniu wniosku Arbeidstilsynet może zażądać dodatkowych wyjaśnień lub dokumentów przed wydaniem decyzji. Nieprzestrzeganie przepisów dotyczących wynajmu pracowników może prowadzić do poważnych konsekwencji. Pracownik wynajęty niezgodnie z przepisami może dochodzić uznania go za pracownika bezpośrednio zatrudnionego przez firmę korzystającą z jego pracy, a organy kontrolne mogą nałożyć kary finansowe lub administracyjne. Z tego względu każda firma planująca wynajem pracowników w Norwegii powinna wcześniej upewnić się, że spełnia wszystkie wymagania formalne. Podsumowanie – najważniejsze informacje Wynajem pracowników w Norwegii jest legalny wyłącznie dla firm posiadających autoryzację w Bemanningsforetaksregister. Obowiązek rejestracji dotyczy także firm zagranicznych oraz NUF. Od 1 stycznia 2024 r. obowiązują zaostrzone przepisy i nowy proces autoryzacji. Autoryzacja potwierdza zgodność z norweskim prawem pracy, zasadą równego traktowania, BHP i obowiązkami ubezpieczeniowymi. Wynajem powinien mieć charakter tymczasowy lub być uzasadniony szczególnymi potrzebami. W branży budowlanej obowiązuje zakaz wynajmu pracowników w regionach: Oslo, Akershus, Buskerud, Østfold i Vestfold. Brak autoryzacji oznacza nielegalny wynajem i ryzyko sankcji dla obu stron. Źródła – Arbeidstilsynet https://www.arbeidstilsynet.no/arbeidsforhold/ansettelse/innleie/ https://www.arbeidstilsynet.no/arbeidsforhold/ansettelse/bemanningsforetak/ https://www.arbeidstilsynet.no/arbeidsforhold/ansettelse/innleie/byggebransjen/ https://www.arbeidstilsynet.no/regelverk/endringer-i-regelverket/innleie-2023-2024/ W razie pytań zapraszamy do kontaktu. TOPNOR REGNSKAP AS – polskie autoryzowane biuro księgowe w Norwegii +47 939 82 173 post@topnor.no
Zamknięcie roku w Norwegii – obowiązki przedsiębiorców
Przygotowania do zamknięcia roku w Norwegii obejmują szereg działań związanych z inwentaryzacją, podatkami i innymi szczegółami księgowymi. Zbliża się więc czas rozliczeń rocznych również dla Twojej firmy. Jak co roku firmy księgowe potrzebują dodatkowych dokumentów, które pomogą w sprawnym przejściu przez proces rozliczeniowy. Proces ten wiąże się z określonymi obowiązkami dla przedsiębiorców. Należy pamiętać, że to właściciel firmy odpowiada za prawidłowe i rzetelne informacje przekazywane swojemu księgowemu. Na koniec roku każdy przedsiębiorca powinien zwrócić uwagę na kilka kluczowych kwestii. Każda firma, która wygenerowała zysk w danym roku, ma możliwość wypłaty dywidendy, dlatego warto rozważyć, czy skorzystanie z tej opcji jest zasadne. W przypadku firm sprzedających produkty konieczne jest sporządzenie stanu magazynowego (varelager), czyli listy produktów znajdujących się na magazynie według cen zakupu na dzień 31.12.2024. Podpisaną listę (varetellingsliste) należy przekazać firmie księgowej. Niezależnie od tego, czy prowadzisz sklep internetowy, salon kosmetyczny, fryzjerski czy inną działalność korzystającą z kasy fiskalnej, musisz sprawdzić stan gotówki w kasie na dzień 31 grudnia. Bardzo istotna jest również kontrola przychodów i kosztów – w szczególności należy poinformować księgowego, jeśli koszty lub przychody zostały przykładowo zarejestrowane w roku 2026, a dotyczą roku 2025, lub odwrotnie. Takie pozycje powinny zostać odpowiednio periodyzowane, aby były rozliczone w prawidłowym okresie. Jeżeli zdarzyła się sytuacja, w której klient nie zapłacił za wykonaną usługę, a wysyłanie przypomnień oraz działania windykacyjne nie przyniosły efektu, istnieje możliwość wykazania straty na należnościach. Skutkuje to obniżeniem podatku dochodowego oraz uzyskaniem zwrotu wcześniej zapłaconego VAT, co w praktyce daje taki sam rezultat, jak wystawienie faktury korygującej (kredit note). W przypadku posiadania auta firmowego należy pamiętać o spisaniu stanu licznika na koniec roku lub o wypełnieniu kilometrówki. Inwentaryzacja samochodów ma znaczenie nie tylko dla celów księgowych, lecz także w kontekście ewentualnych transakcji związanych z przekazaniem, sprzedażą lub przekształceniem posiadanych pojazdów. W razie pytań zapraszamy do kontaktu. TOPNOR REGNSKAP AS – polskie autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii Telefon: +47 939 82 173, e-mail: post@topnor.no
Aksjonærregisteroppgaven w Norwegii: zasady na 2025/2026 i planowane zmiany w raportowaniu
Aksjonærregisteroppgaven to roczny raport udziałowców, który każda norweska spółka akcyjna (AS i ASA) ma obowiązek złożyć do norweskiego Rejestru Akcjonariuszy prowadzonego przez Skatteetaten. Raport ten zawiera szczegółowe informacje o kapitale zakładowym, akcjach, akcjonariuszach oraz wszystkich zmianach, które miały miejsce w danym roku podatkowym, takich jak emisje udziałów, sprzedaż, nabycie, umorzenie akcji czy wypłata dywidendy. Celem Aksjonærregisteroppgaven jest umożliwienie Skatteetaten przygotowania tzw. Aksjeoppgaven, czyli zestawienia, które trafia do akcjonariuszy i stanowi podstawę do prawidłowego wypełnienia ich rocznego zeznania podatkowego (skattemelding). Jeśli raport nie zostanie złożony lub zawiera błędy, urząd nie przygotuje Aksjeoppgaven, a akcjonariusze muszą samodzielnie obliczać podatek od udziałów, co zwiększa ryzyko błędów i sankcji. Obowiązek złożenia Aksjonærregisteroppgaven dotyczy wszystkich spółek AS i ASA, niezależnie od tego, czy w danym roku nastąpiły jakiekolwiek zmiany w strukturze udziałów. Nawet jeśli w spółce nic się nie zmieniło, raport „zerowy” nadal musi zostać wysłany. Wyjątkiem są niektóre spółki notowane, których dane przekazywane są automatycznie przez Euronext VPS. Termin złożenia Aksjonærregisteroppgaven to 31 stycznia roku następującego po roku podatkowym. Formularz można składać wielokrotnie – liczy się ostatnia, poprawna wersja przesłana przed upływem terminu lub po nim (w przypadku korekty). W latach 2025 i 2026 Aksjonærregisteroppgaven nadal można i należy składać przez Altinn, w szczególności raport za rok 2025. Skatteetaten potwierdził, że Altinn pozostaje aktywnym kanałem raportowania dla tego obowiązku, mimo trwających zmian technologicznych związanych z przejściem na nowe rozwiązania systemowe. Jednocześnie Skatteetaten zapowiedział stopniowe odejście od ręcznego składania Aksjonærregisteroppgaven bezpośrednio w Altinn. W kolejnych latach raportowanie ma odbywać się głównie przez tzw. sluttbrukersystemer, czyli systemy końcowe, takie jak programy księgowe zintegrowane bezpośrednio z API Skatteetaten. Oznacza to, że raport za rok 2026 (składany do 31 stycznia 2027) może być już objęty nowym modelem raportowania, w którym Altinn nie będzie podstawowym narzędziem do ręcznego wypełniania formularza. Brak złożenia Aksjonærregisteroppgaven w terminie może skutkować nałożeniem przez Skatteetaten kary pieniężnej (tvangsmulkt), naliczanej do momentu dostarczenia poprawnego raportu. Dodatkowo konsekwencje odczuwają akcjonariusze, którzy bez Aksjeoppgaven nie mają automatycznie uzupełnionych danych w swoim zeznaniu podatkowym. Podsumowując, spółki AS i ASA mogą bezpiecznie korzystać z Altinn do składania Aksjonærregisteroppgaven, a jednocześnie warto przygotować się na nadchodzące zmiany i upewnić się, że wykorzystywany system księgowy umożliwia raportowanie udziałowców bezpośrednio do Skatteetaten, ponieważ w kolejnych latach może to stać się jedyną dostępną drogą. TOPNOR REGNSKAP AS Twoje polskie autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii post@topnor.no | +47 939 82 173 | www.topnor.no
Zmiany w bankowości w Norwegii – co czeka przedsiębiorców w kolejnych latach
Nadchodzą zmiany w bankowości w Norwegii – co oznaczają dla przedsiębiorców? Norweski sektor finansowy przygotowuje się do wdrożenia nowych, międzynarodowych standardów bezpieczeństwa, które stopniowo będą wprowadzane w najbliższych latach. Choć temat brzmi bardzo technicznie, konsekwencje tych zmian odczuje każdy przedsiębiorca prowadzący firmę w Norwegii. Najważniejsze nowości koncentrują się wokół dwóch obszarów: lżejszych procedur dla firm o niskim ryzyku oraz zwiększenia bezpieczeństwa przelewów. Mniej uciążliwej kontroli dla uczciwych firm Przez ostatnie lata norweskie banki działały bardzo zachowawczo – w obawie przed odpowiedzialnością za niedostateczną kontrolę klientów. W wielu przypadkach oznaczało to skomplikowane formalności, blokowanie kont lub niechęć do współpracy z całymi branżami, które uznawano za potencjalnie ryzykowne. Teraz podejście ma się zmienić. Nowe wytyczne wprowadzają zasadę, zgodnie z którą działania banków muszą być dostosowane do rzeczywistego poziomu ryzyka. Jeśli firma działa w branży, która nie budzi obaw, bank będzie zobowiązany zastosować uproszczone środki bezpieczeństwa. Dzięki temu prowadzenie małej działalności – np. sklepu internetowego czy firmy budowlanej – ma stać się mniej obciążone biurokracją. Ważnym elementem reformy jest także ograniczenie tzw. de-riskingu, czyli praktyki zamykania kont „na wszelki wypadek”. Instytucja finansowa będzie musiała wykazać, że istniało realne ryzyko, a nie jedynie teoretyczne przypuszczenia. Przelewy pod większą ochroną Drugim obszarem zmian jest bezpieczeństwo płatności. Kluczową nowością ma być obowiązek weryfikacji danych odbiorcy po stronie banku, do którego trafia przelew. Oznacza to, że zanim transakcja zostanie zrealizowana, system porówna dane wpisane przez nadawcę z faktycznym właścicielem rachunku. Jeżeli pojawi się rozbieżność – na przykład numer konta nie będzie należeć do firmy, której nazwę wpisano w przelewie – transakcja zostanie wstrzymana lub opatrzona wyraźnym ostrzeżeniem. Takie rozwiązanie ma istotnie ograniczyć ryzyko oszustw oraz kosztownych pomyłek. Koniec anonimowych transferów – również w kryptowalutach Zmiany obejmą także obowiązek podawania pełnych i przejrzystych danych nadawcy oraz odbiorcy przelewu. Nie będzie już możliwe przesyłanie pieniędzy bez dokładnego opisu lub z podaniem niepełnych informacji. Ten sam obowiązek obejmie norweskie podmioty działające w obszarze kryptowalut – giełdy, kantory i platformy wymiany. Oznacza to całkowite odejście od anonimowych transferów realizowanych przez legalne instytucje działające w Norwegii. Co to oznacza w praktyce? Dla większości firm oznacza to przede wszystkim łatwiejszą współpracę z bankiem. Jeśli działalność nie wiąże się z wysokim ryzykiem, procedury powinny ulec znacznemu uproszczeniu. Jednocześnie nowe zasady zapewnią większą ochronę przed oszustwami i przypadkowymi pomyłkami przy przelewach. Trzeba jednak przygotować się na to, że banki będą wymagać bardziej szczegółowych danych przy zlecaniu płatności. Choć pełne wdrożenie tych standardów planowane jest dopiero do 2030 roku, już teraz warto wiedzieć o tych zmianach i obserwować, jak banki w Norwegii stopniowo dostosowują swoje systemy i procedury. To ciekawa zapowiedź kierunku, w którym zmierza norweski sektor finansowy – bezpieczniejszy, bardziej logiczny i przyjazny dla przedsiębiorców. TOPNOR REGNSKAP AS – autoryzowane biuro księgowe w Norwegii +47 939 82 173
Świąteczne prezenty i spotkania firmowe – zasady podatkowe w Norwegii
Prezenty oraz koszty związane z działaniami firmy wobec pracowników, klientów i partnerów biznesowych to temat istotny przez cały rok, a szczególnie w okresie świątecznym, dlatego warto dokładnie znać obowiązujące zasady. Firma może przekazywać pracownikom różne prezenty, takie jak przedmioty użytkowe, różnego rodzaju doświadczenia czy bony upominkowe, pod warunkiem że nie mogą one zostać wymienione na gotówkę. Pieniężne prezenty nie są dozwolone. Obowiązuje limit zwolniony z podatku do 5 000 NOK rocznie, co oznacza, że w tej wysokości prezent nie jest opodatkowany po stronie pracownika i jednocześnie przysługuje prawo do odliczenia po stronie pracodawcy. Wartość prezentów przekraczająca ten limit podlega już opodatkowaniu oraz naliczeniu składek pracodawcy. Drobne upominki, takie jak kwiaty czy czekoladki, nie są traktowane jako dochód pracownika. W przypadku szczególnych okoliczności obowiązują odrębne limity – przy ślubie, przejściu na emeryturę, minimum 10 latach pracy oraz okrągłych urodzinach limit wynosi 4 000 NOK, natomiast przy 20 latach pracy w firmie 8 000 NOK. Pracownicy mogą również otrzymywać rabaty na produkty lub usługi sprzedawane przez firmę lub grupę przedsiębiorstw. Zwolnienie z podatku dla takich rabatów obowiązuje do kwoty 10 000 NOK rocznie, a jeśli pracownik nie otrzymuje innych prezentów, limit ten zwiększa się do 15 000 NOK. Rabatem jest różnica pomiędzy zwykłą ceną sprzedaży a ceną zapłaconą przez pracownika, natomiast rabaty przekraczające wskazane limity podlegają opodatkowaniu oraz objęte są składkami pracodawcy. Spotkania świąteczne oraz imprezy integracyjne organizowane dla wszystkich pracowników są traktowane jako świadczenia socjalne i z tego tytułu są wolne od podatku dla pracowników, w pełni odliczalne dla firmy oraz nie obowiązuje przy nich żaden limit kwotowy. Dozwolony jest alkohol w ramach standardowej obsługi restauracyjnej, czyli niskoprocentowy, na przykład piwo i wino. Warunkiem skorzystania z tych zasad jest zaproszenie wszystkich pracowników wraz z ewentualnymi osobami towarzyszącymi. Zasady te nie dotyczą firm, w których jedynym pracownikiem jest jednocześnie właściciel. W odniesieniu do klientów i partnerów biznesowych proste upominki, takie jak kwiaty, czekoladki czy podobne drobiazgi, mogą stanowić koszty odliczalne, jednak obowiązuje limit maksymalnie 317 NOK za jedno wręczenie. Wieńce pogrzebowe pozostają odliczalne bez limitu. Upominki firmowe zawierające logo lub nazwę firmy mogą być traktowane jako materiały promocyjne pod warunkiem, że są wyraźnie oznaczone logo lub nazwą, przekazywane większej liczbie klientów, a nie pojedynczym osobom, mają niewielką wartość oraz ich cena jednostkowa nie przekracza 317 NOK. W przypadku poczęstunku dla klientów związanego ze spotkaniami biznesowymi i negocjacjami firma może odliczyć skromne koszty pod warunkiem, że spotkania odbywają się w godzinach pracy lub bezpośrednio przy spotkaniu albo negocjacjach, w siedzibie firmy lub w pobliskiej restauracji. W restauracji obowiązuje limit 579 NOK za osobę za jedno wydarzenie. Podanie mocnych alkoholi wyklucza możliwość odliczenia kosztów posiłku, a po przekroczeniu limitu koszt staje się w całości nieodliczalny. Zestaw tych zasad pozwala bezpiecznie planować zarówno prezenty dla pracowników, jak i drobne upominki oraz spotkania z klientami, z zachowaniem zgodności z obowiązującymi przepisami. TOPNOR REGNSKAP AS – Autoryzowane Biuro Księgowe w Norwegii +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Skattekort (karta podatkowa) – zadbaj o swoje finanse w Norwegii
W połowie grudnia każdego roku w Norwegii otwierana jest możliwość zamówienia nowej karty podatkowej na kolejny rok oraz aktualizacji danych w już posiadanej karcie. W 2025 roku karta na 2026 rok będzie dostępna od 15 grudnia od godziny 08:00, zgodnie z oficjalną informacją Skatteetaten. To bardzo ważny moment, by sprawdzić, czy Twój Skattekort odzwierciedla przewidywane dochody, ulgi podatkowe, odsetki, kredyty i majątek — dzięki temu unikniesz nadmiernego potrącenia podatku lub dopłaty przy rozliczeniu rocznym. Skattekort to elektroniczny dokument wydawany przez Skatteetaten, który pokazuje, ile podatku Twój pracodawca powinien potrącać z pensji. Jeśli karta jest nieaktualna — możesz zapłacić za dużo albo za mało podatku, a w skrajnych przypadkach pracodawca może potrącić nawet 50% wynagrodzenia. Dlatego warto regularnie sprawdzać i aktualizować swoje dane, szczególnie przed rozpoczęciem nowego roku. W Norwegii funkcjonują cztery główne rodzaje Skattekort: Frikort, Kildeskatt, Tabellkort oraz Prosentkort. Frikort (karta 0%) jest przeznaczony dla osób, które przewidują roczne zarobki do około 100 000 NOK — podatek wynosi wtedy 0%, ale jeśli przekroczysz limit, musisz zamówić zwykły Skattekort, inaczej pracodawca może potrącić 50% podatku. Kildeskatt (z ryczałtowym podatkiem) to opcja dla osób nowych w Norwegii lub pracujących sezonowo — w tym wariancie podatek wynosi stałe 25% (lub 17,3% w przypadku zwolnienia ze składek społecznych), nie składasz rocznej deklaracji podatkowej i nie korzystasz z ulg ani zwrotów; z systemu Kildeskatt możesz zrezygnować nawet do 3 lat wstecz i odzyskać nadpłacony podatek. Standardowy Skattekort — Tabellkort — polecany jest osobom zatrudnionym u jednego pracodawcy z regularnymi dochodami; podatek naliczany jest zgodnie z tabelą Skatteetaten. Warto zwrócić uwagę, że od 2025 roku obowiązuje nowa numeracja tabel (kody od 8000 do 9400) — co może mieć znaczenie przy wyborze właściwej opcji. Alternatywą dla osób z nieregularnymi dochodami, kilkoma pracodawcami, premiami lub dodatkami jest Prosentkort — podatek naliczany jest jako stały procent dochodu, a jedna karta działa u wszystkich pracodawców. To rozwiązanie często najbezpieczniejsze przy zmiennej pracy. Aktualizacja Skattekort jest szczególnie ważna w sytuacji, gdy Twoja sytuacja finansowa zmienia się w trakcie roku — np. pojawiają się nowe źródła dochodu, premie, odsetki od kredytów czy zmienia się majątek. Dzięki temu unikniesz niespodzianek przy rozliczeniu rocznym i zapobiegniesz błędnemu potrąceniu podatku. Warto także pamiętać, że jeśli dopiero zaczynasz pracę w Norwegii lub zmieniasz pracodawcę — brak ważnego Skattekort albo nieaktualna karta może skutkować automatycznym potrąceniem 50% podatku z Twojej wypłaty. Dlatego jak najszybciej zamów Skattekort albo zweryfikuj, czy obecna karta odpowiada Twoim przewidywanym dochodom. Całą procedurę można przeprowadzić online — logując się na portal Skatteetaten — co sprawia, że zmiana jest łatwa i wygodna. Jeśli masz kilku pracodawców, każdemu przypisz odpowiednią formę: główny pracodawca może korzystać z Tabellkort lub Prosentkort, a dodatkowi pracodawcy zazwyczaj z Prosentkort. Jeśli dopiero planujesz pracę w Norwegii — warto zastanowić się, która opcja będzie dla Ciebie najbardziej korzystna: Frikort, Kildeskatt, Tabellkort czy Prosentkort. Regularne sprawdzanie i aktualizacja Skattekort to najlepszy sposób, by podatek był naliczany zgodnie z rzeczywistymi dochodami i by uniknąć dopłat lub nadpłat przy rozliczeniu rocznym. TOPNOR REGNSKAP AS – Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Dlaczego wypłata jest wyższa przed świętami? HALV SKATT – świąteczny prezent w Norwegii?
W Norwegii okres przedświąteczny wiąże się z możliwością skorzystania z tzw. „halv skatt”, czyli systemu pobierania tylko połowy zaliczki na podatek z wynagrodzenia w listopadzie lub grudniu. Rozwiązanie to jest powszechnie stosowane i pozwala pracownikom otrzymać wyższą wypłatę przed Bożym Narodzeniem. Warto jednak dokładnie rozumieć jego zasady, aby uniknąć błędnych interpretacji i ewentualnych niedopłat podatku. Najważniejsze jest to, że „halv skatt” nie jest zwolnieniem z podatku. Całkowita kwota podatku do zapłacenia za rok pozostaje taka sama, a ulga polega wyłącznie na zmniejszeniu potrącenia zaliczki w jednym miesiącu. Wyższa wypłata przed świętami jest efektem wcześniejszego rozłożenia obciążeń podatkowych na pozostałe miesiące. Z tego względu system ten bywa potocznie określany „prezentem od króla”, choć w rzeczywistości podatnik nie płaci mniej – płaci tylko inaczej. Jak działa „halv skatt”? Przez większość roku pracownik ma potrącane pełne zaliczki na podatek. W listopadzie lub grudniu pracodawca może jednak zastosować zmniejszone potrącenie – zazwyczaj do połowy standardowej wysokości. Decyzja o tym, w którym miesiącu ulga będzie zastosowana, należy do pracodawcy, choć często jest uzgadniana z pracownikami. W praktyce wygląda to tak, że w ciągu 10,5 miesiąca pobierane są wyższe zaliczki, aby przed świętami możliwe było zmniejszenie potrącenia. W efekcie wypłata netto w jednym miesiącu jest wyższa, ale pozostałe miesiące były odpowiednio „dociążone”, aby całość podatku nadal została zapłacona. Kogo dotyczy „halv skatt”? Z systemu mogą korzystać osoby, które posiadają norweską kartę podatkową (skattekort) i rozliczają się według standardowych zasad — niezależnie od tego, czy stosowana jest tabela podatkowa, czy procentowe potrącenie. Ulga dotyczy pracowników zatrudnionych na: miesięcznej pensji, wynagrodzeniu dwutygodniowym, wynagrodzeniu godzinowym. Warto jednak wiedzieć, że nie wszystkie osoby mogą skorzystać z „halv skatt”. Oto najważniejsze wyjątki. Kogo nie obejmuje „halv skatt”? 1. Osoby objęte podatkiem źródłowym (kildeskatt) Jeśli podatnik rozlicza się według systemu 25% podatku źródłowego, potrącenie odbywa się przez pełne 12 miesięcy — bez możliwości zastosowania „halv skatt”. 2. Pracownicy korzystający ze specjalnych tabel podatkowych Dotyczy to głównie pracowników offshore, marynarzy oraz osób pracujących w sektorze wydobycia ropy i gazu, gdzie obowiązują specjalne tabele podatkowe, m.in.: 7150, 7160, 7350, 7500, 7700, 6350, 6500, 6700, 0100, 0101. W tych systemach zaliczki muszą być pobierane w równym wymiarze przez wszystkie miesiące. 3. Pracownicy bez norweskiej karty podatkowej Osoby bez skattekort mają automatycznie potrącane 50% podatku i nie mogą korzystać z połowy zaliczki na podatek przed świętami. Możliwość rezygnacji z „halv skatt” Wbrew powszechnemu przekonaniu pracownik nie musi korzystać z tej ulgi. Jeśli obawia się niedopłaty podatku przy wiosennym rozliczeniu, może wcześniej poinformować pracodawcę, że rezygnuje z połowy zaliczki i chce pobrania standardowego potrącenia. Podsumowanie „Halv skatt” to popularny norweski system, który pozwala na zwiększenie przedświątecznej wypłaty poprzez zmniejszenie potrącenia zaliczki na podatek. To rozwiązanie ułatwia planowanie finansów w okresie zwiększonych wydatków, jednak nie oznacza obniżenia rocznego podatku. Całkowita kwota podatkowa pozostaje taka sama — zmienia się tylko sposób jej rozłożenia na poszczególne miesiące. Zanim jednak uznasz wyższą wypłatę za „bonus”, warto sprawdzić, czy system dotyczy Twojego rodzaju zatrudnienia i czy nie grozi Ci niedopłata podatku na koniec roku. TOPNOR REGNSKAP AS Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no