Verneombud w Norwegii – obowiązek, którego nie możesz zignorować
Kim jest verneombud? Verneombud to przedstawiciel pracowników odpowiedzialny za bezpieczeństwo i higienę pracy. Reprezentuje pracowników w sprawach dotyczących środowiska pracy oraz współpracuje z pracodawcą w zakresie systemu HMS. Kiedy trzeba wyznaczyć verneombud? Obowiązek dotyczy firm zatrudniających co najmniej 5 pracowników. W przedsiębiorstwach zatrudniających od 1 do 4 osób możliwe jest uzgodnienie z pracownikami innego rozwiązania. Kto wybiera verneombud? Osobę pełniącą funkcję verneombud wybierają pracownicy. Pracodawca nie może pełnić tej funkcji. Kadencja trwa zazwyczaj dwa lata. Najważniejsze uprawnienia Verneombud uczestniczy w ocenie ryzyka, kontrolach warunków pracy, ma dostęp do dokumentacji HMS oraz może wstrzymać pracę, jeżeli występuje bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia pracowników. Obowiązki pracodawcy Pracodawca musi zapewnić szkolenie (najczęściej minimum 40 godzin), umożliwić wykonywanie obowiązków w czasie pracy z zachowaniem wynagrodzenia oraz zapewnić ochronę przed nieuzasadnionym zwolnieniem lub przeniesieniem. Konsekwencje braku verneombud Jeżeli firma ma obowiązek wyznaczenia verneombud i tego nie zrobi, Arbeidstilsynet może podczas kontroli nakazać usunięcie nieprawidłowości, a brak reakcji może skutkować dalszymi konsekwencjami. Prowadzenie firmy w Norwegii wiąże się z wieloma obowiązkami dotyczącymi bezpieczeństwa i warunków pracy. Jednym z nich jest wyznaczenie verneombud, czyli przedstawiciela pracowników do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy. Wielu przedsiębiorców dowiaduje się o tym obowiązku dopiero podczas kontroli lub wtedy, gdy firma zaczyna zatrudniać więcej osób. Tymczasem odpowiednie przygotowanie pozwala uniknąć niepotrzebnych problemów i zapewnić zgodność z norweskimi przepisami. Verneombud reprezentuje pracowników we wszystkich sprawach związanych ze środowiskiem pracy. Do jego zadań należy dbanie o bezpieczeństwo zatrudnionych, udział w ocenie ryzyka, kontrolach warunków pracy oraz współpraca z pracodawcą przy działaniach dotyczących systemu HMS. Funkcja ta nie jest jedynie formalnością. W praktyce pomaga wcześniej wykrywać zagrożenia, ograniczać liczbę wypadków przy pracy oraz zmniejszać absencję pracowników, co przekłada się również na sprawniejsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Obowiązek wyznaczenia verneombud dotyczy obecnie firm zatrudniających co najmniej pięciu pracowników. Przepisy zostały zmienione w 2024 roku, obniżając wcześniejszy próg zatrudnienia. Oznacza to, że wiele niewielkich przedsiębiorstw, które wcześniej nie musiały wyznaczać przedstawiciela BHP, obecnie jest już objętych tym obowiązkiem. W przypadku firm zatrudniających od jednego do czterech pracowników przepisy dopuszczają inne rozwiązanie, jednak musi ono zostać uzgodnione z pracownikami i faktycznie zapewniać odpowiedni poziom bezpieczeństwa w miejscu pracy. Warto również pamiętać, że to pracownicy wybierają osobę pełniącą funkcję verneombud, a nie pracodawca. Funkcję tę może pełnić pracownik firmy, natomiast właściciel przedsiębiorstwa nie może zostać przedstawicielem BHP. Kadencja trwa zazwyczaj dwa lata, choć w określonych przypadkach może wyglądać inaczej zgodnie z obowiązującymi przepisami. Jednym z najważniejszych uprawnień osoby pełniącej funkcję verneombud jest możliwość reagowania w sytuacjach stwarzających zagrożenie dla zdrowia lub życia pracowników. Jeżeli istnieje bezpośrednie niebezpieczeństwo, verneombud ma prawo wstrzymać wykonywanie pracy do czasu usunięcia zagrożenia. Pokazuje to, jak istotna jest jego rola w przedsiębiorstwie i dlaczego zgłaszane przez niego uwagi powinny być traktowane poważnie. Oprócz tego ma dostęp do dokumentacji HMS, uczestniczy w kontrolach oraz bierze udział w planowaniu działań mających poprawić bezpieczeństwo w miejscu pracy. Po stronie pracodawcy znajduje się również szereg obowiązków związanych z funkcjonowaniem tego stanowiska. Pracodawca ma obowiązek zapewnić osobie pełniącej funkcję verneombud odpowiednie szkolenie, które w większości przypadków obejmuje co najmniej 40 godzin i odbywa się na koszt pracodawcy oraz w czasie pracy. Równie ważne jest zapewnienie czasu na wykonywanie obowiązków wynikających z pełnionej funkcji, przy jednoczesnym zachowaniu pełnego wynagrodzenia. Norweskie przepisy chronią również osobę pełniącą tę funkcję przed nieuzasadnionym zwolnieniem lub przeniesieniem na inne stanowisko wyłącznie z powodu wykonywania powierzzonych zadań. Zlekceważenie tych obowiązków może mieć poważne konsekwencje. Jeżeli firma podlega przepisom dotyczącym verneombud, a obowiązek ten nie został spełniony, podczas kontroli Arbeidstilsynet przedsiębiorca może otrzymać nakaz usunięcia nieprawidłowości w wyznaczonym terminie. Brak wykonania takiego nakazu często prowadzi do kolejnych działań ze strony urzędu. Szczególną uwagę na ten obowiązek zwraca się w branżach o podwyższonym ryzyku, takich jak budownictwo, produkcja czy transport, gdzie bezpieczeństwo pracowników odgrywa kluczową rolę. Choć dla wielu przedsiębiorców wyznaczenie verneombud wydaje się kolejnym administracyjnym obowiązkiem, w praktyce jest to ważny element prawidłowego zarządzania firmą. Dobrze zorganizowany system bezpieczeństwa pracy zmniejsza ryzyko wypadków, poprawia komunikację z pracownikami i pozwala uniknąć problemów podczas kontroli urzędowych. Jeżeli nie masz pewności, czy Twoja firma podlega obowiązkowi wyznaczenia verneombud, warto sprawdzić to odpowiednio wcześniej. Dzięki temu Twoja firma będzie odpowiednio przygotowana zarówno do codziennego funkcjonowania, jak i ewentualnej kontroli ze strony Arbeidstilsynet. Stawiamy na indywidualne podejście, sprawną komunikację oraz praktyczne rozwiązania dopasowane do potrzeb przedsiębiorców. Pomagamy nie tylko w realizacji obowiązków księgowych, ale również w bezpiecznym i świadomym rozwoju biznesu. Zapraszamy do kontaktu i współpracy. Topnor Regnskap AS – polskie autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii www.topnor.nopost@topnor.no+47 939 82 173
Varebil powyżej 2,5 tony – tachograf i nowe obowiązki od 1 lipca 2026 roku
Od 1 lipca 2026 roku w Norwegii obowiązują nowe zasady dotyczące samochodów dostawczych, czyli varebil, wykorzystywanych w międzynarodowym transporcie towarów. Zmiana dotyczy pojazdów, których maksymalna dopuszczalna masa całkowita, wraz z przyczepą lub naczepą, przekracza 2,5 tony. W przypadku takich pojazdów, wykonujących międzynarodowy transport towarów lub kabotaż, zaczynają obowiązywać przepisy dotyczące czasu jazdy i odpoczynku, a pojazd musi być wyposażony w tachograf, po norwesku fartsskriver. Oznacza to, że firmy wykorzystujące varebile w transporcie międzynarodowym powinny dokładnie sprawdzić, czy ich działalność podlega nowym regulacjom. Przykładowo, jeżeli firma wykonuje komercyjny transport towarów z Norwegii do Polski, Szwecji, Danii lub innego kraju i korzysta z samochodu dostawczego o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 2,5 tony, może zostać objęta obowiązkiem stosowania tachografu oraz przepisami dotyczącymi czasu jazdy i odpoczynku. Pod uwagę należy brać również masę przyczepy lub naczepy. Tachograf, czyli fartsskriver, jest urządzeniem, które rejestruje informacje związane z jazdą i odpoczynkiem kierowcy. Dane dotyczące czasu jazdy i odpoczynku są zapisywane w tachografie oraz na karcie kierowcy. Jeżeli pojazd podlega przepisom dotyczącym czasu jazdy i odpoczynku, kierowca musi posiadać odpowiednią kartę kierowcy, czyli sjåførkort, i przestrzegać obowiązujących limitów czasu prowadzenia pojazdu oraz wymaganych przerw i okresów odpoczynku. Nie oznacza to jednak, że każdy varebil powyżej 2,5 tony musi mieć tachograf. Sam fakt posiadania samochodu dostawczego o określonej masie nie wystarcza do powstania tego obowiązku. Od 1 lipca 2026 roku nowe zasady dotyczą przede wszystkim pojazdów przekraczających 2,5 tony, które są wykorzystywane do komercyjnego międzynarodowego transportu towarów lub kabotażu. Istotne jest również rozróżnienie pomiędzy transportem cudzych towarów za wynagrodzeniem a przewożeniem własnych materiałów, narzędzi lub towarów związanych z działalnością firmy. Statens vegvesen wskazuje, że tachograf nie jest wymagany w przypadku pojazdów wykorzystywanych do przewożenia towarów należących do przedsiębiorstwa. Przykładem może być firma budowlana lub rzemieślnik, który korzysta z varebila, aby przewieźć własne narzędzia i materiały na miejsce wykonywania pracy. W takich przypadkach obowiązek tachografu nie powstaje wyłącznie z powodu tego, że pojazd przekracza 2,5 tony. Warto pamiętać, że obowiązek tachografu i obowiązek posiadania løyve to dwie różne kwestie. Løyve jest zezwoleniem związanym z wykonywaniem określonego rodzaju transportu zarobkowego, natomiast tachograf służy do rejestrowania czasu jazdy i odpoczynku oraz kontroli przestrzegania odpowiednich przepisów. Oba obowiązki mogą występować jednocześnie, ale nie są tym samym. W przypadku międzynarodowego transportu towarów pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 2,5 tony obowiązek løyve może dotyczyć przedsiębiorstwa już niezależnie od nowych zasad dotyczących tachografu. Statens vegvesen wskazuje, że dla transportu towarów pojazdami o masie od 2,5 do 3,5 tony obowiązek løyve występuje przy transporcie międzynarodowym. Oznacza to, że firma wykonująca zarobkowy transport międzynarodowy varebilem powinna sprawdzić zarówno wymagania dotyczące odpowiedniego løyve, jak i nowe obowiązki związane z tachografem. Zmiany dotyczące tachografów nie kończą się jednak na transporcie międzynarodowym. W przypadku transportu krajowego w Norwegii analogiczny wymóg dotyczący czasu jazdy, odpoczynku i tachografu ma zostać wprowadzony od 1 kwietnia 2027 roku. Oznacza to, że data 1 lipca 2026 roku nie powinna być przedstawiana jako moment objęcia wszystkich varebili powyżej 2,5 tony obowiązkiem tachografu. Na tym etapie kluczowe znaczenie ma rodzaj wykonywanego transportu, czyli przede wszystkim transport międzynarodowy lub kabotaż. Osobną zmianą jest obowiązek posiadania nasjonalt varebilløyve, który od 1 stycznia 2026 roku dotyczy przedsiębiorstw wykonujących zarobkowy transport towarów na terenie Norwegii pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej od 2,5 do 3,5 tony. Wymóg ten nie obejmuje jednak wszystkich przedsiębiorstw korzystających z varebili. Przykładowo, rzemieślnicy nadal mogą używać samochodów dostawczych do dojazdu na miejsce wykonywania usług bez konieczności posiadania takiego løyve. W praktyce nowe przepisy oznaczają więc, że przedsiębiorcy korzystający z varebili powinni dokładnie przeanalizować sposób wykorzystywania swoich pojazdów. Znaczenie ma nie tylko masa samochodu, ale również to, czy firma przewozi własne towary, czy wykonuje transport na rzecz innych podmiotów, czy transport odbywa się na terenie Norwegii, czy ma charakter międzynarodowy oraz czy działalność podlega obowiązkowi løyve. Jeżeli Twoja firma wykorzystuje varebil o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 2,5 tony do komercyjnego transportu międzynarodowego, warto sprawdzić, czy od 1 lipca 2026 roku pojazd powinien być wyposażony w fartsskriver oraz czy kierowca i przedsiębiorstwo muszą spełnić dodatkowe wymagania. W przypadku transportu krajowego należy natomiast pamiętać o obowiązującym od 1 stycznia 2026 roku wymogu nasjonalt varebilløyve dla określonych rodzajów zarobkowego transportu pojazdami od 2,5 do 3,5 tony oraz o planowanym od 1 kwietnia 2027 roku rozszerzeniu zasad dotyczących czasu jazdy, odpoczynku i tachografu. TOPNOR REGNSKAP AS – księgowość i wsparcie dla firm w Norwegii. Skontaktuj się z nami i działaj bezpiecznie na norweskim rynku. +47 939 82 173 post@topnor.no
Formularz A1 nie zawsze jest wystarczający – Norwegia i ubezpieczenia pracowników
Wiele zagranicznych firm rozpoczynających działalność w Norwegii zakłada, że posiadanie ubezpieczenia pracowników w kraju zatrudnienia automatycznie rozwiązuje kwestie odpowiedzialności za wypadki przy pracy. W praktyce sytuacja jest jednak znacznie bardziej złożona. Norweskie przepisy dotyczące ochrony pracowników należą do najbardziej restrykcyjnych w Europie, a obowiązki pracodawców często wykraczają poza standardy obowiązujące w innych państwach. W praktyce właśnie przy delegowaniu pracowników do Norwegii najczęściej dochodzi do błędnych interpretacji przepisów dotyczących ubezpieczeń. Sytuację komplikuje fakt, że zastosowanie mogą mieć jednocześnie regulacje kilku państw, przepisy EOG, umowy o zabezpieczeniu społecznym oraz indywidualne okoliczności związane z zatrudnieniem danego pracownika. Dotyczy to szczególnie przedsiębiorstw delegujących pracowników za granicę, firm świadczących usługi personalne oraz podmiotów działających w branżach objętych zwiększonym nadzorem norweskich instytucji. Yrkesskadeforsikring – obowiązkowa ochrona pracowników w Norwegii Podstawą norweskiego systemu ochrony pracowników jest ustawa o ubezpieczeniu od wypadków przy pracy – Lov om yrkesskadeforsikring, czyli Yrkesskadeforsikringsloven. Zgodnie z jej założeniami każdy pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom odpowiednią ochronę finansową na wypadek zdarzeń związanych z wykonywaniem pracy oraz chorób zawodowych. Obowiązkowe ubezpieczenie określane jako yrkesskadeforsikring ma za zadanie zabezpieczyć interesy pracownika w sytuacjach, gdy dozna on szkody w związku z wykonywaną pracą. Ochrona może obejmować między innymi trwały uszczerbek na zdrowiu, częściową lub całkowitą utratę zdolności do pracy, koszty leczenia i rehabilitacji, utracone dochody, a także świadczenia wypłacane rodzinie w przypadku śmierci pracownika będącej następstwem wypadku przy pracy. Dla norweskich pracodawców wykupienie takiego ubezpieczenia jest obowiązkiem wynikającym bezpośrednio z przepisów prawa. Choroby zawodowe również podlegają ochronie Norweskie regulacje nie ograniczają się wyłącznie do nagłych wypadków przy pracy. System ochrony obejmuje również szeroki katalog chorób zawodowych, określanych jako yrkessykdom. Zasady uznawania poszczególnych schorzeń za choroby zawodowe regulują między innymi przepisy Forskrift om yrkessykdommer. Ochroną mogą zostać objęte schorzenia powstałe wskutek kontaktu z substancjami chemicznymi, pylice, uszkodzenia słuchu wywołane długotrwałą ekspozycją na hałas, wybrane choroby układu oddechowego oraz inne problemy zdrowotne związane z oddziaływaniem czynników przemysłowych. Dzięki temu pracownik może dochodzić świadczeń nie tylko po jednorazowym zdarzeniu, ale również wtedy, gdy problemy zdrowotne rozwijały się stopniowo przez wiele miesięcy lub lat wykonywania pracy. Delegowanie pracowników z krajów UE i EOG W przypadku pracowników czasowo kierowanych do pracy w Norwegii kluczowe znaczenie ma formularz A1. Dokument ten potwierdza, że pracownik nadal podlega systemowi zabezpieczenia społecznego państwa, w którym jest zatrudniony, mimo wykonywania pracy na terenie innego kraju. Oznacza to, że podczas czasowego oddelegowania do Norwegii pracownik pozostaje objęty systemem ubezpieczeń społecznych państwa delegującego. W polskim systemie składka na ubezpieczenie wypadkowe jest częścią obowiązkowych składek opłacanych przez pracodawcę. Z tego względu formularz A1 stanowi jednocześnie potwierdzenie, że pracownik korzysta z ochrony wynikającej z krajowego systemu zabezpieczenia społecznego. Czy zagraniczne ubezpieczenie jest uznawane przez Norwegię? Norwegia uczestniczy w europejskim systemie koordynacji zabezpieczenia społecznego państw UE i EOG. W praktyce oznacza to wzajemne uznawanie systemów ubezpieczeń społecznych podczas legalnego delegowania pracowników pomiędzy państwami członkowskimi. Mechanizm ten obejmuje między innymi osoby zatrudnione w Polsce, Niemczech, Litwie, Łotwie, Estonii, Czechach, Słowacji, Rumunii oraz państwach nordyckich. Dzięki temu pracownik spełniający warunki delegowania może nadal podlegać systemowi ubezpieczeń społecznych swojego kraju, zamiast zostać automatycznie objęty norweskim systemem. Norwegia posiada również szereg umów o zabezpieczeniu społecznym zawartych z wybranymi państwami spoza Unii Europejskiej. W zależności od zakresu konkretnej umowy mogą one obejmować między innymi Wielką Brytanię, Stany Zjednoczone, Kanadę, Australię czy Indie. Zakres obowiązywania takich porozumień bywa jednak różny, dlatego każda sytuacja wymaga indywidualnej oceny. Szczególny przypadek, o którym wielu pracodawców nie wie Jednym z najczęściej pomijanych zagadnień są pracownicy będący obywatelami państw, które nie podpisały z Norwegią umowy o zabezpieczeniu społecznym. Jest to istotny wyjątek, który może mieć bezpośredni wpływ na obowiązki pracodawcy. Jak wynika również z informacji przedstawionych na grafice, sam fakt zatrudnienia pracownika w państwie członkowskim UE nie zawsze oznacza, że jego ubezpieczenie społeczne zostanie uznane przez Norwegię. Przykładowo obywatel Chile zatrudniony na Litwie nie może legitymować się formularzem A1 wydanym przez litewskie instytucje jako podstawą do uznania zabezpieczenia społecznego w Norwegii. Podobnie obywatel Ukrainy zatrudniony we Francji i oddelegowany do pracy w Norwegii nie może automatycznie korzystać z potwierdzenia ubezpieczenia wydanego przez francuskie instytucje. W takich sytuacjach pracodawca może zostać zobowiązany do zgłoszenia pracownika do norweskiego systemu zabezpieczenia społecznego oraz opłacania składek w Norwegii. To właśnie ten wyjątek bardzo często prowadzi do błędnych interpretacji przepisów i problemów podczas kontroli lub procesów rejestracyjnych. Ubezpieczenie jako warunek działalności W ostatnich latach norweskie instytucje znacząco zaostrzyły wymagania wobec zagranicznych przedsiębiorstw. Szczególną uwagę poświęca się firmom zajmującym się wynajmem pracowników oraz świadczeniem usług personalnych. Dokumentacja potwierdzająca posiadanie odpowiedniego ubezpieczenia pracowników jest jednym z kluczowych elementów podczas rejestracji przedsiębiorstwa lub oddziału w Bemanningsforetaksregisteret, czyli rejestrze firm wynajmujących personel prowadzonym przez Norweską Inspekcję Pracy – Arbeidstilsynet. Po dokonaniu rejestracji urząd może szczegółowo analizować zakres ochrony ubezpieczeniowej oraz oceniać, czy spełnia ona wymogi wynikające z norweskich przepisów. Każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie. Formularz A1 nie zawsze jest wystarczający Choć formularz A1 jest niezwykle ważnym dokumentem, nie należy traktować go jako uniwersalnego rozwiązania wszystkich kwestii związanych z ubezpieczeniem pracowników w Norwegii. Dokument ten potwierdza wyłącznie przynależność pracownika do określonego systemu zabezpieczenia społecznego. Nie oznacza natomiast automatycznie, że zakres ochrony odpowiada norweskim standardom, że klient zaakceptuje przedstawioną polisę lub że dokumentacja zostanie uznana za wystarczającą przez Arbeidstilsynet. Nie daje również gwarancji, że przedsiębiorstwo spełnia wszystkie wymogi związane z konkretną branżą czy rodzajem działalności. W praktyce przedsiębiorcy często muszą przedstawić dodatkowe dokumenty potwierdzające zakres ochrony ubezpieczeniowej. Mogą to być rozszerzone polisy, potwierdzenia odpowiedzialności ubezpieczyciela, tłumaczenia warunków ubezpieczenia, opinie brokerów lub szczegółowe analizy zgodności z norweskimi regulacjami. Kluczowe informacje dla pracodawców Pracownicy delegowani do Norwegii mogą pozostać objęci systemem zabezpieczenia społecznego kraju zatrudnienia, pod warunkiem spełnienia zasad delegowania i posiadania ważnego formularza A1. Norweskie przepisy przewidują obowiązek zapewnienia ochrony pracownikom zarówno w przypadku wypadków przy pracy, jak i wielu chorób zawodowych związanych z wykonywanym zawodem. Posiadanie formularza A1 nie oznacza automatycznie spełnienia wszystkich wymogów stawianych przez norweskie instytucje, kontrahentów czy przepisy obowiązujące w określonych branżach. Szczególną uwagę należy zwrócić na sytuację obywateli państw trzecich, dla których mogą obowiązywać odmienne zasady dotyczące zabezpieczenia społecznego i ubezpieczenia pracowniczego. Coraz większe znaczenie mają również wymagania związane z compliance. W wielu przypadkach konieczne jest nie tylko
Branża motoryzacyjna – zmiany płacy minimalnej od 15 czerwca 2026
Od połowy czerwca 2026 roku firmy działające w norweskiej branży motoryzacyjnej będą zobowiązane do stosowania ustawowo określonych minimalnych stawek wynagrodzenia. Nowe przepisy obejmą m.in. warsztaty samochodowe, serwisy, lakiernie, zakłady naprawcze oraz część firm zajmujących się obsługą pojazdów. Zmiany zostały wprowadzone przez norweską Tariffnemnda i opierają się na częściowym upowszechnieniu układu zbiorowego Biloverenskomsten. W praktyce oznacza to, że wybrane zapisy porozumienia branżowego stają się obowiązkowe dla wszystkich pracodawców – niezależnie od tego, czy firma należy do organizacji pracodawców lub posiada własny układ zbiorowy. Kogo obejmą nowe przepisy? Regulacje będą dotyczyły pracowników wykonujących m.in.: – naprawy samochodowe, – serwis i konserwację pojazdów, – prace blacharskie i lakiernicze, – magazynowanie części, – obsługę techniczną w branży motoryzacyjnej. Przepisy nie obejmą natomiast firm zajmujących się głównie sprzedażą pojazdów, wymianą szyb czy działalnością stacji paliw. Minimalne stawki godzinowe od 15 czerwca 2026 Wysokość wynagrodzenia zależy od kwalifikacji zawodowych oraz doświadczenia pracownika. Mechanicy i pracownicy wykwalifikowani Osoby posiadające fagbrev lub uznane kwalifikacje zawodowe będą objęte najwyższymi stawkami. Minimalne wynagrodzenie wyniesie: – 223,50 NOK za godzinę dla nowo wykwalifikowanych pracowników, – 237 NOK za godzinę po roku praktyki zawodowej. Wynagrodzenie dla pomocników i pracowników bez kwalifikacji Pracownicy niewykwalifikowani również zostaną objęci ochroną płacową. Nowe minimalne stawki to: – 208 NOK za godzinę dla osób powyżej 18 roku życia, – 212 NOK za godzinę po minimum roku doświadczenia w branży. Dlaczego Norwegia zdecydowała się na takie rozwiązanie? Norweska Inspekcja Pracy podkreśla, że celem zmian jest ograniczenie dumpingu socjalnego oraz poprawa warunków zatrudnienia dla pracowników zagranicznych. Władze chcą zapobiegać sytuacjom, w których firmy konkurują wyłącznie niskimi wynagrodzeniami i słabszymi warunkami pracy. Nowe przepisy mają zagwarantować bardziej uczciwe zasady konkurencji oraz jednakowe minimalne warunki zatrudnienia dla wszystkich osób pracujących w branży. Dodatkowe obowiązki pracodawców Nowe regulacje nie dotyczą wyłącznie płacy minimalnej. Pracodawcy będą musieli również zapewnić pracownikom odpowiednią odzież roboczą i obuwie ochronne bez obciążania ich kosztami zakupu. Wymogi te staną się szczególnie istotne dla: – myjni samochodowych, – serwisów opon, – przechowalni opon i kół. Autoryzacja firm i dokumentacja Przedsiębiorstwa objęte systemem autoryzacji będą zobowiązane do przedstawienia dokumentacji potwierdzającej przestrzeganie nowych przepisów. Arbeidstilsynet może zażądać dowodów wypłaty prawidłowych stawek oraz potwierdzenia zapewnienia pracownikom wymaganej odzieży ochronnej. Brak spełnienia wymogów może skutkować problemami z uzyskaniem lub przedłużeniem autoryzacji działalności. Kontrole Arbeidstilsynet będą częstsze Norweska Inspekcja Pracy zapowiada wzmożone kontrole w branży motoryzacyjnej po wejściu przepisów w życie. Przedsiębiorcy powinni odpowiednio wcześniej przygotować: – nowe umowy o pracę, – aktualizację systemów wynagrodzeń, – dokumentację kadrową, – budżety uwzględniające wyższe koszty zatrudnienia. Dla wielu polskich przedsiębiorców prowadzących działalność w Norwegii nowe regulacje oznaczają konieczność dostosowania warunków zatrudnienia do aktualnych wymogów prawa. Warto wcześniej przygotować firmę na zmiany, zaktualizować dokumentację pracowniczą oraz upewnić się, że stosowane stawki wynagrodzeń są zgodne z nowymi przepisami obowiązującymi od 15 czerwca 2026 roku. Żródło: https://kommunikasjon.ntb.no/pressemelding/18908116/minstelonn-i-bilbransjen-fra-15-juni?publisherId=14974413&lang=no https://www.arbeidstilsynet.no/regelverk/forskrifter/forskrift-om-delvis-allmenngjoring-av-biloverenskomsten/?utm_source=chatgpt.com https://lovdata.no/dokument/SF/forskrift/2026-04-13-592?utm_source=chatgpt.com Sekcja Informacje Zakres zmian Obowiązkowa płaca minimalna w branży motoryzacyjnej w Norwegii od 15 czerwca 2026 roku. Podstawa prawna Upowszechnienie układu zbiorowego Biloverenskomsten przez Tariffnemnda. Branże objęte Warsztaty, serwisy, lakiernie, naprawy, magazyny części, obsługa pojazdów. Wyłączenia Sprzedaż pojazdów, stacje paliw, wymiana szyb. Stawki – wykwalifikowani 223,50 NOK / h – nowi 237 NOK / h – po doświadczeniu Stawki – niewykwalifikowani 208 NOK / h – start 212 NOK / h – po roku Obowiązki pracodawcy Odzież robocza i BHP bez kosztów dla pracownika. Stawiamy na indywidualne podejście, sprawną komunikację oraz praktyczne rozwiązania dopasowane do potrzeb przedsiębiorców. Pomagamy nie tylko w realizacji obowiązków księgowych, ale również w bezpiecznym i świadomym rozwoju biznesu. Zapraszamy do kontaktu i współpracy. Topnor Regnskap AS – polskie autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii www.topnor.nopost@topnor.no+47 939 82 173
Polski fachowiec w Norwegii – polski zawód, norweskie przepisy
Dla tysięcy Polaków wyjazd do Norwegii oznacza szansę na lepsze zarobki i stabilniejsze życie. Wielu z nich posiada wykształcenie zawodowe, ukończone technika, świadectwa czeladnicze albo wieloletnie doświadczenie zdobyte w Polsce. Problem pojawia się jednak w momencie rozpoczęcia pracy u norweskiego pracodawcy. W praktyce okazuje się bowiem, że sam dyplom czy doświadczenie nie zawsze wystarczają, aby zostać uznanym za wykwalifikowanego pracownika. To właśnie dlatego temat uznawania kwalifikacji zawodowych budzi tak duże zainteresowanie wśród Polaków pracujących w Norwegii. Dla jednych oznacza możliwość legalnego wykonywania zawodu, dla innych wyższe wynagrodzenie, lepszą pozycję podczas rekrutacji albo szansę na awans. W wielu branżach różnice finansowe pomiędzy pracownikiem wykwalifikowanym a niewykwalifikowanym są bardzo wyraźne. W budownictwie minimalna stawka dla fachowca wynosi obecnie 264,32 NOK za godzinę, natomiast pracownik niewykwalifikowany otrzymuje minimum 239,61 NOK. Na pierwszy rzut oka różnica może wydawać się niewielka, ale przy pełnym etacie przekłada się na tysiące koron rocznie. Dla wielu osób formalne uznanie kwalifikacji staje się więc nie tylko kwestią prestiżu, ale zwyczajnie opłacalną inwestycją. Norwegia nie traktuje wszystkich zawodów tak samo System uznawania kwalifikacji w Norwegii jest rozbudowany i zależy przede wszystkim od rodzaju wykonywanego zawodu. Najważniejszy podział dotyczy zawodów regulowanych oraz nieregulowanych. W przypadku zawodów regulowanych państwo norweskie wymaga oficjalnego zatwierdzenia kwalifikacji jeszcze przed rozpoczęciem pracy. Bez odpowiedniej zgody nie można legalnie wykonywać zawodu, nawet jeśli dana osoba ukończyła studia lub posiada wieloletnie doświadczenie w Polsce. Dotyczy to między innymi: – lekarzy, – pielęgniarek, – stomatologów, – fizjoterapeutów, – elektryków, – nauczycieli, – prawników, – weterynarzy, – księgowych i biegłych rewidentów. Każda z tych grup zawodowych podlega innemu norweskiemu urzędowi. W Norwegii funkcjonuje obecnie 18 organów odpowiedzialnych za uznawanie kwalifikacji zawodowych, a liczba zawodów wymagających autoryzacji przekracza 180. Według aktualnych danych 168 zawodów posiada status zawodów regulowanych. W wielu branżach można pracować bez formalnego uznania Inaczej wygląda sytuacja w zawodach nieregulowanych. Tutaj decyzję o zatrudnieniu podejmuje sam pracodawca. To on ocenia, czy doświadczenie, wykształcenie albo praktyczne umiejętności pracownika są wystarczające. Dlatego wielu Polaków rozpoczyna pracę w Norwegii bez wcześniejszego przechodzenia procedury uznawania kwalifikacji. Szczególnie często dotyczy to branży budowlanej, gastronomii, produkcji czy usług technicznych. Nie oznacza to jednak, że formalne potwierdzenie kwalifikacji jest zbędne. W praktyce pracownik bez uznanych dokumentów bardzo często: – otrzymuje niższą stawkę, – zostaje zatrudniony jako pomocnik, – ma mniejsze możliwości negocjowania wynagrodzenia, – trudniej znajduje lepszą pracę, – ma ograniczone możliwości awansu. Norwescy pracodawcy mogą uznać kwalifikacje na podstawie doświadczenia, CV albo testu praktycznego, ale oficjalne potwierdzenie kompetencji przez norweską instytucję zwykle zwiększa wiarygodność pracownika. Fachowiec z Polski nie zawsze jest fachowcem w Norwegii Wielu Polaków jest przekonanych, że ukończenie szkoły zawodowej lub posiadanie świadectwa czeladniczego automatycznie daje status wykwalifikowanego pracownika także w Norwegii. W praktyce wygląda to bardziej skomplikowanie. Norwegia posiada własny system kwalifikacji zawodowych oparty na dokumentach fagbrev i svennebrev. To właśnie do nich porównywane są polskie kwalifikacje. W niektórych przypadkach samo przedstawienie dyplomu nie wystarcza. HK-dir może wymagać dodatkowego egzaminu wyrównawczego przed wydaniem decyzji o uznaniu kwalifikacji. Dla wielu osób jest to największe zaskoczenie całej procedury. Egzamin, który może zdecydować o zarobkach Egzamin wyrównawczy dotyczy przede wszystkim zawodów rzemieślniczych i technicznych. Zazwyczaj trwa dwa dni i obejmuje część praktyczną oraz teoretyczną. System przypomina polski egzamin czeladniczy. Aby w ogóle podejść do egzaminu, kandydat musi wcześniej udokumentować wieloletnią praktykę zawodową. Dobrą wiadomością dla Polaków jest możliwość zdawania egzaminu w języku polskim. Komisje egzaminacyjne współpracują w tym zakresie z polskimi izbami rzemieślniczymi. Dopiero po: – zdaniu egzaminu, – przedstawieniu wymaganej dokumentacji, – zakończeniu procedury w HK-dir, możliwe jest uzyskanie formalnego uznania kwalifikacji jako odpowiednika norweskiego fagbrev. Jakie zawody z Polski można obecnie uznać? Na liście zawodów objętych procedurą uznawania kwalifikacji znajdują się obecnie między innymi: – cieśla – Tømrer, – hydraulik – Rørlegger, – murarz – Murer, – betoniarz – Betongfagarbeider, – dekarz – Tak- og membrantekker, – fryzjer – Frisør, – mechanik samochodowy – Bilmekaniker (lette og/eller tunge kjøretøy), – mechanik przemysłowy – Industrimekaniker, – stolarz – Trevaresnekker / Møbelsnekker, – kucharz – Kokk / Institusjonskokk, – kosmetyczka – Hudpleier, – szklarz – Glassfagarbeider, – rzeźnik – Slakter / Butikkslakter, – masarz – Pølsemaker, – tapicer – Møbeltapetserer, – blacharz budowlany – Ventilasjon- og blikkenslager, – blacharz przemysłowy – Platearbeider, – mechanik maszyn rolniczych – Landbruksmekaniker, – kelner – Servitør, – pracownik sprzedaży – Salgsmedarbeider, – pracownik branży turystycznej – Reiselivsmedarbeider, – blacharz samochodowy / lakiernik – Bilskadereparatør, – hydraulik przemysłowy – Industrirørlegger. To właśnie te zawody najczęściej przechodzą procedurę uznawania kwalifikacji przez HK-dir. HK-dir przejął obowiązki dawnego NOKUT Wielu Polaków nadal kojarzy instytucję NOKUT, jednak od 1 stycznia 2023 roku obowiązki związane z uznawaniem zagranicznego wykształcenia przejął HK-dir — Direktoratet for høyere utdanning og kompetanse. Instytucja odpowiada obecnie między innymi za: – uznawanie wyższego wykształcenia, – kwalifikacje zawodowe, – procedury fagbrev, – edukację zawodową, – kwalifikacje nauczycieli i pedagogów. To właśnie tam trafia większość wniosków składanych przez Polaków chcących potwierdzić swoje wykształcenie w Norwegii. Niektóre polskie dyplomy mają uproszczoną ścieżkę HK-dir przewiduje automatyczne uznanie dla części polskich dyplomów. Dotyczy to licencjatów oraz doktoratów. Taki dokument można pobrać bez konieczności składania pełnego wniosku, jednak ma on wyłącznie charakter informacyjny. Jeżeli pracodawca albo uczelnia wymaga formalnej decyzji administracyjnej, konieczne jest przejście standardowej procedury. Ważne jest również to, że automatyczne uznanie nie obejmuje polskich tytułów magistra. Wynika to z różnic w strukturze i formach studiów magisterskich. Procedury mogą trwać wiele miesięcy Osoby planujące uznanie kwalifikacji powinny przygotować się na długi czas oczekiwania. Obecnie: – uznanie wyższego wykształcenia trwa około 4–6 miesięcy, – procedury dla nauczycieli i pedagogów około 4 miesięcy, – fagskoleutdanning około 3–5 miesięcy, – uznanie kwalifikacji zawodowych typu fagbrev około 2–3 miesięcy. W przypadku elektryków czas oczekiwania na decyzję DSB może wynosić do 4 miesięcy przy uznaniu stałym oraz do 2 miesięcy przy procedurze tymczasowej. Norweskie instytucje podkreślają, że nie mogą przyspieszać wybranych spraw, ponieważ obowiązuje zasada równego traktowania wszystkich wnioskodawców. To dopiero pierwszy etap całej procedury Dla wielu osób samo uznanie kwalifikacji okazuje się dopiero początkiem formalności związanych z pracą w Norwegii. W zależności od zawodu konieczne może być przygotowanie odpowiednich tłumaczeń, zebranie dokumentów z Polski, potwierdzenie praktyki zawodowej albo kontakt
SØKE OM UTSETTELSE – dodatkowy czas na rozliczenie firmy
W Norwegii każdy przedsiębiorca ma obowiązek złożyć zeznanie podatkowe (Skattemelding) do Urzędu Podatkowego. Obowiązek ten dotyczy zarówno jednoosobowych działalności gospodarczych, jak i spółek. Brak złożenia zeznania w terminie może skutkować nałożeniem kar administracyjnych, odsetek oraz oszacowaniem podatku przez urząd na podstawie dostępnych informacji. Dlatego ważne jest pamiętanie o corocznym rozliczeniu podatkowym. Termin rozliczeń rocznych dla przedsiębiorców upływa 31 maja. Istnieje jednak możliwość uzyskania dodatkowego czasu na złożenie deklaracji. Jeśli wiesz, że nie zdążysz z rozliczeniem swojej firmy, możesz wnioskować o wydłużenie terminu dostarczenia zeznania rocznego o 30 dni – z 31 maja do 30 czerwca. Termin składania wniosków o odroczenie upływa 31 maja każdego roku. Aby uzyskać przedłużenie terminu, należy złożyć formularz Skjema RF-1114. Ważne jest, aby dokładnie wypełnić formularz i podać uzasadniony powód odroczenia. Najczęstsze przyczyny to potrzeba dodatkowego czasu na zebranie dokumentów, oczekiwanie na informacje od osób trzecich lub inne nieprzewidziane okoliczności uniemożliwiające terminowe złożenie zeznania podatkowego. Należy pamiętać o obowiązujących terminach, ponieważ brak dopełnienia obowiązków może skutkować grzywnami lub innymi sankcjami. TOPNOR REGNSKAP ASTwoje polskie autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii+47 939 82 173post@topnor.no
Enkeltpersonforetak – start własnej działalności w Norwegii
Altinn – rejestracja firmy Kliknij tutaj, aby zarejestrować działalność i znaleźć oficjalne informacje o ENK w Norwegii. Brønnøysundregistrene Sprawdź dane firmy, rejestrację oraz informacje o numerze organizacyjnym. Skatteetaten – podatki i VAT Znajdziesz tu informacje o podatkach, rozliczeniach oraz rejestracji VAT (MVA). NAV – świadczenia socjalne Sprawdź zasady dotyczące zasiłku chorobowego i świadczeń dla przedsiębiorców. Topnor Regnskap AS Poznaj nasze biuro i sprawdź, jak możemy pomóc w prowadzeniu Twojej firmy w Norwegii. Rozpoczęcie własnej działalności w Norwegii dla wielu osób wydaje się skomplikowane, jednak w praktyce najprostsza forma firmy — Enkeltpersonforetak (ENK) — pozwala stosunkowo szybko rozpocząć pracę na własny rachunek. To odpowiednik jednoosobowej działalności gospodarczej, który cieszy się dużą popularnością szczególnie wśród osób pracujących w budowlance, usługach, transporcie czy jako freelancerzy. Największą zaletą ENK jest niewielka ilość formalności, brak wymogu posiadania kapitału zakładowego oraz możliwość rejestracji całkowicie online. W przypadku Enkeltpersonforetak właściciel i firma są traktowani jako jeden podmiot, co oznacza, że przedsiębiorca odpowiada za zobowiązania firmy własnym majątkiem. Z jednej strony daje to prostsze rozliczenia i łatwiejsze prowadzenie biznesu, z drugiej jednak warto mieć świadomość odpowiedzialności finansowej związanej z prowadzeniem działalności. Sama rejestracja firmy odbywa się przez portal Altinn oraz Brønnøysundregistrene. Przed wysłaniem zgłoszenia warto wcześniej przygotować podstawowe informacje dotyczące działalności: – nazwę firmy (musi zawierać nazwisko właściciela),– adres prowadzenia działalności,– opis usług lub rodzaju działalności,– dane właściciela firmy. Po zaakceptowaniu wniosku przedsiębiorca otrzymuje numer organizacyjny potrzebny do legalnego prowadzenia firmy. Cały proces zwykle trwa od kilku dni do maksymalnie dwóch tygodni. Dużym plusem prowadzenia ENK są uproszczone kwestie administracyjne, jednak przedsiębiorca musi pamiętać o obowiązkach podatkowych. Dochód firmy rozliczany jest jako dochód prywatny właściciela i podlega opodatkowaniu według norweskiej skali podatkowej. Każdego roku należy złożyć skattemelding, czyli roczne rozliczenie podatkowe. Termin złożenia deklaracji upływa 31 maja. W Norwegii właściciel firmy sam odpowiada również za opłacanie zaliczek na podatek dochodowy, czyli forskuddsskatt. Zaliczki płaci się cztery razy w roku: – 15 marca,– 15 czerwca,– 15 września,– 15 grudnia. Wysokość zaliczek można na bieżąco zmieniać, jeśli sytuacja finansowa firmy ulegnie zmianie. Dzięki temu łatwiej uniknąć dużych dopłat podatku po zakończeniu roku. Bardzo ważnym obowiązkiem przedsiębiorcy jest także kontrolowanie limitu VAT. Jeżeli obrót firmy przekroczy 50 000 NOK w ciągu 12 miesięcy, działalność musi zostać zarejestrowana jako płatnik MVA, czyli norweskiego VAT-u. Od tego momentu przedsiębiorca dolicza VAT do faktur oraz regularnie składa deklaracje podatkowe. Rozliczenia VAT odbywają się co dwa miesiące, a najważniejsze terminy to: – 10 kwietnia,– 10 czerwca,– 31 sierpnia,– 10 października,– 10 grudnia,– 10 lutego. Prowadząc ENK warto pamiętać również o kwestiach związanych z ubezpieczeniem i świadczeniami socjalnymi. Właściciele jednoosobowych działalności nie mają identycznych praw jak pracownicy zatrudnieni na etacie. Dotyczy to między innymi zasiłku chorobowego. Standardowo właściciel ENK otrzymuje zasiłek chorobowy od 17 dnia choroby. Świadczenie wynosi zwykle 80% podstawy dochodu obliczanej na podstawie wcześniejszych rozliczeń podatkowych. Z tego powodu wiele osób decyduje się na wykupienie dodatkowego ubezpieczenia w NAV lub prywatnej firmie ubezpieczeniowej. Równie istotna jest księgowość i dokumentacja firmy. Nawet niewielka działalność ma obowiązek przechowywania faktur, dokumentowania kosztów i prowadzenia ewidencji przychodów. Dobrze prowadzona dokumentacja jest niezwykle ważna zarówno podczas rozliczenia podatkowego, jak i ewentualnej kontroli ze strony urzędu skarbowego. Wielu przedsiębiorców korzysta więc z pomocy księgowych lub programów księgowych, które ułatwiają codzienne obowiązki. Enkeltpersonforetak może również zatrudniać pracowników, jednak wiąże się to z dodatkowymi obowiązkami pracodawcy: – zgłoszeniem firmy jako pracodawcy,– podpisywaniem umów o pracę,– składaniem raportów a-melding,– odprowadzaniem składek i zaliczek podatkowych,– wykupieniem obowiązkowego ubezpieczenia od wypadków przy pracy. Warto pamiętać, że w ramach ENK nie można zatrudniać swojego współmałżonka. Jeżeli firma przestaje działać, działalność należy oficjalnie zamknąć poprzez portal Altinn. Przed zakończeniem działalności trzeba jednak rozliczyć wszystkie podatki, VAT oraz ewentualne zaległości wobec urzędów. Enkeltpersonforetak to rozwiązanie, które pozwala stosunkowo łatwo rozpocząć własny biznes w Norwegii. Mimo prostoty tej formy działalności warto od początku pilnować terminów podatkowych, prowadzić dokumentację i dbać o kwestie formalne. Dzięki temu firma może rozwijać się bezpiecznie i bez niepotrzebnych problemów administracyjnych. Przydatne informacje i pomoc dla przedsiębiorców w Norwegii Osoby planujące założenie Enkeltpersonforetak w Norwegii mogą większość formalności załatwić online. Najważniejszym miejscem dla przedsiębiorcy jest portal Altinn, gdzie odbywa się rejestracja działalności oraz składanie wielu dokumentów urzędowych związanych z prowadzeniem firmy. W sprawach dotyczących podatków, VAT-u oraz zaliczek na podatek dochodowy warto regularnie korzystać ze strony Skatteetaten. Znajdziesz tam informacje dotyczące rejestracji firmy jako płatnika MVA, terminów rozliczeń oraz możliwości zmiany wysokości zaliczek na podatek dochodowy (Forskuddsskatt). Korzystanie z oficjalnych stron urzędowych pozwala na bieżąco śledzić aktualne przepisy oraz uniknąć wielu błędów podczas prowadzenia działalności gospodarczej w Norwegii. Potrzebujesz wsparcia przy prowadzeniu firmy w Norwegii? W naszym biurze pomagamy przedsiębiorcom w bezpiecznym i sprawnym prowadzeniu działalności gospodarczej w Norwegii. Wspieramy zarówno osoby rozpoczynające działalność typu Enkeltpersonforetak, jak i firmy, które potrzebują stałej obsługi księgowej oraz pomocy w kontaktach z norweskimi urzędami. Stawiamy na indywidualne podejście, przejrzystą komunikację oraz praktyczne rozwiązania dopasowane do realnych potrzeb przedsiębiorców działających na norweskim rynku. Pomagamy w kwestiach związanych z księgowością, podatkami, VAT, rozliczeniami pracowników oraz codziennym prowadzeniem firmy, tak aby nasi klienci mogli skupić się na rozwijaniu swojego biznesu. Jeśli planujesz założyć firmę w Norwegii lub szukasz sprawdzonego wsparcia księgowego — zapraszamy do kontaktu. Topnor Regnskap AS – polskie autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii post@topnor.no +47 939 82 173 www.topnor.no
Norwegia 2026: nowe zasady pracy po 70 roku życia
Od 1 stycznia 2026 roku w Norwegii weszły w życie istotne zmiany dotyczące limitów wieku w zatrudnieniu, które mają na celu wydłużenie aktywności zawodowej osób starszych. Nowe przepisy wpływają zarówno na pracowników, jak i na przedsiębiorców, którzy muszą dostosować swoje procedury kadrowe oraz dokumentację pracowniczą do aktualnych regulacji. Zgodnie z norweską ustawą o środowisku pracy (Working Environment Act – WEA), rozwiązanie stosunku pracy ze względu na wiek jest obecnie możliwe dopiero po ukończeniu 72 lat. Oznacza to, że osiągnięcie 70. roku życia nie stanowi już podstawy do zakończenia zatrudnienia. Pracownik, który chce kontynuować pracę po tym wieku, może to zrobić, o ile nadal spełnia wymagania swojego stanowiska. Pracodawca nie ma prawa zwolnić pracownika wyłącznie z powodu wieku, co wpisuje się w szerszą politykę państwa zachęcającą do dłuższej aktywności zawodowej. Jedną z kluczowych zmian jest także ograniczenie możliwości ustalania przez firmy własnych limitów wieku. Dotychczas część przedsiębiorstw stosowała wewnętrzne regulacje przewidujące zakończenie zatrudnienia np. po ukończeniu 70 lat. Od 2026 roku takie rozwiązania są dopuszczalne jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy są uzasadnione względami zdrowotnymi lub bezpieczeństwa pracy. Dotyczy to przede wszystkim stanowisk wymagających szczególnych zdolności fizycznych lub psychicznych, wiążących się z dużym obciążeniem albo takich, w których stan zdrowia pracownika może mieć wpływ na bezpieczeństwo innych. Każdy taki limit musi być obiektywnie uzasadniony i proporcjonalny, co w praktyce oznacza, że większość firm będzie musiała zrezygnować z dotychczasowych ograniczeń wiekowych. Wprowadzono również okres przejściowy dla układów zbiorowych pracy. Jeżeli przewidywały one niższy limit wieku, mogą obowiązywać do czasu ich wygaśnięcia, jednak nie dłużej niż do 1 stycznia 2029 roku. Nowe przepisy dotyczą przy tym pracowników, którzy ukończą 70 lat po 1 stycznia 2026 roku. Zmiany objęły także sektor publiczny oraz członków Norweskiego Funduszu Emerytalnego Służby Publicznej (Statens pensjonskasse). W ich przypadku limit wieku został podniesiony z 70 do 72 lat, a dodatkowo wprowadzono możliwość kontynuowania zatrudnienia nawet do 75. roku życia, pod warunkiem spełniania wymagań stanowiska. Jednocześnie utrzymano tzw. absolutny limit wieku obowiązujący w administracji państwowej. Wraz z podniesieniem limitów wieku wprowadzono również korekty w systemie emerytalnym. Nowe regulacje mają zapobiec sytuacji, w której wydłużenie aktywności zawodowej prowadziłoby do obniżenia przyszłych świadczeń. W praktyce oznacza to, że emerytura jest wyliczana tak, jakby zmiany w limitach wieku nie miały miejsca, dzięki czemu pracownicy sektora publicznego nie powinni odczuć negatywnych skutków tych reform. Warto jednak zwrócić uwagę na ograniczenia dotyczące zasiłku chorobowego (sykepenger). Po ukończeniu 67 lat prawo do tego świadczenia jest ograniczone – może ono być wypłacane maksymalnie przez 60 dni w ciągu 12 miesięcy, pod warunkiem spełnienia określonych wymogów dochodowych. Po ukończeniu 70. roku życia prawo do zasiłku chorobowego wygasa całkowicie. Oznacza to, że osoba kontynuująca pracę w tym wieku, w przypadku choroby, nie otrzyma świadczenia ani od pracodawcy, ani z systemu NAV, co może prowadzić do braku dochodu, jeśli nie pobiera jeszcze emerytury. Z perspektywy przedsiębiorców nowe przepisy oznaczają konieczność aktualizacji dokumentacji i procedur wewnętrznych. W szczególności należy zweryfikować umowy o pracę, regulaminy, podręczniki pracownicze oraz zapisy w układach zbiorowych. Istotne jest także odpowiednie planowanie zatrudnienia pracowników w wieku emerytalnym, ponieważ coraz więcej osób decyduje się na dalszą aktywność zawodową. Podsumowując, zmiany wprowadzone od 2026 roku mają na celu dostosowanie rynku pracy do starzejącego się społeczeństwa i umożliwienie dłuższej pracy. Jednocześnie wydłużenie aktywności zawodowej nie zawsze idzie w parze z pełną ochroną socjalną, szczególnie w zakresie świadczeń chorobowych. Dlatego zarówno pracodawcy, jak i pracownicy powinni dobrze znać nowe zasady i świadomie planować dalszą karierę zawodową. Nowy limit wieku Od 1 stycznia 2026 roku rozwiązanie stosunku pracy ze względu na wiek jest możliwe dopiero po ukończeniu 72 lat. Osiągnięcie 70 lat nie stanowi już podstawy do zakończenia zatrudnienia. Wewnętrzne limity firm Firmy mogą stosować niższe limity wieku tylko w wyjątkowych przypadkach uzasadnionych zdrowiem lub bezpieczeństwem pracy. Układy zbiorowe Dotychczasowe limity wieku w układach zbiorowych mogą obowiązywać do ich wygaśnięcia, maksymalnie do 1 stycznia 2029 roku. Sektor publiczny W sektorze publicznym limit wieku podniesiono z 70 do 72 lat, a w niektórych przypadkach możliwa jest praca do 75 roku życia. Emerytura Zmieniono zasady naliczania emerytur tak, aby wydłużenie aktywności zawodowej nie powodowało obniżenia świadczeń. Zasiłek chorobowy Po ukończeniu 67 lat zasiłek chorobowy przysługuje maksymalnie przez 60 dni w ciągu 12 miesięcy. Po ukończeniu 70 lat prawo do zasiłku wygasa całkowicie. Obowiązki przedsiębiorców Pracodawcy muszą zaktualizować umowy, regulaminy, dokumentację kadrową oraz procedury zatrudniania pracowników w wieku emerytalnym. Źródła: • NAV – Norwegian Labour and Welfare Administration (informacje o zasiłku chorobowym – sykepenger) • Norwegian National Insurance Act (Folketrygdloven) • Working Environment Act (Arbeidsmiljøloven) – §15-13 • Arbeidstilsynet – informacje o limitach wieku w zatrudnieniu • Statens pensjonskasse – przepisy dotyczące emerytur w sektorze publicznym Jako autoryzowane biuro księgowe, Topnor Regnskap AS specjalizuje się w obsłudze firm jednoosobowych (ENK) oraz spółek AS. Nasz zespół tworzą doświadczeni specjaliści, którzy doskonale znają norweski system podatkowy i prawny, dzięki czemu zapewniamy kompleksowe wsparcie na każdym etapie prowadzenia działalności – od zakładania firmy, przez bieżącą księgowość i rozliczenia, aż po doradztwo podatkowe i finansowe. Stawiamy na indywidualne podejście, sprawną komunikację oraz praktyczne rozwiązania dopasowane do potrzeb przedsiębiorców. Pomagamy nie tylko w realizacji obowiązków księgowych, ale również w bezpiecznym i świadomym rozwoju biznesu. Zapraszamy do kontaktu i współpracy. Topnor Regnskap AS – polskie autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii www.topnor.nopost@topnor.no+47 939 82 173
Dywidenda w norweskiej spółce – czym jest i jak działa?
W norweskiej spółce typu AS wypłata środków dla udziałowców może nastąpić m.in. w formie dywidendy, jednak nie jest to automatyczne uprawnienie. Każdorazowo decyzję w tym zakresie podejmuje walne zgromadzenie (generalforsamling), a całość musi być zgodna z przepisami Aksjeloven. Oznacza to, że nawet jeśli spółka osiąga zysk, wypłata nie zawsze będzie możliwa. Kluczowe znaczenie ma sytuacja finansowa przedsiębiorstwa. Dywidenda może zostać wypłacona wyłącznie z kapitału, który może być przeznaczony do podziału (utdelbart egenkapital). Zarząd ma obowiązek ocenić, czy po takiej wypłacie spółka nadal będzie posiadała wystarczający i bezpieczny poziom kapitału własnego (tzw. wymóg „forsvarlig egenkapital”). Dodatkowo, choć minimalny kapitał zakładowy dla spółki AS wynosi 30 000 NOK, sama jego wysokość nie przesądza o możliwości wypłaty – liczy się ogólna kondycja finansowa. Najczęściej dywidenda jest przyznawana po zatwierdzeniu rocznego sprawozdania finansowego, ale w określonych sytuacjach dopuszczalne są także wypłaty zaliczkowe. Z punktu widzenia podatkowego sposób opodatkowania dywidendy zależy od tego, kto jest udziałowcem. W przypadku osób fizycznych stosuje się tzw. model akcjonariusza (aksjonærmodellen), który pozwala uwzględnić kwotę wolną (skjermingsfradrag), a następnie opodatkować pozostałą część według podwyższonej podstawy. W praktyce daje to efektywną stawkę na poziomie około 37–38%. Jeżeli udziałowcem jest spółka kapitałowa, zastosowanie ma mechanizm fritaksmetoden, dzięki któremu zdecydowana większość dywidendy (około 97%) pozostaje zwolniona z podatku. W przypadku nierezydentów należy liczyć się z podatkiem u źródła, który standardowo wynosi 25%, choć może być obniżony na podstawie odpowiednich umów międzynarodowych. Odrębną kwestią jest zbycie udziałów. Sprzedaż, przekazanie lub inna forma przeniesienia własności udziałów co do zasady nie podlega VAT. W praktyce jednak takie transakcje często są ograniczone zapisami w umowie spółki – mogą wymagać zgody spółki albo podlegać prawu pierwokupu ze strony pozostałych udziałowców. Dochód uzyskany ze sprzedaży udziałów również podlega opodatkowaniu, ale zasady różnią się w zależności od podmiotu. Osoby fizyczne rozliczają taki zysk jako dochód kapitałowy, przy czym mogą uwzględnić koszt nabycia udziałów oraz ewentualne odliczenia (w tym skjerming). Strata z takiej transakcji może zostać odliczona. W przypadku spółek ponownie zastosowanie znajduje fritaksmetoden, co w praktyce często oznacza brak opodatkowania zysków ze sprzedaży udziałów. Jeśli chodzi o obowiązki raportowe, system w Norwegii jest obecnie w dużym stopniu zautomatyzowany. To spółka przekazuje informacje o udziałowcach do rejestru (Aksjonærregisteroppgaven), natomiast sam udziałowiec powinien jedynie sprawdzić poprawność danych w swoim zeznaniu podatkowym (skattemelding). Podsumowując, zarówno wypłata dywidendy, jak i sprzedaż udziałów w spółce AS są ściśle regulowane – wymagają spełnienia określonych warunków prawnych i wiążą się z konsekwencjami podatkowymi, które zależą głównie od statusu udziałowca. W razie wątpliwości lub potrzeby wsparcia w zakresie księgowości i podatków w Norwegii, warto skorzystać z pomocy doświadczonego biura rachunkowego. Jako autoryzowane biuro księgowe, Topnor Regnskap AS specjalizuje się w obsłudze firm jednoosobowych (ENK) oraz spółek AS. Nasz zespół tworzą doświadczeni specjaliści, którzy doskonale znają norweski system podatkowy i prawny, dzięki czemu zapewniamy kompleksowe wsparcie na każdym etapie prowadzenia działalności – od zakładania firmy, przez bieżącą księgowość i rozliczenia, aż po doradztwo podatkowe i finansowe. Stawiamy na indywidualne podejście, sprawną komunikację oraz praktyczne rozwiązania dopasowane do potrzeb przedsiębiorców. Pomagamy nie tylko w realizacji obowiązków księgowych, ale również w bezpiecznym i świadomym rozwoju biznesu. Zapraszamy do kontaktu i współpracy. Topnor Regnskap AS – polskie autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii www.topnor.nopost@topnor.no+47 939 82 173