Norwegia zmienia zasady e-faktur – dlaczego ważne są aż trzy daty? Istotne etapy w 2027, 2028 i 2030 roku
DATA CO SIĘ ZMIENIA? NAJWAŻNIEJSZA INFORMACJA 1 stycznia 2027 Wysyłanie e-faktur Firmy objęte obowiązkiem księgowym zaczynają wystawiać i wysyłać e-faktury w przypadkach objętych nowymi zasadami. 1 stycznia 2028 Numer organizacji kupującego Numer organizacji kupującego staje się obowiązkowym elementem dokumentu sprzedażowego dla podmiotów objętych obowiązkiem księgowym. 1 stycznia 2030 Otrzymywanie e-faktur Firmy objęte obowiązkiem księgowym będą musiały być przygotowane na otrzymywanie e-faktur oraz prowadzenie księgowości w systemie elektronicznym, z uwzględnieniem wyjątków. Od 1 stycznia 2027 roku w Norwegii zaczynają obowiązywać nowe zasady dotyczące elektronicznego fakturowania. Przedsiębiorstwa objęte obowiązkiem księgowym będą zobowiązane do wystawiania i wysyłania e-faktur przy sprzedaży towarów i usług innym podmiotom objętym obowiązkiem księgowym. W pierwszym okresie nowe zasady będą w praktyce dotyczyć przede wszystkim sytuacji, w których odbiorca jest już przygotowany do odbioru e-faktur i jest zarejestrowany w ELMA/Peppol. Warto przy tym wyraźnie rozróżnić obowiązek wysyłania e-faktur od obowiązku ich otrzymywania i prowadzenia księgowości w systemie elektronicznym. Zgodnie z aktualnymi przepisami obowiązek wystawiania e-faktur zaczyna się 1 stycznia 2027 roku, natomiast obowiązek otrzymywania e-faktur został przesunięty do 1 stycznia 2030 roku. Od tego dnia przedsiębiorstwa objęte obowiązkiem księgowym będą również musiały korzystać z elektronicznego systemu księgowego, chyba że zastosowanie będzie miał odpowiedni wyjątek. Oznacza to, że firma może być zobowiązana do wysyłania e-faktur już od 2027 roku, mimo że nie będzie jeszcze zobowiązana do ich odbierania w formacie elektronicznym. Jest to jeden z powodów, dla których przygotowanie systemu fakturowania warto przeprowadzić przed rozpoczęciem 2027 roku. E-faktura w Norwegii – kiedy trzeba ją wysłać? Od 1 stycznia 2027 roku przedsiębiorstwa objęte obowiązkiem księgowym będą musiały wystawiać e-faktury przy sprzedaży towarów i usług innym przedsiębiorstwom objętym takim obowiązkiem. W okresie przejściowym do 2030 roku obowiązek ten będzie w praktyce dotyczył odbiorców, którzy mają możliwość odbierania e-faktur, czyli są zarejestrowani w ELMA/Peppol. Samo stwierdzenie, że klient jest firmą, nie wystarczy więc do prawidłowej obsługi faktury. Przedsiębiorstwo powinno mieć możliwość sprawdzenia, czy odbiorca jest przygotowany do odbioru e-faktury w momencie wystawiania dokumentu sprzedaży. Jeżeli odbiorca nie ma jeszcze możliwości odbierania e-faktur, w okresie przejściowym do 1 stycznia 2030 roku nie powstaje w praktyce obowiązek przesłania mu faktury w elektronicznym formacie strukturalnym. Trzeba jednak pamiętać, że nie oznacza to, iż PDF jest e-fakturą. Norweskie przepisy definiują e-fakturę jako dokument sprzedaży wystawiony, wysłany i odebrany w ustrukturyzowanym formacie elektronicznym, który nadaje się do automatycznego przetwarzania w systemie księgowym. PDF, papierowa faktura lub zeskanowany dokument nie spełniają tej definicji. Od 1 stycznia 2027 roku zatwierdzone standardy elektronicznych faktur to EHF Invoicing, Peppol BIS Billing, EHF Self-Invoicing oraz Peppol BIS Self-Billing, wszystkie w wersji 3.0 lub nowszej. Jednocześnie wprowadzono okres przejściowy do 1 stycznia 2030 roku. W tym czasie dopuszczalne będzie korzystanie również z innych ustrukturyzowanych elektronicznych formatów faktur, pod warunkiem że spełniają wymagania dotyczące e-faktury. Jako przykłady wskazano między innymi EDIFACT i E2B. Nie dotyczy to jednak zwykłego PDF-u. Jeżeli odbiorca jest objęty obowiązkiem księgowym i może przyjąć e-fakturę, dokument w PDF nie zastępuje wymaganej faktury elektronicznej. Wyjątki i kolejne zmiany Nowe przepisy przewidują określone wyjątki od wymogu wysyłania i otrzymywania e-faktur. Dotyczą one między innymi niektórych podmiotów o niskim obrocie, nierozliczających działalności gospodarczej, a także określonych przypadków związanych z działalnością finansową i ubezpieczeniową. Szczegółowe warunki zależą od rodzaju podmiotu i zastosowanego przepisu. W przypadku podmiotów objętych wyjątkiem możliwe może być wystawianie i przekazywanie dokumentów sprzedaży w innych formatach, w tym PDF. Nie należy jednak automatycznie zakładać, że każda mała firma jest zwolniona z nowych obowiązków. Przepisy określają konkretne warunki zastosowania poszczególnych wyjątków. Istotną zmianą jest również zniesienie od 1 stycznia 2027 roku wyjątku dotyczącego obowiązku elektronicznej dostępności danych księgowych dla podmiotów objętych obowiązkiem księgowym, których obrót nie przekraczał 5 mln NOK. Dotychczas takie podmioty korzystały z wyjątku w zakresie elektronicznej dostępności zaksięgowanych danych. Od 2027 roku ten wyjątek zostaje usunięty. Kolejna zmiana pojawi się od 1 stycznia 2028 roku. Dokument sprzedażowy wystawiany dla kupującego objętego obowiązkiem księgowym będzie musiał zawierać jego numer organizacji. Od tego samego dnia dokument sprzedażowy będzie musiał być również przekazany kupującemu; nie będzie już możliwości uzgodnienia pomiędzy podmiotami objętymi obowiązkiem księgowym, że całość lub część dokumentu nie zostanie przekazana. Do końca 2027 roku numer organizacji nie jest jeszcze wymagany w każdym takim przypadku. Zgodnie z obecnymi zasadami może być podany jako alternatywa dla adresu. Od 1 stycznia 2028 roku numer organizacji kupującego stanie się obowiązkowym elementem dokumentacji sprzedażowej dla podmiotów objętych obowiązkiem księgowym. Co zmieni się od 2030 roku? 1 stycznia 2030 roku będzie kolejnym ważnym terminem. Wtedy, z uwzględnieniem przewidzianych wyjątków, przedsiębiorstwa objęte obowiązkiem księgowym będą musiały prowadzić księgowość w elektronicznym systemie oraz być przygotowane do otrzymywania e-faktur. Finansdepartementet potwierdziło 25 września 2026 roku, że obowiązek otrzymywania dokumentacji zakupu w elektronicznym formacie faktury został przesunięty właśnie do tej daty. W praktyce oznacza to więc trzy istotne daty. 1 stycznia 2027 roku rozpoczyna się obowiązek wystawiania e-faktur w przypadkach objętych nowymi zasadami. 1 stycznia 2028 roku wchodzi wymóg podawania numeru organizacji kupującego oraz obowiązek przekazywania dokumentu sprzedaży kupującemu. 1 stycznia 2030 roku rozpoczyna się obowiązek otrzymywania e-faktur oraz cyfrowego prowadzenia księgowości, z uwzględnieniem określonych wyjątków. Jak firma powinna przygotować się do e-faktur? Przygotowanie do zmian warto rozpocząć od sprawdzenia wykorzystywanego programu do fakturowania lub systemu ERP. Firma powinna zweryfikować, czy rozwiązanie obsługuje zatwierdzone formaty EHF lub Peppol BIS Billing w wersji 3.0 lub nowszej oraz czy umożliwia prawidłowe wystawianie i wysyłanie e-faktur. Następnie warto sprawdzić, czy system pozwala na odpowiednią obsługę odbiorców zarejestrowanych w ELMA/Peppol oraz czy można ustalić procedurę sprawdzania statusu odbiorcy w momencie wystawiania dokumentu. Jest to szczególnie ważne w okresie od 2027 do końca 2029 roku, kiedy obowiązek wysyłania e-faktury będzie w praktyce zależał od możliwości odbiorcy jej przyjęcia. Przedsiębiorstwo powinno również zadbać o prawidłowe dane znajdujące się w rejestrze klientów. Szczególne znaczenie będzie miał numer organizacji kupującego, ponieważ od 1 stycznia 2028 roku stanie się on obowiązkowym elementem dokumentacji sprzedażowej dla kupujących objętych obowiązkiem księgowym. Warto więc odpowiednio wcześniej sprawdzić dane klientów i sposób ich zapisywania w systemie. Zmiany dotyczące e-fakturowania są wprowadzane etapami, dlatego przedsiębiorcy nie powinni traktować roku 2030 jako jedynego terminu, na który trzeba się przygotować. Pierwsze obowiązki pojawią się już 1
Særavgift w Norwegii – akcyza przy imporcie towarów. Co warto wiedzieć przed importem?
Import towarów do Norwegii wiąże się z koniecznością uwzględnienia różnych należności związanych ze sprowadzanym towarem. Oprócz norweskiego VAT, czyli MVA, oraz ewentualnego cła, w przypadku określonych produktów może wystąpić również særavgift. Jest to norweska opłata, którą w języku polskim najczęściej określa się jako akcyzę lub podatek akcyzowy. Dla przedsiębiorcy oznacza to konieczność sprawdzenia nie tylko zasad dotyczących samego importu, ale również tego, czy konkretny produkt został objęty dodatkową opłatą. Czym jest særavgift w Norwegii? Særavgift to norweska opłata nakładana na określone grupy produktów. Norweski system særavgifter obejmuje różne rodzaje opłat, dlatego nie można przyjąć jednej zasady dotyczącej wszystkich towarów. Ich celem może być między innymi ograniczenie konsumpcji określonych produktów, ochrona środowiska oraz zapewnienie wpływów do budżetu państwa. W praktyce oznacza to, że samo rozliczenie VAT przy imporcie nie musi oznaczać, że wszystkie należności związane z danym towarem zostały już uwzględnione. Przy sprowadzaniu określonych produktów należy dodatkowo sprawdzić, czy obowiązuje særavgift oraz w jaki sposób powinna zostać naliczona. Jakie produkty mogą podlegać akcyzie? Særavgift może dotyczyć różnych grup towarów. Szczególnej uwagi wymagają między innymi alkohol i napoje alkoholowe, wyroby tytoniowe, niektóre produkty zawierające nikotynę, benzyna i inne paliwa, oleje mineralne, niektóre gazy i produkty energetyczne, a także produkty objęte opłatami związanymi z emisją CO₂. Wśród towarów, przy których również należy sprawdzić obowiązujące zasady, znajdują się oleje smarowe, niektóre produkty chemiczne oraz określone opakowania i inne towary objęte szczególnymi przepisami podatkowymi. Lista produktów objętych poszczególnymi opłatami oraz wysokość tych opłat mogą się zmieniać. Z tego powodu nie warto zakładać, że towar będzie rozliczany w taki sam sposób jak podobny produkt sprowadzany wcześniej. Każdy import wymaga sprawdzenia zasad dotyczących konkretnego produktu. Import z Polski do Norwegii a særavgift Norwegia nie jest członkiem Unii Europejskiej. Wysyłka towaru z Polski do Norwegii oznacza więc eksport z Unii Europejskiej oraz import po stronie norweskiej. Towar musi zostać prawidłowo zgłoszony do odprawy celnej w Norwegii. W zależności od rodzaju produktu przy imporcie mogą wystąpić MVA, cło, særavgift oraz inne opłaty wynikające z rodzaju i przeznaczenia towaru. Sam fakt, że produkt pochodzi z Polski lub innego kraju Unii Europejskiej, nie oznacza automatycznego zwolnienia z norweskiej akcyzy. Dlatego przedsiębiorca planujący import powinien wcześniej ustalić, jakie należności mogą dotyczyć konkretnego towaru. Ma to znaczenie zarówno przy planowaniu kosztów importu, jak i przy prawidłowym przygotowaniu dokumentacji. Od czego zależy wysokość særavgift? Obowiązek zapłaty særavgift zależy przede wszystkim od rodzaju importowanego produktu oraz zasad, które mają do niego zastosowanie. Szczególnej uwagi wymagają między innymi alkohol, wyroby tytoniowe, produkty nikotynowe, paliwa oraz określone produkty energetyczne. Særavgift nie jest naliczana według jednej uniwersalnej stawki. Sposób obliczenia opłaty zależy od konkretnego rodzaju produktu. Podstawą może być między innymi liczba litrów, masa produktu, liczba sztuk, zawartość alkoholu, rodzaj paliwa, określone parametry produktu albo zawartość konkretnych substancji. Oznacza to, że nawet dwa towary, które z wyglądu mogą być do siebie podobne, mogą podlegać zupełnie innym zasadom dotyczącym opłat. Przy imporcie znaczenie ma więc dokładne określenie produktu oraz prawidłowy kod taryfy celnej, czyli kod HS lub kod towarowy. Dlaczego prawidłowa klasyfikacja produktu jest tak ważna? Przed dokonaniem odprawy należy prawidłowo ustalić, czym dokładnie jest importowany produkt i jaki kod taryfy celnej powinien zostać zastosowany. Nieprawidłowa klasyfikacja może spowodować błędne naliczenie należności związanych z importem. Problem może pojawić się również wtedy, gdy wymaganej opłaty nie zgłoszono albo przekazano niepełne informacje dotyczące produktu. W takiej sytuacji przedsiębiorca może zostać zobowiązany do dopłaty należności. Import może również zostać opóźniony, a towar może zostać poddany dodatkowej kontroli lub zatrzymany. W określonych przypadkach mogą pojawić się również dodatkowe opłaty lub sankcje. Z tego względu w przypadku produktów, które mogą podlegać særavgift, ważne jest prawidłowe przygotowanie dokumentów jeszcze przed zgłoszeniem importu. Czy można skorzystać ze zwolnienia z særavgift? Norweskie przepisy przewidują również zwolnienia i wyjątki dotyczące særavgift. Ich zastosowanie zależy jednak od konkretnego rodzaju produktu, jego zastosowania oraz spełnienia określonych warunków. Nie należy więc zakładać, że produkt jest zwolniony z opłaty wyłącznie na podstawie jego przeznaczenia. W niektórych przypadkach konieczne może być odpowiednie udokumentowanie sposobu wykorzystania produktu albo spełnienie dodatkowych wymogów formalnych. Dlatego również w przypadku potencjalnego zwolnienia ważne jest sprawdzenie zasad dotyczących konkretnego towaru, zamiast opierania się wyłącznie na jego ogólnym przeznaczeniu. Særavgift a rozliczenia firmy Dla przedsiębiorcy importującego towary do Norwegii særavgift jest jednym z elementów, które warto uwzględnić przy analizowaniu kosztów związanych z importem. W zależności od rodzaju produktu mogą wystąpić jednocześnie różne należności, dlatego istotne jest prawidłowe ustalenie, jakie opłaty dotyczą konkretnej transakcji. Szczególnie ważne jest to w przypadku produktów takich jak alkohol, wyroby tytoniowe, produkty nikotynowe, paliwa, określone produkty energetyczne, niektóre produkty chemiczne czy towary objęte opłatami związanymi z emisją CO₂. Przy kolejnych importach nie warto również automatycznie przyjmować, że zasady będą takie same jak wcześniej. Lista produktów oraz wysokość poszczególnych opłat mogą się zmieniać, a sposób naliczania særavgift zależy od konkretnego produktu. Co przedsiębiorca powinien sprawdzić przed importem? Przed sprowadzeniem towaru do Norwegii warto przede wszystkim dokładnie określić, jaki produkt jest przedmiotem importu, sprawdzić właściwy kod taryfy celnej oraz ustalić, jakie należności mogą wystąpić przy odprawie. W przypadku produktów objętych særavgift istotne jest również sprawdzenie sposobu naliczania opłaty oraz ewentualnych warunków dotyczących zwolnienia. Prawidłowe przygotowanie informacji i dokumentów przed odprawą może ograniczyć ryzyko błędnego naliczenia należności, opóźnień oraz problemów podczas późniejszej kontroli. Podsumowanie Akcyza w Norwegii, czyli særavgift, może być istotnym elementem kosztów związanych z importem określonych produktów. Dotyczy między innymi alkoholu, wyrobów tytoniowych, produktów nikotynowych, paliw, niektórych produktów energetycznych, wybranych produktów chemicznych, olejów smarowych oraz określonych opakowań i innych towarów objętych szczególnymi przepisami. Przy imporcie z Polski do Norwegii należy pamiętać, że oprócz MVA i ewentualnego cła może wystąpić również særavgift. Prawidłowe określenie produktu, zastosowanie właściwego kodu taryfy celnej oraz przygotowanie odpowiedniej dokumentacji mają znaczenie dla prawidłowego rozliczenia należności. TOPNOR REGNSKAP AS – księgowość firmTwoje Autoryzowane Biuro Księgowe w Norwegii +47 939 82 173post@topnor.nowww.topnor.no Potrzebujesz również wsparcia w zakresie odpraw celnych? Polecamy naszego partnera biznesowego, TollAgent AS, który zajmuje się obsługą celną importu, eksportu i tranzytu w Norwegii. Cała obsługa celna odbywa się w 100% zdalnie. TollAgent AS – Polska Agencja Celna w NorwegiiOdprawy celne importowe, eksportowe i tranzytowe mobile : +47 919 07 836epost: post@tollagent.noweb:
Delegowanie pracowników do Norwegii – utstasjonering krok po kroku
OBSZAR NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Minimalne wynagrodzenie Norwegia nie ma jednej płacy minimalnej dla wszystkich branż. W sektorach objętych allmenngjøring trzeba stosować obowiązujące stawki od pierwszej godziny pracy. Budownictwo – od 15.06.2025: • Wykwalifikowany pracownik: 264,32 NOK/h • Niewykwalifikowany, min. rok doświadczenia: 249,00 NOK/h • Niewykwalifikowany bez doświadczenia: 239,61 NOK/h Podatek dochodowy Praca wykonywana w Norwegii co do zasady podlega tam opodatkowaniu. Przy krótkim pobycie możliwe jest zwolnienie na podstawie umowy podatkowej, jeśli łącznie spełniono wymagane warunki. Rezydencja podatkowa: po przekroczeniu 183 dni w ciągu 12 miesięcy albo 270 dni w ciągu 36 miesięcy. PAYE w 2026 r.: 25%, a przy zwolnieniu ze składek społecznych na podstawie A1 – 17,4%. Limit dochodu: 725 050 NOK. Ubezpieczenia społeczne i A1 Bez ważnego A1 pracownik co do zasady podlega norweskiemu systemowi folketrygd. Zaświadczenie A1 z ZUS potwierdza pozostanie w polskim systemie i zwalnia z norweskich składek społecznych. Standardowy okres delegowania: maksymalnie 24 miesiące. A1 nie zwalnia z podatku dochodowego. D-nummer i karta podatkowa Pracownik potrzebuje norweskiego numeru identyfikacyjnego (fødselsnummer lub D-nummer) oraz karty podatkowej. Pracodawca może wystąpić o kartę w imieniu pracownika. Nieaktywowany wcześniej D-nummer nie zawsze powoduje automatyczne wydanie nowej karty – może być potrzebna ponowna weryfikacja tożsamości. Karty HMS W budownictwie i sprzątaniu karta HMS jest obowiązkowa od pierwszego dnia pracy. W transporcie cudzych towarów od 1.07.2026 r. obowiązek dotyczy pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej do 2500 kg. Przed zamówieniem kart firma musi być zarejestrowana w odpowiednim rejestrze. Firmy sprzątające potrzebują również zatwierdzenia i wpisu do renholdsregisteret. Ważność karty: 2 lata. Rejestracja firmy – NUF Polska firma prowadząca działalność w Norwegii zwykle rejestruje się jako NUF i uzyskuje norweski numer organizacyjny (org.nr). Koszty rejestracji w 2026 r.: • Enhetsregisteret: 2181 NOK elektronicznie / 2746 NOK papierowo. • Enhetsregisteret + Foretaksregisteret: 3883 NOK elektronicznie / 4398 NOK papierowo. Po przekroczeniu obrotu 50 000 NOK w ciągu 12 miesięcy należy zarejestrować się w MVA-registeret. OAR i Altinn Norweski zleceniodawca zgłasza kontrakt o wartości co najmniej 20 000 NOK. Polski wykonawca zgłasza wszystkich pracowników realizujących zlecenie w Norwegii. Termin: standardowo do 5. dnia miesiąca po rozpoczęciu pracy. Przy rozpoczęciu po 20. dniu miesiąca – do 15. dnia kolejnego miesiąca. Zgłoszenia są składane elektronicznie przez Altinn. Najczęstsze błędy • Brak zgłoszenia kontraktu lub pracowników do OAR. • Rozpoczęcie pracy bez wymaganej karty HMS. • Traktowanie A1 jako zwolnienia z podatku dochodowego. • Wypłacanie wynagrodzenia poniżej stawek allmenngjøring. Nieprawidłowości mogą prowadzić do grzywien, dopłat wstecznych lub obu tych konsekwencji. PRZED ROZPOCZĘCIEM KONTRAKTU Sprawdź rejestrację firmy, zgłoszenia do OAR, karty HMS, stawki wynagrodzeń, karty podatkowe i dokumenty A1. Formalności warto przygotować przed przyjazdem pracowników. Delegowanie pracowników do Norwegii (utstasjonering) wiąże się z obowiązkami, które polska firma powinna uwzględnić przy realizacji kontraktu. Dotyczą one wynagrodzeń, podatków, ubezpieczeń społecznych, dokumentacji pracowniczej oraz rejestracji działalności. Niektóre wymagania obowiązują od pierwszego dnia pracy, niezależnie od długości pobytu ekipy, a inne zależą od czasu wykonywania pracy, rezydencji podatkowej i rodzaju współpracy. Koszty zatrudnienia w Norwegii – stawki minimalne i obowiązki pracodawcy Przy ustalaniu kosztów kontraktu realizowanego w Norwegii trzeba uwzględnić zasady wynagradzania obowiązujące w danej branży. Norwegia nie ma jednej ustawowej płacy minimalnej dla wszystkich pracowników. Stosuje natomiast mechanizm allmenngjøring, który w wybranych sektorach nadaje stawkom z układów zbiorowych charakter powszechnie obowiązujący. Jeżeli firma deleguje pracowników do branży objętej tym mechanizmem, musi wypłacać im co najmniej obowiązującą stawkę minimalną już od pierwszej przepracowanej godziny. W budownictwie od 15 czerwca 2025 roku obowiązują następujące stawki: 264,32 NOK za godzinę dla pracownika wykwalifikowanego (fagarbeider), 249,00 NOK za godzinę dla pracownika niewykwalifikowanego z co najmniej rocznym doświadczeniem, 239,61 NOK za godzinę dla pracownika niewykwalifikowanego bez doświadczenia. Obowiązek stosowania minimalnych stawek dotyczy dziesięciu branż: budownictwa (bygg og anlegg), sprzątania (renhold), hoteli, gastronomii i cateringu, przemysłu stoczniowego (skips- og verftsindustri), rolnictwa i ogrodnictwa, przetwórstwa rybnego, elektroinstalacji, drogowego transportu towarów, autobusowego transportu osób (turbil) oraz branży motoryzacyjnej (bilbransjen), objętej tymi zasadami od 15 czerwca 2026 roku. Wysokość minimalnego wynagrodzenia zależy od sektora, dlatego przed ustaleniem stawek dla pracowników należy sprawdzić aktualne wymagania na arbeidstilsynet.no. Nie należy zakładać, że wynagrodzenie ustalone w Polsce będzie wystarczające do realizacji norweskiego kontraktu. Niedostosowanie wypłat do allmenngjøring może prowadzić do konieczności dopłat i sankcji. Podatek dochodowy – kiedy pracownik płaci w Norwegii? Rozliczenie podatku dochodowego należy analizować osobno od składek społecznych. Praca wykonywana na terenie Norwegii co do zasady podlega tam opodatkowaniu, ale w przypadku krótkiego pobytu umowa podatkowa między Polską a Norwegią może przewidywać zwolnienie. Aby z niego skorzystać, muszą być łącznie spełnione warunki dotyczące liczby dni pobytu, pracodawcy, zakładu podatkowego oraz braku wynajmu pracowników. Istotne znaczenie ma również rezydencja podatkowa. Pracownik staje się norweskim rezydentem podatkowym po przekroczeniu 183 dni pobytu w ciągu 12 miesięcy albo 270 dni w ciągu 36 miesięcy. Przy planowaniu kontraktów trzeba więc uwzględniać nie tylko datę rozpoczęcia i zakończenia pracy, lecz także łączny czas pobytu pracownika. Dla krótszych pobytów dostępny jest uproszczony system PAYE (kildeskatt på lønn). W 2026 roku przewiduje on podatek w wysokości 25%, a dla pracowników zwolnionych ze składek społecznych na podstawie A1 stawka wynosi 17,4%. Z rozwiązania tego mogą korzystać osoby, których dochód nie przekracza 725 050 NOK w 2026 roku. Pracownik rozliczany w PAYE nie składa rocznego zeznania podatkowego, ponieważ podatek jest pobierany u źródła. Inne zasady obowiązują przy wynajmie pracowników (utleie av arbeidskraft). Jeżeli polska firma udostępnia personel norweskiemu przedsiębiorstwu, zamiast wysyłać go do realizacji własnego kontraktu, obowiązek podatkowy w Norwegii powstaje niezależnie od liczby dni pobytu. W takim modelu obowiązują również bardziej rygorystyczne zasady podatkowe i raportowe niż przy klasycznym delegowaniu. A1 i norweskie składki – gdzie pracownik podlega ubezpieczeniom? Podczas delegowania trzeba ustalić, czy pracownik pozostaje w polskim systemie ubezpieczeń społecznych, czy podlega norweskiemu systemowi folketrygd. Domyślnie osoba wykonująca pracę w Norwegii podlega norweskiemu ubezpieczeniu społecznemu, co wiąże się ze składką pracownika (trygdeavgift) i składką pracodawcy (arbeidsgiveravgift). Możliwe jest jednak pozostanie w polskim systemie ubezpieczeń, jeśli pracownik posiada ważne zaświadczenie A1 wydane przez ZUS. Dokument potwierdza podleganie polskiemu ubezpieczeniu społecznemu i zwalnia z norweskich składek społecznych. Podstawę stanowi rozporządzenie unijne 883/2004. Standardowy okres delegowania na podstawie A1 wynosi maksymalnie 24 miesiące. Dłuższy okres wymaga indywidualnego porozumienia między
Prøvetid w Norwegii – jak działa okres próbny? Czas trwania, wypowiedzenie i zasady
Zatrudnienie pracownika w Norwegii wiąże się z koniecznością dostosowania umowy o pracę do norweskich przepisów. Jednym z elementów, który może budzić wątpliwości polskich przedsiębiorców, jest okres próbny, czyli prøvetid. Choć jego cel jest podobny do polskiego okresu próbnego, sposób uregulowania go w norweskim prawie pracy jest inny. W Norwegii okres próbny nie stanowi osobnego rodzaju umowy o pracę. Jest postanowieniem, które może zostać zawarte w standardowej umowie, na przykład w umowie na czas nieokreślony (fast ansettelse). Oznacza to, że pracownik może zostać zatrudniony od pierwszego dnia na czas nieokreślony, a jednocześnie mieć uzgodniony sześciomiesięczny okres próbny. Po jego zakończeniu nie trzeba podpisywać kolejnej umowy – dotychczasowy stosunek pracy trwa nadal. Jak długo może trwać prøvetid? Zgodnie z norweskim Kodeksem pracy (arbeidsmiljøloven) okres próbny może trwać co do zasady maksymalnie 6 miesięcy. Nie oznacza to jednak, że każdy pracownik musi odbywać próbę przez pełne pół roku. Strony mogą uzgodnić krótszy okres albo całkowicie z niego zrezygnować. W przypadku zatrudnienia na czas określony (midlertidig ansettelse) obowiązuje dodatkowe ograniczenie. Okres próbny nie może być dłuższy niż połowa okresu zatrudnienia. Jego długość powinna zatem odpowiadać zarówno charakterowi umowy, jak i ustawowym limitom. Warto również pamiętać, że sam fakt rozpoczęcia pracy przez nową osobę nie oznacza automatycznie, że znajduje się ona na okresie próbnym. Jeżeli pracodawca chce zastosować prøvetid, musi zadbać o jego prawidłowe uzgodnienie. Czy okres próbny musi być wpisany do umowy? Tak. Okres próbny w Norwegii powinien zostać uzgodniony na piśmie i wskazany w umowie o pracę. Dokument powinien określać jego długość. Nie wystarczy więc przyjąć, że każda nowo zatrudniona osoba automatycznie podlega okresowi próbnemu. W standardowym wzorze umowy o pracę przygotowanym przez Arbeidstilsynet okres próbny jest jednym z elementów umowy. Jeżeli strony decydują się na jego zastosowanie, należy wskazać odpowiednie postanowienie oraz czas jego trwania. W praktyce oznacza to, że norweski pracodawca nie musi przygotowywać najpierw „umowy próbnej”, a następnie kolejnej umowy właściwej. Może od początku zawrzeć z pracownikiem umowę na czas nieokreślony, w której znajdzie się zapis o okresie próbnym. Dla polskiego przedsiębiorcy przyzwyczajonego do innego modelu może to być nietypowe, jednak w Norwegii jest to normalne rozwiązanie. Dlaczego norweski model różni się od polskiego? W Polsce Kodeks pracy przewiduje odrębną umowę o pracę na okres próbny. Po jej zakończeniu pracodawca i pracownik mogą zawrzeć kolejną umowę, na przykład na czas określony lub nieokreślony. W Norwegii prøvetid funkcjonuje inaczej. Nie jest osobnym typem umowy, lecz częścią właściwego stosunku pracy. Dlatego polski schemat: „najpierw umowa na okres próbny, później właściwa umowa” nie powinien być automatycznie przenoszony do norweskich dokumentów pracowniczych. Przykładowo pracownik może otrzymać od pierwszego dnia umowę na czas nieokreślony (fast ansettelse) z sześciomiesięcznym okresem próbnym. Po upływie tego czasu nie zachodzi potrzeba podpisywania nowego dokumentu. Kończy się jedynie uzgodniony prøvetid, natomiast sama umowa pozostaje w mocy. Wypowiedzenie podczas okresu próbnego – jakie zasady obowiązują? Jedną z istotnych cech norweskiego okresu próbnego są szczególne zasady dotyczące wypowiedzenia. Podczas prawidłowo uzgodnionego prøvetid okres wypowiedzenia wynosi co do zasady 14 dni zarówno dla pracownika, jak i pracodawcy. Inny termin może wynikać z pisemnych ustaleń stron lub z układu zbiorowego pracy (tariffavtale). Ważny jest również sposób obliczania tego terminu. W przypadku wypowiedzenia złożonego podczas okresu próbnego 14-dniowy okres wypowiedzenia zaczyna biec od dnia, w którym wypowiedzenie zostało otrzymane przez drugą stronę. Zasada ta różni się od ogólnych norweskich reguł dotyczących okresów wypowiedzenia. Czy oznacza to, że pracodawca może zakończyć zatrudnienie bez podania przyczyny? Nie. Okres próbny nie daje prawa do całkowicie dowolnego zwolnienia pracownika. Jeżeli wypowiedzenie opiera się na szczególnych zasadach dotyczących prøvetid, musi być związane z określonymi przesłankami. Kiedy pracodawca może wypowiedzieć umowę w okresie próbnym? Norweskie przepisy wskazują, że wypowiedzenie w okresie próbnym powinno mieć związek z: przystosowaniem pracownika do wykonywanej pracy (tilpasning til arbeidet), jego kompetencjami zawodowymi (faglige dyktighet), jego rzetelnością lub wiarygodnością (pålitelighet). Okres próbny ma więc umożliwić pracodawcy ocenę, czy pracownik właściwie odnajduje się na danym stanowisku, posiada odpowiednie kompetencje i wykonuje swoje obowiązki w sposób zgodny z oczekiwaniami. Nie oznacza jednak pełnej swobody w zakończeniu stosunku pracy. Z tego względu istotne jest nie tylko samo wpisanie prøvetid do umowy, ale również odpowiednie wdrożenie pracownika, jasne określenie oczekiwań oraz reagowanie na ewentualne problemy pojawiające się w trakcie zatrudnienia. W razie potrzeby ważne może być również ich dokumentowanie. Czy okres próbny można przedłużyć? W określonych sytuacjach okres próbny może zostać przedłużony o czas nieobecności pracownika. Nie jest to jednak rozwiązanie automatyczne i wymaga spełnienia określonych warunków. Pracodawca musi już w momencie zatrudnienia pisemnie poinformować pracownika o możliwości przedłużenia okresu próbnego. Dodatkowo, jeszcze przed zakończeniem pierwotnie ustalonego prøvetid, pracownik powinien otrzymać pisemną informację o jego przedłużeniu. Należy również pamiętać, że okresu próbnego nie można w ten sposób przedłużyć, jeżeli nieobecność była spowodowana przez pracodawcę. Oznacza to, że możliwość wydłużenia prøvetid z powodu nieobecności jest uzależniona od spełnienia konkretnych wymogów. Na co powinni zwrócić uwagę polscy pracodawcy? Polscy przedsiębiorcy rozpoczynający działalność w Norwegii często korzystają z dokumentów przygotowanych wcześniej na potrzeby zatrudnienia w Polsce. W przypadku umów o pracę może to prowadzić do nieprawidłowości, jeżeli polskie rozwiązania zostaną przeniesione bez uwzględnienia norweskich przepisów. Norweska umowa o pracę powinna odpowiadać wymaganiom arbeidsmiljøloven oraz charakterowi zatrudnienia w Norwegii. Dotyczy to nie tylko okresu próbnego, lecz także między innymi czasu pracy, wynagrodzenia, dodatków, urlopu, feriepenger oraz zasad wypowiedzenia. Dlatego przed zatrudnieniem pracowników w Norwegii warto sprawdzić, czy wykorzystywany wzór umowy jest dostosowany do obowiązujących tam wymagań. Szczególne znaczenie ma prawidłowe określenie, czy strony uzgadniają prøvetid, jak długo ma on trwać oraz jakie zasady będą obowiązywać w trakcie jego trwania. Podsumowanie Norweski okres próbny (prøvetid) może trwać maksymalnie 6 miesięcy, a przy umowie na czas określony nie może przekraczać połowy okresu zatrudnienia. Nie jest osobną umową o pracę, lecz postanowieniem zawartym w standardowej umowie, również na czas nieokreślony. Musi zostać uzgodniony na piśmie, a związane z nim szczególne zasady wypowiedzenia nie oznaczają możliwości zwolnienia pracownika bez uzasadnienia. Właściwe przygotowanie umowy i znajomość norweskich przepisów pozwalają uniknąć przenoszenia polskich rozwiązań do dokumentacji, która powinna odpowiadać realiom norweskiego rynku pracy. Źródła Arbeidstilsynet – Ansettelse i prøvetid https://www.arbeidstilsynet.no/lonn-og-ansettelse/ansettelse/?utm_source=chatgpt.com Arbeidstilsynet – wymagania dotyczące arbeidsavtale https://www.arbeidstilsynet.no/lonn-og-ansettelse/arbeidsavtale/?utm_source=chatgpt.com Państwowa Inspekcja Pracy –
Księgowość firmy w nowych rękach – jak przygotować się do przekazania?
Zmiana biura rachunkowego w Norwegii może być ważnym krokiem w rozwoju firmy, szczególnie wtedy, gdy dotychczasowa współpraca nie odpowiada już potrzebom przedsiębiorstwa. Powodem decyzji nie zawsze musi być niezadowolenie z jakości księgowości. Czasami firma rozwija się, zatrudnia pracowników, wprowadza nowe obowiązki, a dotychczasowe biuro nie jest w stanie zapewnić odpowiedniego poziomu obsługi. Niezależnie od przyczyny zmiana księgowego powinna zostać dobrze zaplanowana. Konieczne jest sprawdzenie nowego biura, zabezpieczenie dokumentacji, przekazanie dostępów oraz ustalenie, kto odpowiada za najbliższe obowiązki podatkowe i księgowe. Dzięki temu można ograniczyć ryzyko przerw w obsłudze, brakujących dokumentów oraz opóźnień w składaniu deklaracji. Gdy współpraca z księgowym przestaje odpowiadać potrzebom firmy Istnieje wiele sytuacji, w których przedsiębiorca zaczyna rozważać zmianę biura rachunkowego. Jednym z sygnałów ostrzegawczych jest regularne składanie deklaracji na ostatnią chwilę. Dotyczy to między innymi MVA-melding oraz a-melding. Jeżeli dokumenty są przygotowywane z opóźnieniem, a firma otrzymuje dodatkowe koszty związane ze zwłoką lub tvangsmulkt, warto dokładnie przeanalizować dotychczasową współpracę. Problemem może być również brak bieżącej wiedzy o sytuacji finansowej firmy. Przedsiębiorca powinien wiedzieć, jakie jest saldo na koncie, jaki wynik osiąga działalność oraz jaką kwotę należy przeznaczyć na podatek. Jeżeli uzyskanie takich informacji jest trudne albo wymaga wielokrotnego kontaktowania się z księgowym, może to oznaczać, że obsługa nie odpowiada rzeczywistym potrzebom firmy. Niepokój powinien wzbudzić także brak kontaktu. Wielodniowe oczekiwanie na odpowiedź, brak informacji podczas nieobecności jednej osoby lub sytuacja, w której wszystkie sprawy firmy zostają wstrzymane z powodu urlopu księgowego, mogą poważnie utrudniać prowadzenie działalności. Kolejnym powodem zmiany mogą być rosnące faktury, którym nie towarzyszy dodatkowe wsparcie ani doradztwo. Warto również rozważyć zmianę wtedy, gdy firma się rozwija, zatrudnia pracowników, zaczyna rozliczać wynagrodzenia lub musi uwzględnić obowiązki związane z OTP, a dotychczasowe biuro nie nadąża za nowymi wymaganiami. Bezpieczeństwo przejęcia zaczyna się od właściwego wyboru Przed rozpoczęciem współpracy z nowym biurem rachunkowym należy sprawdzić, czy posiada ono odpowiednie uprawnienia. W Norwegii regnskapsfører oraz regnskapsforetak muszą posiadać zezwolenie wydane przez Finanstilsynet. Weryfikacji można dokonać w publicznym rejestrze virksomhetsregister. Wyszukiwanie jest możliwe między innymi na podstawie nazwy firmy lub numeru organizacyjnego. Jeżeli biuro nie znajduje się w rejestrze, nie ma prawa do wykonywania księgowości na zlecenie. Znaczenie ma również obowiązująca regulacja prawna. Regnskapsførerloven, czyli ustawa nr 90 z 16 grudnia 2022 roku, obowiązuje od 1 stycznia 2023 roku i zastąpiła wcześniejszą ustawę z 1993 roku. Przedsiębiorca powinien upewnić się, że wybrane biuro działa zgodnie z obowiązującymi przepisami i posiada wymagane uprawnienia. Przed podpisaniem umowy warto również ustalić zakres obsługi, sposób kontaktu, terminy przekazywania dokumentów, odpowiedzialność za deklaracje oraz zasady przekazania dokumentacji w przypadku zakończenia współpracy. Takie ustalenia mogą ułatwić późniejsze przejęcie księgowości i ograniczyć ryzyko nieporozumień. Historia firmy musi trafić do nowej księgowości Jednym z najważniejszych etapów zmiany biura rachunkowego jest przekazanie dokumentacji. Materiał księgowy należy do klienta. Standard GRFS, czyli god regnskapsføringsskikk, wskazuje na obowiązek zwrotu materiału na żądanie klienta lub zgodnie z zawartą umową. GRFS nie reguluje jednak tilbakeholdsrett, czyli prawa zatrzymania dokumentacji. Biuro rachunkowe nie powinno powoływać się na ten standard jako podstawę do zatrzymywania danych klienta z powodu niezapłaconej faktury. Ewentualny spór dotyczący płatności powinien być rozwiązywany osobno, na przykład poprzez wystawioną fakturę lub postępowanie windykacyjne, a nie przez blokowanie dokumentacji księgowej. Do nowego biura warto przekazać możliwie pełną historię księgowości. Szczególnie przydatny może być eksport SAF-T, czyli SAF-T Financial. Skatteetaten może wymagać tego pliku od firm prowadzących elektroniczną księgowość. Zawiera on między innymi plan kont, zapisy księgowe oraz salda. Dzięki temu nowe biuro może mieć możliwość wczytania historii księgowej bez konieczności ręcznego przepisywania wszystkich danych. Przekazaniu powinny podlegać również: Dane księgowe Eksport SAF-T zawierający plan kont, zapisy księgowe i salda. Dokumentacja źródłowa Faktury sprzedaży i kosztowe, wyciągi bankowe, umowy oraz dokumenty płacowe. Salda otwarcia Åpningsbalanse, w tym saldo banku, należności, zobowiązania, MVA i konta płacowe. Ostatnie rozliczenia Ostatni årsregnskap, ostatnie MVA-melding i a-melding oraz rozliczenia podatkowe, jeśli dotyczą firmy. Dostępy do systemów Dostępy do programu księgowego, systemu kadrowo-płacowego, bankowości i ewentualnych integracji. Zgodnie z Bokføringsloven podstawowa dokumentacja księgowa powinna być przechowywana przez pięć lat po zakończeniu roku obrotowego. W przypadku części dokumentacji uzupełniającej okres ten wynosi trzy i pół roku. Dlatego przy zmianie biura należy zadbać nie tylko o dokumenty z bieżącego roku, ale również o materiały z wcześniejszych okresów, które nadal podlegają obowiązkowi przechowywania. Ważne jest także przekazanie prawidłowych sald otwarcia. Nowe biuro powinno otrzymać informacje pozwalające odtworzyć aktualną sytuację firmy, w tym dane dotyczące rachunków bankowych, należności, zobowiązań, podatku VAT oraz rozliczeń wynagrodzeń. Najbezpieczniej nie kończyć współpracy ze starym biurem, dopóki nowe biuro nie potwierdzi, że otrzymało kompletną dokumentację i ma możliwość rozpoczęcia pracy. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której firma zostaje bez dostępu do ważnych danych lub bez osoby odpowiedzialnej za bieżące rozliczenia. Zmiana biura nie zatrzymuje obowiązków przedsiębiorcy Zmiana księgowego nie oznacza zawieszenia obowiązków wobec norweskich urzędów. Nawet jeżeli przedsiębiorca jest w trakcie przekazywania dokumentów, terminy składania deklaracji nadal obowiązują. Szczególne znaczenie ma dostęp do Altinn. Bez odpowiednich uprawnień nowe biuro nie będzie mogło złożyć między innymi MVA-melding ani a-melding. Urzędy nie przesuwają automatycznie terminów tylko dlatego, że firma zmienia księgowego. Dlatego dostęp należy przygotować odpowiednio wcześnie, równolegle z przekazywaniem dokumentacji. Co istotne, w 2026 roku zmienił się sposób nadawania uprawnień w Altinn. Dotychczasowy model oparty na rolach, takich jak Regnskapsmedarbeider, jest wycofywany. Od 19 czerwca 2026 roku uprawnień nie nadaje się już za pomocą tych ról. Dostęp jest przyznawany przez pakiety dostępu, czyli tilgangspakker, oraz zarządzanie dostępami w nowym Altinn. Nowe biuro rachunkowe powinno przeprowadzić klienta przez proces nadawania uprawnień i wskazać, jakie dostępy są konieczne do prawidłowej obsługi. Po zakończeniu przejęcia warto również pamiętać o odebraniu uprawnień poprzedniemu biuru. Przed zmianą należy ustalić, kto złoży najbliższą deklarację MVA-melding. Standardowo norweska deklaracja VAT składana jest za sześć dwumiesięcznych okresów rozliczeniowych. Termin przypada zwykle miesiąc i dziesięć dni po zakończeniu danego okresu. Przykładowo MVA-melding za styczeń i luty należy standardowo złożyć do 10 kwietnia. Wyjątkiem jest okres maj–czerwiec, dla którego termin przypada na 31 sierpnia. Równie istotny jest a-melding, składany co miesiąc do 5. dnia następnego miesiąca. Jeżeli termin przypada w weekend lub święto, deklarację należy złożyć w pierwszy dzień roboczy. W przypadku firm zatrudniających pracowników nie
Lønnstyveri w Norwegii – kiedy niewypłacenie pensji może być przestępstwem?
Obszar Na czym może polegać problem? Przykład sytuacji Wynagrodzenie Celowe niewypłacanie całości lub części należnego wynagrodzenia albo zaniżanie kwoty, którą pracownik powinien otrzymać. Pracownik przepracował cały miesiąc, ale pracodawca świadomie wypłacił mu tylko część ustalonego wynagrodzenia. Feriepenger Bezprawne niewypłacanie należnych feriepenger lub wypłacanie ich w zaniżonej wysokości. Pracodawca wie, że pracownikowi przysługują feriepenger, ale celowo nie wypłaca ich w należnym terminie lub zatrzymuje część świadczenia. Czas pracy Celowe zaniżanie liczby przepracowanych godzin lub nieprawidłowe prowadzenie ewidencji czasu pracy. Pracownik przepracował 160 godzin, ale w dokumentacji wykazano 145 godzin, aby zmniejszyć należne wynagrodzenie. Nadgodziny i dodatki Brak prawidłowego rozliczenia godzin nadliczbowych lub należnych dodatków związanych z wykonywaną pracą. Pracownik regularnie wykonuje pracę poza ustalonym czasem pracy, ale pracodawca celowo nie uwzględnia tych godzin w rozliczeniu. Pay-back Żądanie zwrotu całości lub części wynagrodzenia po jego formalnym wypłaceniu pracownikowi. Pracodawca wypłaca pracownikowi pełną kwotę, a następnie żąda przekazania części pieniędzy z powrotem. Potrącenia Nieuzasadnione lub bezprawne pomniejszanie wynagrodzenia o koszty, które nie powinny obciążać pracownika. Pracodawca potrąca z pensji koszty bez odpowiedniej podstawy prawnej lub bez wymaganego uzgodnienia. Wynagrodzenie minimalne Celowe wypłacanie stawki niższej niż obowiązująca w branży objętej zasadami allmenngjøring. Pracownik wykonuje pracę w sektorze objętym minimalnymi stawkami, ale otrzymuje wynagrodzenie poniżej obowiązującego poziomu. Prawidłowe rozliczanie wynagrodzeń jest jednym z ważnych obowiązków każdego pracodawcy w Norwegii. Pracodawca powinien nie tylko terminowo wypłacać pracownikom należne wynagrodzenie, ale również prawidłowo rozliczać między innymi przepracowane godziny, dodatki oraz feriepenger. Warto wiedzieć, że w określonych sytuacjach celowe niewypłacanie należnych świadczeń może zostać uznane za lønnstyveri, czyli kradzież wynagrodzenia, która od 1 stycznia 2022 roku stanowi przestępstwo w Norwegii. Dlatego prawidłowe prowadzenie rozliczeń pracowniczych ma znaczenie nie tylko dla pracowników, ale również dla przedsiębiorców, którzy odpowiadają za przestrzeganie obowiązujących przepisów. Nie każdy pracownik zdaje sobie sprawę, że w Norwegii niewypłacanie należnego wynagrodzenia może w określonych sytuacjach stanowić przestępstwo określane jako lønnstyveri, czyli kradzież wynagrodzenia. Przepisy dotyczące tego czynu weszły w życie 1 stycznia 2022 roku i mają na celu ochronę pracowników przed celowym pozbawianiem ich należnych świadczeń. Lønnstyveri może dotyczyć nie tylko podstawowego wynagrodzenia za wykonaną pracę, ale również feriepenger oraz innych świadczeń pieniężnych, do których pracownik ma prawo na podstawie umowy o pracę, przepisów prawa lub innych obowiązujących regulacji. Istotą kradzieży wynagrodzenia jest sytuacja, w której pracodawca bezprawnie nie wywiązuje się z obowiązku wypłaty należnych pracownikowi pieniędzy i robi to umyślnie, mając na celu uzyskanie nieuprawnionej korzyści. Oznacza to, że nie każde opóźnienie w wypłacie pensji automatycznie jest przestępstwem. Znaczenie ma między innymi charakter działania pracodawcy, jego zamiar oraz okoliczności konkretnej sprawy. Na czym może polegać kradzież wynagrodzenia? Lønnstyveri może przyjmować różne formy. Jednym z przykładów jest celowe niewypłacanie pracownikowi ustalonego wynagrodzenia albo zaniżanie kwoty, która powinna zostać wypłacona za wykonaną pracę. Problem może dotyczyć również feriepenger, czyli świadczenia urlopowego, jeżeli pracodawca bezprawnie odmawia jego wypłaty lub wypłaca je w zaniżonej wysokości. Naruszenia mogą wiązać się także z nieprawidłowym rozliczaniem czasu pracy. Przykładem może być celowe fałszowanie ewidencji godzin w taki sposób, aby pracownik otrzymał wynagrodzenie za mniejszą liczbę przepracowanych godzin niż faktycznie wykonał. Podobnie należy traktować sytuacje, w których pracownik wykonuje pracę w godzinach nadliczbowych, a należne mu wynagrodzenie lub odpowiednie dodatki nie są prawidłowo rozliczane. Kolejnym przykładem nadużycia może być tak zwany „pay–back”, czyli sytuacja, w której pracodawca formalnie wypłaca pracownikowi wynagrodzenie, a następnie żąda zwrotu całości lub części otrzymanej kwoty. W praktyce może to prowadzić do tego, że kwota faktycznie otrzymywana przez pracownika jest niższa niż wynagrodzenie, które powinien otrzymać zgodnie z obowiązującymi zasadami. Problemem mogą być również bezprawne potrącenia z wynagrodzenia. Pracodawca nie może dowolnie pomniejszać pensji pracownika o różnego rodzaju koszty. Potrącenia z wynagrodzenia podlegają określonym zasadom i w wielu przypadkach wymagają odpowiedniej podstawy prawnej lub pisemnego uzgodnienia. Dlatego również takie sytuacje, jak nieuzasadnione obciążanie pracownika kosztami, powinny być dokładnie sprawdzone pod kątem obowiązujących przepisów. Lønnstyveri a wynagrodzenie minimalne W przypadku wynagrodzenia szczególne znaczenie mogą mieć również przepisy dotyczące minimalnych stawek płac. W Norwegii nie obowiązuje jedna ogólna ustawowa płaca minimalna dla wszystkich zawodów. Minimalne stawki wynagrodzenia zostały jednak wprowadzone w określonych branżach na podstawie zasad dotyczących powszechnego stosowania warunków wynagrodzenia, czyli tak zwanego allmenngjøring. Dotyczy to między innymi wybranych sektorów, w których zatrudnionych jest wielu pracowników zagranicznych. Jeżeli pracodawca celowo wypłaca pracownikowi mniej niż wynika to z obowiązujących w danej branży zasad, sytuacja może wymagać szczegółowej analizy pod kątem naruszenia prawa pracy oraz ewentualnego lønnstyveri. Jakie kary grożą za lønnstyveri? Kradzież wynagrodzenia została wprowadzona do norweskiego kodeksu karnego jako przestępstwo. Zgodnie z § 395 straffeloven za lønnstyveri może grozić grzywna lub kara pozbawienia wolności do 2 lat. W przypadku szczególnie poważnego czynu, określanego jako grovt lønnstyveri, zastosowanie ma § 396. W takiej sytuacji maksymalna kara może wynosić do 6 lat pozbawienia wolności. Nie oznacza to jednak, że każdy pracodawca, który spóźni się z wypłatą, automatycznie popełnia przestępstwo zagrożone karą więzienia. Przepisy dotyczące lønnstyveri odnoszą się do określonych, umyślnych działań. Istotne znaczenie ma między innymi to, czy pracodawca działał bezprawnie i z zamiarem uzyskania nieuprawnionej korzyści. Dlatego każdą sytuację należy oceniać indywidualnie. Co zrobić, gdy pracodawca nie wypłaca wynagrodzenia? Jeżeli pracownik nie otrzymał należnego wynagrodzenia, powinien przede wszystkim dokładnie sprawdzić swoje dokumenty i ustalić, jaka kwota pozostaje niewypłacona. Warto zachować umowę o pracę, lønnsslipper, czyli paski wynagrodzeń, ewidencję przepracowanych godzin, informacje dotyczące ustalonej stawki, dokumentację feriepenger, potwierdzenia przelewów oraz korespondencję z pracodawcą. Taka dokumentacja może mieć istotne znaczenie podczas dochodzenia swoich praw. Dobrym pierwszym krokiem jest również pisemny kontakt z pracodawcą i wskazanie, jaka należność nie została wypłacona. W piśmie warto dokładnie określić kwotę, okres, którego dotyczy roszczenie, oraz podstawę żądania zapłaty. Pisemna forma kontaktu pozwala jednocześnie zachować dokumentację dotyczącą podjętych działań. W przypadku problemów z wynagrodzeniem pracownik może skontaktować się z Arbeidstilsynet, czyli norweską Inspekcją Pracy, aby uzyskać informacje dotyczące przepisów i swoich praw. Należy jednak pamiętać, że Arbeidstilsynet nie zajmuje się bezpośrednim odzyskiwaniem zaległego wynagrodzenia w imieniu pracownika. Dochodzenie konkretnej należności jest co do zasady sprawą pomiędzy pracownikiem a pracodawcą i może wymagać podjęcia odpowiednich działań prawnych. W zależności od sytuacji sprawa może zostać skierowana między innymi do forliksrådet, czyli norweskiej instytucji zajmującej się rozstrzyganiem określonych sporów cywilnych.
Import chemii do Norwegii – REACH, CLP, SDS, ADR
Import chemii do Norwegii może obejmować bardzo różne produkty, dlatego przed rozpoczęciem takiej działalności warto dokładnie sprawdzić wymagania dotyczące konkretnej substancji lub preparatu. Norweskie przepisy dotyczące chemikaliów, określane jako kjemikalielovgivning, są w dużej mierze zgodne z europejskimi regulacjami REACH i CLP. Oznacza to, że przy imporcie znaczenie ma nie tylko prawidłowe przeprowadzenie formalności celnych, ale również właściwe przygotowanie dokumentacji związanej z produktem. Do Norwegii importowane są między innymi środki czystości i detergenty, chemia przemysłowa, smary, oleje techniczne oraz płyny hydrauliczne. Import może dotyczyć również klejów, uszczelniaczy, mas uszczelniających, farb, lakierów i rozcieńczalników. Kolejną grupę stanowią substancje wykorzystywane do uzdatniania wody, nawozy, środki ochrony roślin oraz produkty stosowane w budownictwie, takie jak impregnaty i preparaty ochronne. Tak szeroka grupa produktów sprawia, że wymagania dotyczące dokumentacji, oznakowania czy rejestracji mogą być różne w zależności od rodzaju importowanej chemii. Dlatego przygotowanie importu powinno rozpocząć się od sprawdzenia konkretnego produktu. Istotne jest ustalenie jego klasyfikacji oraz określenie, jakie obowiązki dotyczą danej substancji lub preparatu. W przypadku produktów objętych odpowiednimi regulacjami znaczenie mają między innymi przepisy REACH i CLP. Norwegia jako kraj EOG stosuje te przepisy zgodne z regulacjami unijnymi. W zależności od produktu importerzy EOG mogą mieć obowiązek rejestracji substancji w ECHA. Jednym z istotnych elementów dokumentacji jest również Karta Charakterystyki, czyli SDS. Przy imporcie chemii do Norwegii karta powinna być dostępna w języku norweskim. Znaczenie ma także prawidłowe oznakowanie produktu zgodnie z CLP. W przypadku produktów objętych tymi wymaganiami oznakowanie może obejmować między innymi piktogramy zagrożeń oraz zwroty H i P. Dodatkowo niektóre produkty wymagają notyfikacji do norweskiego Produktregisteret prowadzonego przez Miljødirektoratet. Produktregisteret jest norweskim rejestrem produktów chemicznych. Obowiązek rejestracji dotyczy podmiotów wprowadzających na rynek norweski preparaty chemiczne klasyfikowane jako niebezpieczne. Z tego względu przed rozpoczęciem importu warto sprawdzić, czy konkretny produkt podlega obowiązkowi rejestracji. Weryfikacja tych kwestii jeszcze przed rozpoczęciem odprawy pozwala odpowiednio przygotować dokumentację dotyczącą importowanego towaru. Szczególną grupę stanowią pestycydy oraz środki ochrony roślin. Produkty tego rodzaju importowane do Norwegii wymagają rejestracji przez Mattilsynet. Przed rozpoczęciem odprawy należy więc sprawdzić aktualność wymaganej rejestracji. W przypadku importu środków ochrony roślin prawidłowe przygotowanie dokumentacji jest istotnym elementem całego procesu. Przy planowaniu importu chemii należy również zwrócić uwagę na sposób klasyfikacji produktu oraz jego stawkę celną. Większość produktów chemicznych pochodzących z Unii Europejskiej korzysta z zerowej stawki celnej przy udowodnionym unijnym pochodzeniu. Jednocześnie wiele substancji chemicznych ma zerową stawkę MFN w Norwegii również bez dokumentu pochodzenia. Nie oznacza to jednak, że każda chemia będzie traktowana w taki sam sposób. Ostateczna stawka zależy od klasyfikacji konkretnego produktu. Dobrym przykładem może być regularny import detergentów przemysłowych z Polski do Norwegii. W przypadku dystrybutora środków czystości z Drammen, który importuje polskie detergenty przemysłowe do zakładów rybnych i spożywczych, istotne jest prawidłowe sklasyfikowanie produktów w HS 3402.20, sprawdzenie kart SDS oraz weryfikacja rejestracji w Produktregisteret. Przy regularnym imporcie odprawy mogą być przeprowadzane w trybie tygodniowym, co pozwala sprawniej realizować kolejne dostawy. Osobnej uwagi wymagają substancje niebezpieczne. Produkty klasyfikowane jako towary ADR wymagają specjalnego transportu ADR i mogą również wymagać zezwolenia Arbeidstilsynet, czyli norweskiego urzędu pracy i bezpieczeństwa. Przed transportem należy dlatego sprawdzić wymagania odnoszące się do konkretnego produktu. W przypadku chemii transportowanej jako towary ADR możliwa jest obsługa odpraw celnych towarów niebezpiecznych należących do klas ADR 2–9 oraz współpraca z przewoźnikami ADR w Polsce i Skandynawii. Import chemii do Norwegii wiąże się więc z koniecznością połączenia kilku obszarów. Z jednej strony należy prawidłowo przygotować zgłoszenie celne i ustalić właściwą klasyfikację produktu, a z drugiej strony trzeba uwzględnić wymagania dotyczące samej substancji lub preparatu. W zależności od rodzaju importowanej chemii mogą mieć znaczenie przepisy REACH i CLP, Karta Charakterystyki SDS w języku norweskim, oznakowanie produktu, Produktregisteret, rejestracja przez Mattilsynet, a w przypadku produktów niebezpiecznych również wymagania dotyczące transportu ADR. Przed rozpoczęciem importu warto więc sprawdzić dokumentację dotyczącą konkretnego produktu i ustalić, jakie wymagania mają zastosowanie. Odpowiednie przygotowanie dokumentów pozwala sprawniej przeprowadzić formalności związane z importem oraz odprawą celną. Księgowość i podatki przy działalności w Norwegii W Topnor Regnskap AS stawiamy na indywidualne podejście, sprawną komunikację oraz praktyczne rozwiązania dopasowane do potrzeb przedsiębiorców. Nasze biuro księgowe w Norwegii wspiera firmy w bieżących obowiązkach księgowych i podatkowych, pomagając jednocześnie świadomie i bezpiecznie prowadzić działalność. Zapraszamy do kontaktu i współpracy. Potrzebujesz również wsparcia w zakresie odpraw celnych? Polecamy naszego partnera biznesowego, TollAgent AS, który zajmuje się obsługą celną importu, eksportu i tranzytu w Norwegii. Cała obsługa celna odbywa się w 100% zdalnie. Topnor Regnskap AS – polskie autoryzowane biuro księgowe w Norwegii www.topnor.nopost@topnor.no+47 939 82 173
VOEC w Norwegii – sprzedaż zagraniczna a obowiązki podatkowe
Czym jest VOEC? VOEC to uproszczony system VAT dla zagranicznych przedsiębiorców sprzedających przede wszystkim towary i usługi norweskim konsumentom. Towary objęte VOEC System obejmuje towary o wartości poniżej 3000 NOK za sztukę. Do tej wartości nie wlicza się kosztów wysyłki ani ubezpieczenia. Limit 3000 NOK Limit dotyczy pojedynczego produktu, a nie całej przesyłki. W jednej paczce może znajdować się kilka produktów, jeżeli każdy z nich spełnia limit. Usługi cyfrowe VOEC obejmuje również usługi dostarczane zdalnie, między innymi e-booki, oprogramowanie, streaming oraz kursy online. Rejestracja VOEC Obowiązek rejestracji może dotyczyć zagranicznej firmy, która sprzedaje towary lub usługi objęte VOEC norweskim konsumentom i przekracza próg 50 000 NOK sprzedaży w ciągu 12 miesięcy. Możliwa jest również dobrowolna rejestracja przed osiągnięciem tego progu. B2C a B2B VOEC dotyczy sprzedaży do konsumentów. Sprzedaż do norweskich firm podlega innym zasadom. VAT w VOEC Przedsiębiorca nalicza norweski VAT przy sprzedaży, pokazuje VAT w cenie dla klienta, składa kwartalne deklaracje VAT i przekazuje pobrany VAT do norweskiego urzędu skarbowego. Stawka VAT Standardowa stawka VAT w Norwegii wynosi 25%. Dla wybranych towarów i usług obowiązują inne stawki. Numer VOEC Po rejestracji firma otrzymuje numer VOEC. Przy sprzedaży towarów numer należy prawidłowo przekazać przewoźnikowi w formie cyfrowej. Przesyłki i VAT Klient płaci VAT już podczas zakupu. Przy prawidłowej obsłudze przesyłki nie powinien ponownie zapłacić VAT przy odbiorze. Cło Towary spełniające warunki VOEC są zwolnione z cła. Nie każdy produkt poniżej 3000 NOK automatycznie kwalifikuje się jednak do VOEC. Towary wyłączone z VOEC System nie obejmuje przede wszystkim żywności, alkoholu, tytoniu oraz niektórych leków. Wyłączone są również towary objęte szczególnymi ograniczeniami importowymi. Sprzedajesz towary lub usługi cyfrowe konsumentom w Norwegii? W takim przypadku warto sprawdzić, czy Twoja firma podlega systemowi VOEC oraz jakie obowiązki wiążą się z taką sprzedażą. Norwegia wprowadziła VOEC w celu uproszczenia poboru VAT od sprzedaży zagranicznej. System obejmuje zarówno towary o niskiej wartości, jak i usługi dostarczane drogą elektroniczną. Dla zagranicznych przedsiębiorców spełniających określone warunki rejestracja w VOEC może być obowiązkowa. Właściwe ustalenie obowiązków związanych z VAT ma znaczenie zarówno przy rozpoczęciu sprzedaży, jak i podczas dalszego prowadzenia działalności na rynku norweskim. Na czym polega system VOEC? VOEC jest uproszczonym systemem VAT przeznaczonym dla zagranicznych przedsiębiorców. Dotyczy przede wszystkim sprzedaży towarów i usług norweskim konsumentom. W przypadku sprzedaży produktów fizycznych system obejmuje towary o wartości poniżej 3000 NOK za sztukę. Przy ustalaniu tej wartości nie uwzględnia się kosztów wysyłki ani ubezpieczenia. Limit 3000 NOK odnosi się do pojedynczego produktu, a nie do całej przesyłki. Oznacza to, że w jednej paczce może znajdować się kilka produktów, jednak każdy z nich musi spełniać określony limit wartości. VOEC obejmuje również usługi dostarczane zdalnie. Do tej kategorii należą między innymi e-booki, oprogramowanie, streaming oraz kursy online. Nie wszystkie produkty mogą zostać objęte systemem VOEC. Wyłączone są przede wszystkim żywność, alkohol, tytoń oraz niektóre leki. System nie obejmuje również towarów objętych szczególnymi ograniczeniami importowymi. Z tego względu przed rozpoczęciem sprzedaży warto ustalić, czy oferowane produkty lub usługi rzeczywiście spełniają warunki VOEC. Kiedy firma powinna zarejestrować się w VOEC? Obowiązek rejestracji może dotyczyć zagranicznej firmy, która sprzedaje towary lub usługi objęte VOEC norweskim konsumentom oraz przekracza próg 50 000 NOK sprzedaży w ciągu 12 miesięcy. Przedsiębiorca może również zdecydować się na dobrowolną rejestrację przed osiągnięciem tego poziomu sprzedaży. Pozwala to wcześniej przygotować sposób rozliczania sprzedaży na rynku norweskim. Przy ustalaniu obowiązków podatkowych istotne jest również rozróżnienie pomiędzy sprzedażą B2C i B2B. System VOEC dotyczy sprzedaży do konsumentów, natomiast sprzedaż do norweskich firm podlega innym zasadom. Obowiązki związane z poborem VAT mogą dotyczyć również platform internetowych. Ma to miejsce w sytuacji, gdy przepisy uznają platformę za dostawcę odpowiedzialnego za pobór VAT. Jednocześnie nie każda firma może wybrać VOEC zamiast zwykłej rejestracji VAT. Właściwy system zależy od rodzaju prowadzonej sprzedaży oraz oferowanych produktów lub usług. Dlatego przed rejestracją warto dokładnie przeanalizować charakter działalności, sposób sprzedaży oraz rodzaj oferowanych towarów lub usług. Jak wygląda rozliczanie VAT w VOEC? Po rejestracji przedsiębiorca otrzymuje numer VOEC, który powinien być prawidłowo wykorzystywany przy sprzedaży oraz wysyłce towarów. W ramach systemu przedsiębiorca nalicza norweski VAT przy sprzedaży i pokazuje go w cenie dla klienta. Pobrany VAT jest następnie przekazywany do norweskiego urzędu skarbowego, a deklaracje VAT składane są kwartalnie. Standardowa stawka VAT w Norwegii wynosi 25%. Dla wybranych towarów i usług obowiązują jednak inne stawki. W przypadku sprzedaży towarów istotne znaczenie ma również prawidłowe przekazanie numeru VOEC przewoźnikowi. Numer należy przekazać cyfrowo. Dzięki temu przesyłka może sprawniej przejść przez odprawę, a klient przy prawidłowej obsłudze nie powinien ponownie zapłacić VAT przy odbiorze. Co dzieje się z towarem wysłanym w ramach VOEC? Towary objęte systemem VOEC mogą korzystać z uproszczonej procedury. Dotyczy to produktów o wartości poniżej 3000 NOK za sztukę. Klient płaci VAT już podczas zakupu, dlatego przy prawidłowej obsłudze przesyłki nie powinien ponownie zapłacić tego podatku przy odbiorze. Towary spełniające warunki VOEC są również zwolnione z cła. Nie oznacza to jednak, że każdy produkt o wartości poniżej 3000 NOK automatycznie kwalifikuje się do systemu. Znaczenie ma również rodzaj towaru oraz to, czy nie znajduje się on w grupie produktów wyłączonych z VOEC. Jeżeli produkt nie może zostać objęty systemem VOEC, zastosowanie mają zwykłe zasady importowe. Właśnie dlatego przed wysłaniem towaru do Norwegii warto sprawdzić, czy dana sprzedaż spełnia wszystkie warunki systemu. Dlaczego prawidłowe rozliczenie VOEC ma znaczenie? Prawidłowe rozliczenie VOEC pomaga uniknąć problemów podatkowych i celnych, a jednocześnie ułatwia prowadzenie sprzedaży norweskim konsumentom. Dla przedsiębiorcy oznacza to przede wszystkim większą zgodność z norweskimi przepisami oraz ograniczenie ryzyka zaległości i sankcji. VOEC zapewnia zagranicznym firmom uproszczony sposób rozliczania VAT. Prawidłowo przekazany numer VOEC może również pomóc w sprawniejszej obsłudze przesyłek i ograniczyć ryzyko opóźnień. Z perspektywy klienta istotne jest natomiast to, że VAT jest pobierany już podczas zakupu. Jeżeli przesyłka spełnia warunki VOEC i została prawidłowo obsłużona, klient nie powinien ponownie płacić VAT przy odbiorze. Dzięki temu konsument zna koszt zakupu już podczas składania zamówienia, a przedsiębiorca może prowadzić sprzedaż w bardziej uporządkowany sposób. Znajomość obowiązków VOEC pomaga więc prawidłowo rozliczać sprzedaż oraz uniknąć problemów podatkowych związanych z działalnością na rynku norweskim. Księgowość i podatki przy działalności w
Materiały budowlane z Polski w Norwegii – import, cło i MVA
Polskie materiały budowlane są obecne na rynku norweskim między innymi ze względu na korzystny stosunek jakości do ceny. Do Norwegii trafiają zarówno pojedyncze produkty, jak i większe dostawy przeznaczone dla inwestycji budowlanych. Wśród importowanych towarów znajdują się okna i drzwi, materiały izolacyjne, cegły, bloki betonowe, płytki, posadzki, parkiety, prefabrykaty betonowe, a także stolarka wewnętrzna i schodowa. Sam transport materiałów z Polski do Norwegii nie kończy jednak procesu importowego. Przy sprowadzaniu tego rodzaju produktów istotne jest prawidłowe przygotowanie dokumentacji oraz właściwe określenie klasyfikacji taryfowej. Ma to znaczenie dla zgłoszenia celnego i ustalenia warunków, na jakich dany towar może zostać wprowadzony do Norwegii. Co trzeba sprawdzić przed sprowadzeniem materiałów do Norwegii? Przy planowaniu importu warto zwrócić uwagę na kilka kwestii jeszcze przed wysłaniem towaru z Polski. Jedną z nich jest pochodzenie materiałów. W przypadku potwierdzonego polskiego lub unijnego pochodzenia stawka celna wynosi 0%. Jeżeli importer nie posiada dokumentu potwierdzającego pochodzenie, może zostać zastosowana stawka MFN. Dla materiałów budowlanych wynosi ona zazwyczaj od 0 do 5%. Znaczenie ma również sama klasyfikacja produktu. Materiały budowlane obejmują wiele różnych grup towarowych, dlatego każdy produkt powinien zostać odpowiednio sklasyfikowany. Przykładowo, w przypadku importu 450 okien PCV z Polski zastosowano klasyfikację HS 3925.20. Wartość tego zamówienia wynosiła 1 100 000 PLN. Poza kwestiami celnymi przy imporcie materiałów budowlanych należy uwzględnić również wymagania dotyczące dokumentacji i właściwości produktów. W zależności od rodzaju materiału mogą mieć znaczenie między innymi oznakowanie CE, deklaracje właściwości użytkowych oraz dodatkowe wymagania związane z konkretnym produktem. Wymagania dotyczące produktów budowlanych W przypadku materiałów przeznaczonych do wykorzystania w budownictwie ważne jest sprawdzenie wymagań obowiązujących w Norwegii. W tym zakresie znaczenie ma między innymi Direktoratet for byggkvalitet (DiBK), czyli norweski urząd budowlany. W zależności od rodzaju produktu materiały budowlane muszą posiadać oznakowanie CE lub norweską aprobatę techniczną (NorgesInfo). Mogą również występować dodatkowe wymagania dotyczące danego materiału. Dlatego dokumentację konkretnego produktu warto zweryfikować jeszcze przed rozpoczęciem importu. Dotyczy to również materiałów izolacyjnych. Styropian stosowany w budownictwie w Norwegii musi posiadać oznakowanie CE oraz spełniać norweskie wymagania dotyczące ognioodporności. Producent powinien również dostarczyć deklarację właściwości użytkowych (DoP). Jeżeli produkt nie posiada oznakowania CE, może być konieczne uzyskanie norweskiej aprobaty ETA lub przeprowadzenie oceny przez jednostkę notyfikowaną. W takich sytuacjach wcześniejsze ustalenie wymaganej dokumentacji ma szczególne znaczenie, ponieważ pozwala przygotować formalności jeszcze przed wysyłką towaru. Jak wygląda import materiałów budowlanych w praktyce? Przebieg importu zależy od rodzaju materiałów, ich ilości oraz sposobu organizacji transportu. Przykładem może być wspomniana dostawa okien PCV dla norweskiego dewelopera. Przed odprawą zweryfikowano klasyfikację towaru, oznakowanie CE oraz deklaracje właściwości użytkowych. Następnie przeprowadzono odprawę celną z zerową stawką cła. Dzięki sprawnej organizacji transportu okna dotarły na budowę w Oslo w ciągu 5 dni od załadunku w Polsce. W przypadku większych dostaw materiały budowlane mogą być transportowane również w kontenerach. Import obejmuje zarówno przesyłki LCL, jak i całe kontenery 20′ oraz 40′. Przy regularnych dostawach sposób organizacji formalności może zostać dostosowany do rodzaju oraz skali importu. Dla importera oznacza to konieczność odpowiedniego przygotowania dokumentów zarówno przy pojedynczej dostawie, jak i przy większym, regularnym imporcie. W przypadku problemów z dokumentacją lub wymaganiami dotyczącymi konkretnego produktu pomoc w zakresie formalności może zapewnić agencja celna, w tym również przy kontakcie z odpowiednimi jednostkami certyfikacyjnymi. MVA przy imporcie materiałów budowlanych Oprócz kwestii celnych przy sprowadzaniu materiałów budowlanych do Norwegii należy uwzględnić MVA. Podatek wynosi 25% i jest naliczany od wartości celnej CIF. Dla firm budowlanych zarejestrowanych jako płatnicy MVA w Norwegii zapłacony podatek może zostać odliczony. Z tego względu prawidłowe przygotowanie dokumentacji importowej ma znaczenie również z punktu widzenia rozliczenia podatku. Cło i MVA to jednak nie jedyne kwestie, które należy uwzględnić. Przy imporcie materiałów budowlanych równie ważne pozostają klasyfikacja towaru, dokument potwierdzający jego pochodzenie oraz dokumentacja dotycząca wymagań dla danego produktu. Najczęściej sprowadzane materiały Zakres materiałów budowlanych importowanych do Norwegii jest szeroki. Z Polski sprowadzane są między innymi okna i drzwi wykonane z PCV, aluminium oraz drewna. W transporcie znajdują się również styropian EPS i XPS, mineralne materiały izolacyjne, cegła ceramiczna, bloki betonowe, płytki ceramiczne i gresowe, posadzki oraz parkiety. Import może obejmować także prefabrykaty betonowe, stolarkę wewnętrzną i schodową. Każda z tych grup produktów może wymagać innego podejścia do klasyfikacji oraz dokumentacji. Dlatego nie warto traktować wszystkich materiałów budowlanych w taki sam sposób. Właściwe przygotowanie importu powinno uwzględniać konkretny produkt, jego pochodzenie oraz wymagania związane z jego zastosowaniem. Import materiałów budowlanych do Norwegii – najważniejsze informacje Przed wysłaniem materiałów budowlanych z Polski do Norwegii warto więc sprawdzić przede wszystkim klasyfikację taryfową towaru, dokumentację dotyczącą jego pochodzenia oraz wymagania związane z konkretnym produktem. W zależności od rodzaju materiału znaczenie mogą mieć oznakowanie CE, deklaracja właściwości użytkowych, norweska aprobata techniczna lub ocena jednostki notyfikowanej. Prawidłowe przygotowanie tych kwestii przed wysyłką pozwala odpowiednio przygotować zgłoszenie celne i dokumentację importową. W przypadku większych dostaw istotne pozostaje również właściwe zaplanowanie transportu, niezależnie od tego, czy towary są przewożone jako pojedyncza przesyłka, LCL czy pełny kontener. Najczęstsze pytania Czy materiały budowlane sprowadzane z Polski są objęte cłem? Przy potwierdzonym polskim lub unijnym pochodzeniu stawka celna wynosi 0%. Bez dokumentu potwierdzającego pochodzenie może zostać zastosowana stawka MFN, która dla materiałów budowlanych wynosi zazwyczaj 0–5%. Czy przy imporcie styropianu obowiązują dodatkowe wymagania? Tak. Styropian wykorzystywany w budownictwie musi posiadać oznakowanie CE i spełniać norweskie wymagania dotyczące ognioodporności. Producent powinien również dostarczyć deklarację właściwości użytkowych (DoP). Ile wynosi MVA przy imporcie materiałów budowlanych? MVA wynosi 25% i jest naliczane od wartości celnej CIF. Firmy budowlane zarejestrowane jako płatnicy MVA w Norwegii mogą odliczyć zapłacony podatek. Czy do Norwegii można sprowadzać materiały budowlane w kontenerach? Tak. Import może obejmować zarówno przesyłki LCL, jak i pełne kontenery 20′ oraz 40′. Sposób obsługi importu jest uzależniony od rodzaju i skali dostawy. W Topnor Regnskap AS stawiamy na indywidualne podejście, sprawną komunikację oraz praktyczne rozwiązania dopasowane do potrzeb przedsiębiorców. Nasze biuro księgowe w Norwegii wspiera firmy w bieżących obowiązkach księgowych i podatkowych, pomagając jednocześnie świadomie i bezpiecznie prowadzić działalność. Zapraszamy do kontaktu i współpracy. Potrzebujesz również wsparcia w zakresie odpraw celnych? Polecamy naszego partnera biznesowego – TollAgent AS, który zajmuje się obsługą celną importu, eksportu i tranzytu w Norwegii. Cała
Transport pasażerski – usługa czy wynajem kierowcy? Kiedy zastosować 25% MVA?
W branży transportu pasażerskiego zdarzają się sytuacje, w których kierowca prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą (ENK), ale nie świadczy usług bezpośrednio na rzecz pasażerów. Zamiast tego wykonuje przewozy jako podwykonawca dla innej firmy, korzystając z jej samochodu. W takim modelu współpracy pojawia się pytanie, jaką stawkę MVA należy zastosować na fakturze wystawianej z ENK do spółki AS. Kiedy obowiązuje 25% MVA? Jeżeli kierowca wystawia fakturę za wykonywaną pracę na rzecz firmy, do której należy samochód oraz na przykład konto Bolt lub Uber, sprzedaż nie jest traktowana jako usługa transportu osób. W takim przypadku przedmiotem sprzedaży jest udostępnienie kierowcy (wynajem siły roboczej). Oznacza to, że – jeżeli transakcja jest rozliczana pomiędzy dwoma podatnikami VAT – należy zastosować 25% MVA. Dlaczego nie można zastosować 12% MVA? Stawka 12% MVA dotyczy sprzedaży usługi transportu osób świadczonej pasażerowi. Jeżeli pasażer zamawia przejazd, sprzedaż usługi transportowej realizuje firma, do której należy konto w aplikacji, samochód. Kierowca będący podwykonawcą nie sprzedaje usługi transportowej pasażerowi – świadczy usługę na rzecz tej firmy. Z tego względu faktura wystawiana przez kierowcę nie dotyczy transportu osób, lecz udostępnienia kierowcy, dlatego właściwą stawką jest 25% MVA. Należy również ocenić charakter współpracy Przed rozliczeniem takiej współpracy warto ocenić, czy właściciel ENK rzeczywiście świadczy usługi jako niezależny przedsiębiorca. Właściciel jednoosobowej działalności gospodarczej zasadniczo nie może „wynajmować samego siebie”. W związku z tym należy przeanalizować, czy współpraca pomiędzy ENK a AS nie spełnia cech stosunku pracy zgodnie z § 1-8 norweskiej ustawy o środowisku pracy (arbeidsmiljøloven). Jeżeli jednak współpraca jest rozliczana jako sprzedaż pomiędzy dwoma podatnikami VAT, faktura powinna zostać wystawiona z 25% MVA, ponieważ dotyczy udostępnienia kierowcy (arbeidskraft), a nie sprzedaży usługi transportu osób. Podsumowanie Kierowca prowadzący działalność ENK, który wykonuje przewozy pasażerskie jako podwykonawca, korzystając z samochodu oraz konta, na przykład Bolt lub Uber należącego do innej firmy, nie świadczy usługi transportu osób na rzecz pasażerów. W takiej współpracy faktura wystawiana do spółki AS dotyczy udostępnienia kierowcy, dlatego – przy rozliczeniu pomiędzy dwoma podatnikami VAT – należy zastosować 25% MVA, a nie 12% MVA. Stawiamy na indywidualne podejście, sprawną komunikację oraz rozwiązania dopasowane do potrzeb przedsiębiorców. Zawsze dopytujemy, sprawdzamy szczegóły i dokładnie analizujemy każdą sprawę, aby nasi klienci mogli czuć się bezpiecznie i wiedzieć, że mogą na nas liczyć. Pomagamy nie tylko w realizacji obowiązków księgowych, ale również w bezpiecznym i świadomym prowadzeniu biznesu. Zapraszamy do kontaktu i współpracy. TOPNOR REGNSKAP AS – polskie autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii www.topnor.no post@topnor.no +47 939 82 173