Dla tysięcy Polaków wyjazd do Norwegii oznacza szansę na lepsze zarobki i stabilniejsze życie. Wielu z nich posiada wykształcenie zawodowe, ukończone technika, świadectwa czeladnicze albo wieloletnie doświadczenie zdobyte w Polsce. Problem pojawia się jednak w momencie rozpoczęcia pracy u norweskiego pracodawcy. W praktyce okazuje się bowiem, że sam dyplom czy doświadczenie nie zawsze wystarczają, aby zostać uznanym za wykwalifikowanego pracownika.

To właśnie dlatego temat uznawania kwalifikacji zawodowych budzi tak duże zainteresowanie wśród Polaków pracujących w Norwegii. Dla jednych oznacza możliwość legalnego wykonywania zawodu, dla innych wyższe wynagrodzenie, lepszą pozycję podczas rekrutacji albo szansę na awans. W wielu branżach różnice finansowe pomiędzy pracownikiem wykwalifikowanym a niewykwalifikowanym są bardzo wyraźne.

W budownictwie minimalna stawka dla fachowca wynosi obecnie 264,32 NOK za godzinę, natomiast pracownik niewykwalifikowany otrzymuje minimum 239,61 NOK. Na pierwszy rzut oka różnica może wydawać się niewielka, ale przy pełnym etacie przekłada się na tysiące koron rocznie. Dla wielu osób formalne uznanie kwalifikacji staje się więc nie tylko kwestią prestiżu, ale zwyczajnie opłacalną inwestycją.

Norwegia nie traktuje wszystkich zawodów tak samo

System uznawania kwalifikacji w Norwegii jest rozbudowany i zależy przede wszystkim od rodzaju wykonywanego zawodu. Najważniejszy podział dotyczy zawodów regulowanych oraz nieregulowanych.

W przypadku zawodów regulowanych państwo norweskie wymaga oficjalnego zatwierdzenia kwalifikacji jeszcze przed rozpoczęciem pracy. Bez odpowiedniej zgody nie można legalnie wykonywać zawodu, nawet jeśli dana osoba ukończyła studia lub posiada wieloletnie doświadczenie w Polsce.

Dotyczy to między innymi:

– lekarzy,

– pielęgniarek,

– stomatologów,

– fizjoterapeutów,

– elektryków,

– nauczycieli,

– prawników,

– weterynarzy,

– księgowych i biegłych rewidentów.

Każda z tych grup zawodowych podlega innemu norweskiemu urzędowi. W Norwegii funkcjonuje obecnie 18 organów odpowiedzialnych za uznawanie kwalifikacji zawodowych, a liczba zawodów wymagających autoryzacji przekracza 180. Według aktualnych danych 168 zawodów posiada status zawodów regulowanych.

W wielu branżach można pracować bez formalnego uznania

Inaczej wygląda sytuacja w zawodach nieregulowanych. Tutaj decyzję o zatrudnieniu podejmuje sam pracodawca. To on ocenia, czy doświadczenie, wykształcenie albo praktyczne umiejętności pracownika są wystarczające.

Dlatego wielu Polaków rozpoczyna pracę w Norwegii bez wcześniejszego przechodzenia procedury uznawania kwalifikacji. Szczególnie często dotyczy to branży budowlanej, gastronomii, produkcji czy usług technicznych.

Nie oznacza to jednak, że formalne potwierdzenie kwalifikacji jest zbędne.

W praktyce pracownik bez uznanych dokumentów bardzo często:

– otrzymuje niższą stawkę,

– zostaje zatrudniony jako pomocnik,

– ma mniejsze możliwości negocjowania wynagrodzenia,

– trudniej znajduje lepszą pracę,

– ma ograniczone możliwości awansu.

Norwescy pracodawcy mogą uznać kwalifikacje na podstawie doświadczenia, CV albo testu praktycznego, ale oficjalne potwierdzenie kompetencji przez norweską instytucję zwykle zwiększa wiarygodność pracownika.

Fachowiec z Polski nie zawsze jest fachowcem w Norwegii

Wielu Polaków jest przekonanych, że ukończenie szkoły zawodowej lub posiadanie świadectwa czeladniczego automatycznie daje status wykwalifikowanego pracownika także w Norwegii. W praktyce wygląda to bardziej skomplikowanie.

Norwegia posiada własny system kwalifikacji zawodowych oparty na dokumentach fagbrev i svennebrev. To właśnie do nich porównywane są polskie kwalifikacje.

W niektórych przypadkach samo przedstawienie dyplomu nie wystarcza. HK-dir może wymagać dodatkowego egzaminu wyrównawczego przed wydaniem decyzji o uznaniu kwalifikacji.

Dla wielu osób jest to największe zaskoczenie całej procedury.

Egzamin, który może zdecydować o zarobkach

Egzamin wyrównawczy dotyczy przede wszystkim zawodów rzemieślniczych i technicznych. Zazwyczaj trwa dwa dni i obejmuje część praktyczną oraz teoretyczną. System przypomina polski egzamin czeladniczy.

Aby w ogóle podejść do egzaminu, kandydat musi wcześniej udokumentować wieloletnią praktykę zawodową.

Dobrą wiadomością dla Polaków jest możliwość zdawania egzaminu w języku polskim. Komisje egzaminacyjne współpracują w tym zakresie z polskimi izbami rzemieślniczymi.

Dopiero po:

– zdaniu egzaminu,

– przedstawieniu wymaganej dokumentacji,

– zakończeniu procedury w HK-dir,

możliwe jest uzyskanie formalnego uznania kwalifikacji jako odpowiednika norweskiego fagbrev.

Jakie zawody z Polski można obecnie uznać?

Na liście zawodów objętych procedurą uznawania kwalifikacji znajdują się obecnie między innymi:

– cieśla – Tømrer,

– hydraulik – Rørlegger,

– murarz – Murer,

– betoniarz – Betongfagarbeider,

– dekarz – Tak- og membrantekker,

– fryzjer – Frisør,

– mechanik samochodowy – Bilmekaniker (lette og/eller tunge kjøretøy),

– mechanik przemysłowy – Industrimekaniker,

– stolarz – Trevaresnekker / Møbelsnekker,

– kucharz – Kokk / Institusjonskokk,

– kosmetyczka – Hudpleier,

– szklarz – Glassfagarbeider,

– rzeźnik – Slakter / Butikkslakter,

– masarz – Pølsemaker,

– tapicer – Møbeltapetserer,

– blacharz budowlany – Ventilasjon- og blikkenslager,

– blacharz przemysłowy – Platearbeider,

– mechanik maszyn rolniczych – Landbruksmekaniker,

– kelner – Servitør,

– pracownik sprzedaży – Salgsmedarbeider,

– pracownik branży turystycznej – Reiselivsmedarbeider,

– blacharz samochodowy / lakiernik – Bilskadereparatør,

– hydraulik przemysłowy – Industrirørlegger.

To właśnie te zawody najczęściej przechodzą procedurę uznawania kwalifikacji przez HK-dir.

HK-dir przejął obowiązki dawnego NOKUT

Wielu Polaków nadal kojarzy instytucję NOKUT, jednak od 1 stycznia 2023 roku obowiązki związane z uznawaniem zagranicznego wykształcenia przejął HK-dir — Direktoratet for høyere utdanning og kompetanse.

Instytucja odpowiada obecnie między innymi za:

– uznawanie wyższego wykształcenia,

– kwalifikacje zawodowe,

– procedury fagbrev,

– edukację zawodową,

– kwalifikacje nauczycieli i pedagogów.

To właśnie tam trafia większość wniosków składanych przez Polaków chcących potwierdzić swoje wykształcenie w Norwegii.

Niektóre polskie dyplomy mają uproszczoną ścieżkę

HK-dir przewiduje automatyczne uznanie dla części polskich dyplomów. Dotyczy to licencjatów oraz doktoratów.

Taki dokument można pobrać bez konieczności składania pełnego wniosku, jednak ma on wyłącznie charakter informacyjny. Jeżeli pracodawca albo uczelnia wymaga formalnej decyzji administracyjnej, konieczne jest przejście standardowej procedury.

Ważne jest również to, że automatyczne uznanie nie obejmuje polskich tytułów magistra. Wynika to z różnic w strukturze i formach studiów magisterskich.

Procedury mogą trwać wiele miesięcy

Osoby planujące uznanie kwalifikacji powinny przygotować się na długi czas oczekiwania.

Obecnie:

– uznanie wyższego wykształcenia trwa około 4–6 miesięcy,

– procedury dla nauczycieli i pedagogów około 4 miesięcy,

– fagskoleutdanning około 3–5 miesięcy,

– uznanie kwalifikacji zawodowych typu fagbrev około 2–3 miesięcy.

W przypadku elektryków czas oczekiwania na decyzję DSB może wynosić do 4 miesięcy przy uznaniu stałym oraz do 2 miesięcy przy procedurze tymczasowej.

Norweskie instytucje podkreślają, że nie mogą przyspieszać wybranych spraw, ponieważ obowiązuje zasada równego traktowania wszystkich wnioskodawców.

To dopiero pierwszy etap całej procedury

Dla wielu osób samo uznanie kwalifikacji okazuje się dopiero początkiem formalności związanych z pracą w Norwegii. W zależności od zawodu konieczne może być przygotowanie odpowiednich tłumaczeń, zebranie dokumentów z Polski, potwierdzenie praktyki zawodowej albo kontakt z konkretnym norweskim urzędem.

W kolejnych artykułach opiszemy:

– jakie dokumenty są wymagane przez HK-dir, DSB, Helsedirektoratet i Advokattilsynet,

– które tłumaczenia muszą być wykonane przez tłumacza przysięgłego,

– jak powinny wyglądać poprawne skany dokumentów,

– jakie błędy najczęściej wydłużają procedurę,

– jak założyć konto i złożyć wniosek przez Altinn,

– oraz ile obecnie kosztują poszczególne procedury i egzaminy.

Stawiamy na indywidualne podejście, sprawną komunikację oraz praktyczne rozwiązania dopasowane do potrzeb przedsiębiorców. Pomagamy nie tylko w realizacji obowiązków księgowych, ale również w bezpiecznym i świadomym rozwoju biznesu.

Zapraszamy do kontaktu i współpracy.

Topnor Regnskap AS – polskie autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii

www.topnor.no
post@topnor.no
+47 939 82 173