Sluttattest – dokument w Norwegii, o którym warto pamiętać
W Norwegii pracownik, który odchodzi z pracy po prawidłowym wypowiedzeniu, ma prawo do pisemnego świadectwa pracy – sluttattest, które potwierdza przebieg zatrudnienia, zajmowane stanowisko oraz charakter wykonywanej pracy. Dokument ten jest szczególnie istotny dla pracowników z zagranicy, ponieważ pozwala dokumentować okresy zatrudnienia w kolejnych krajach. Ustawa o środowisku pracy – arbeidsmiljøloven nakłada na pracodawcę obowiązek wydania sluttattest w dniu zakończenia umowy, jednak nie wcześniej, gdy pracownik nadal jest zatrudniony. Świadectwo pracy powinno zawierać imię i nazwisko pracownika, datę urodzenia, opis stanowiska i wykonywanych obowiązków oraz okres zatrudnienia. Brak tych informacji może skutkować konsekwencjami prawnymi dla pracodawcy. W przypadku błędnie wystawionego dokumentu pracownik może poprosić o jego poprawienie, a jeśli to nie przyniesie skutku, interweniuje Arbeidstilsynet. W ostateczności sprawa może trafić do sądu, który nakazuje wydanie poprawnego świadectwa, a pracodawca może zostać ukarany grzywną. Istnieją też sytuacje, w których pracownik nie ma prawa do sluttattest, np. w przypadku porzucenia pracy bez wypowiedzenia (fantegang). W przypadku dyscyplinarnego zakończenia zatrudnienia pracownik wciąż może wnioskować o wydanie świadectwa, a pracodawca może jedynie zaznaczyć tryb wypowiedzenia, bez szczegółowych informacji dotyczących przyczyn. Norweski dokument może zawierać dodatkowe informacje, takie jak szczegółowy opis obowiązków i odpowiedzialności pracownika, zwłaszcza jeśli wynika to z układu zbiorowego pracy lub specyfiki branży. Świadectwo nie musi jednak obejmować informacji o urlopach, absencjach czy stanie zdrowia pracownika, a dane osobowe i wrażliwe informacje są w nim surowo chronione. Niedozwolone są również subiektywne oceny, uwagi obraźliwe lub mogące zaszkodzić reputacji, np. „pracownik nie radził sobie z obowiązkami” lub „został przesunięty ze względu na spóźnienia”. Warto pamiętać, że jeśli w zakładzie obowiązuje układ zbiorowy pracy, pracodawca musi stosować się do jego zapisów dotyczących treści świadectwa, umieszczając tylko informacje przewidziane w umowie zbiorowej. Poprawnie wydane sluttattest jest nie tylko dokumentem potwierdzającym zatrudnienie, ale także zabezpieczeniem dla pracownika przy podejmowaniu kolejnej pracy i przy dalszym dokumentowaniu doświadczenia zawodowego w Norwegii i poza nią. TOPNOR REGNSKAP AS – polskie autoryzowane biuro księgowe w Norwegii +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Zwolnienie lekarskie w Norwegii. Sykemelding, sykepenger – obecne zasady i rządowe plany
Zwolnienie lekarskie w Norwegii od lat działa inaczej niż w Polsce i często zaskakuje pracowników przyzwyczajonych do systemu L4. Choć choroba kojarzy się z całkowitym oderwaniem od pracy i skupieniem na powrocie do zdrowia, norweskie przepisy zakładają coś zupełnie innego – aktywność, współpracę i kontakt z pracodawcą nawet podczas zwolnienia. Co więcej, rząd Norweski zapowiada kolejne zmiany, które mogą jeszcze bardziej wzmocnić obowiązki pracownika i zwiększyć nadzór państwa nad absencją chorobową. Na razie są to propozycje, a nie obowiązujące prawo – ale warto wiedzieć, w jakim kierunku zmierza system. Poniżej wyjaśniamy: – jak wygląda zwolnienie lekarskie w Norwegii obecnie, – jakie zmiany są planowane, – na co powinni przygotować się pracownicy oraz pracodawcy. Jak wygląda zwolnienie lekarskie w Norwegii obecnie? Sykemelding i sykepenger – ważne rozróżnienie Podstawową różnicą pomiędzy Polską a Norwegią jest to, że zwolnienie lekarskie (sykemelding) w Norwegii nie jest automatyczną gwarancją wypłaty zasiłku chorobowego (sykepenger). Jest ono jedynie podstawą do rozpatrzenia prawa do świadczenia. W Polsce system jest prosty: pracownik albo pracuje, albo choruje. Zwolnienie lekarskie wystawiane jest zawsze w wymiarze 100%, co oznacza całkowitą niezdolność do pracy – niezależnie od rodzaju choroby. W Norwegii jest inaczej. Choroba nie zawsze oznacza całkowitą niezdolność do pracy, a pracownik – w miarę możliwości – powinien pozostać aktywny zawodowo. Obowiązek informacyjny (Opplysningsplikt) – kontakt z pracodawcą Pracownik nie ma obowiązku ujawniania szczegółowych informacji medycznych, ale musi pozostawać w kontakcie z pracodawcą. Samo „czekanie, aż zwolnienie pojawi się w systemie” nie wystarcza. Pierwszym krokiem po zachorowaniu jest poinformowanie pracodawcy: – czy pracownik jest w stanie wykonywać jakiekolwiek zadania, – czy możliwa jest praca w ograniczonym zakresie (np. częściowy etat, praca zdalna). Norweski system jest zaprojektowany tak, aby aktywizować pracownika szczególnie wtedy, gdy nieobecność się przedłuża. W praktyce oznacza to rozmowy o dostosowaniu obowiązków lub stopniowym powrocie do pracy. Warto jednak zachować ostrożność. Brak informacji o stanie zdrowia może sprawić, że pracodawca będzie naciskał na wykonywanie zwykłych obowiązków. Choć pracownik nie musi ujawniać diagnozy, w niektórych sytuacjach zasadne jest poinformowanie o obiektywnych ograniczeniach (np. hospitalizacja, gorączka, uraz). Obowiązek współdziałania (Medvirkningsplikt) Zarówno ustawa o ubezpieczeniach społecznych (folketrygdloven), jak i ustawa o środowisku pracy (arbeidsmiljøloven) nakładają na pracownika obowiązek współpracy w procesie powrotu do pracy. W praktyce oznacza to, że pracownik na zwolnieniu lekarskim: – powinien uczestniczyć w spotkaniach dotyczących powrotu do pracy, – współpracować przy dostosowaniu stanowiska pracy, – brać udział w ocenie swojej zdolności do pracy. Uchylanie się od kontaktu z pracodawcą – nawet przy złym stanie zdrowia – może mieć konsekwencje finansowe. Dla porównania: w Polsce pracodawca i ZUS mogą kontrolować zasadność zwolnienia, ale nie mogą nakłaniać pracownika do częściowego powrotu do pracy. Obowiązek aktywności (Aktivitetsplikt) Od 1 czerwca 2021 roku norweskie przepisy jasno wskazują, że pracownik na zwolnieniu lekarskim powinien pozostawać aktywny zawodowo przez cały okres zwolnienia, o ile stan zdrowia na to pozwala. Pracodawca ma obowiązek: – dostosować stanowisko pracy, – zmienić zakres obowiązków, – umożliwić pracę w innym wymiarze lub formie. Jeśli dostosowanie nie jest możliwe, warto, by pozostał po tym ślad w dokumentacji (np. e-maile, SMS-y, wiadomości w systemie NAV). Po 8 tygodniach NAV ocenia, czy obowiązek aktywności jest realizowany. Brak aktywności bez uzasadnionych powodów może skutkować wstrzymaniem wypłaty sykepenger. Zwolnienie lekarskie u kilku pracodawców W Norwegii NAV ocenia obowiązek aktywności osobno dla każdego pracodawcy. Oznacza to, że: – można pobierać sykepenger w jednym miejscu pracy, – a jednocześnie normalnie pracować w innym, jeśli stan zdrowia na to pozwala. To zasadnicza różnica w porównaniu z Polską, gdzie zwolnienie obejmuje wszystkie umowy jednocześnie. Kiedy NAV może wstrzymać wypłatę sykepenger? NAV może zawiesić wypłatę zasiłku, jeśli pracownik: – odmawia współpracy przy ocenie zdolności do pracy, – nie podejmuje działań w kierunku powrotu do pracy, – bez uzasadnienia odrzuca dostosowaną ofertę pracy. Planowane zmiany – co rząd Norweski dopiero proponuje? Uwaga: poniższe zmiany nie obowiązują. Są to propozycje, które mogą, ale nie muszą wejść w życie. Rząd Støre zapowiada reformę systemu zwolnień lekarskich, której celem jest: – ograniczenie absencji chorobowej, – zwiększenie aktywności pracowników, – silniejszy nadzór NAV od pierwszych dni nieobecności. Pracownik jako aktywny partner podczas sykepenger Proponowane zmiany mają wzmocnić obowiązek współpracy (medvirkningsplikt). Pracownik miałby już na początku nieobecności przekazywać pracodawcy informacje o: – przewidywanym czasie trwania choroby, – swojej zdolności funkcjonowania (funksjonsevne), – potrzebnym wsparciu lub dostosowaniach. Część odpowiedzialności zostałaby przeniesiona z pracodawcy na pracownika. Tymczasowo inne obowiązki niż w umowie? Najbardziej kontrowersyjna propozycja zakłada możliwość tymczasowego wykonywania innej pracy niż ta wynikająca z umowy, jeśli stan zdrowia na to pozwala. Nowy obowiązek miałby zostać zapisany w folketrygdloven, a nie w arbeidsmiljøloven, co omija klasyczne ramy prawa pracy. Odmowa mogłaby skutkować utratą prawa do sykepenger. Większa kontrola NAV Planowane jest wzmocnienie współpracy pracownik–pracodawca–NAV. Oppfølgingsplan miałby być przekazywany do NAV już po 4 tygodniach nieobecności, co umożliwi wcześniejszą ocenę spełniania aktivitetskravet. Więcej aktywności, mniej wyjątków Statystyki pokazują, że w 2024 roku w aż 73% przypadków zwalniano pracowników z obowiązku aktywności. Rząd chce to zmienić. Po reformie: – aktywność ma być dostosowana do realnych możliwości, – nawet godzina pracy dziennie może być wymagana, – brak współpracy = zawieszenie zasiłku (z możliwością jego wznowienia). W pigułce – co może się zmienić? Dla pracownika: – więcej obowiązków informacyjnych, – gotowość do innej, tymczasowej pracy, – realna aktywność, a nie tylko formalna, – zawieszenie sykepenger w razie braku współpracy. Dla pracodawcy: – obowiązek rozważenia także trwałych dostosowań, – wcześniejsze przekazywanie oppfølgingsplan do NAV. Podsumowanie Norweski system zwolnień lekarskich już dziś znacząco różni się od polskiego. Planowane zmiany pokazują wyraźnie, że kierunek jest jeden: więcej aktywności, więcej współpracy i większa kontrola. Na razie jednak obowiązują dotychczasowe zasady, a proponowane reformy pozostają w fazie planów. TOPNOR REGNSKAP AS – polskie autoryzowane biuro księgowe w Norwegii +47 939 82 173 post@topnor.no
Wynajem pracowników – kiedy udostępnianie personelu jest zgodne z norweskimi przepisami?
Wynajem pracowników w Norwegii, określany jako leasing personelu, podlega ścisłym regulacjom prawa pracy. Norweskie przepisy w ostatnich latach zostały znacząco zaostrzone, a ich przestrzeganie nadzoruje Arbeidstilsynet, czyli Norweska Inspekcja Pracy. Zasadą ogólną jest to, że wynajem pracowników jest dopuszczalny wyłącznie w jasno określonych sytuacjach i tylko wtedy, gdy firma wynajmująca spełnia wszystkie wymagania formalne przewidziane przez norweskie prawo. Od 1 stycznia 2024 roku każda firma, która wynajmuje pracowników norweskim klientom, musi posiadać autoryzację i być wpisana do oficjalnego rejestru firm wynajmujących pracowników – Bemanningsforetaksregister, prowadzonego przez Arbeidstilsynet. Obowiązek ten dotyczy zarówno firm norweskich, jak i przedsiębiorstw zagranicznych, w tym działających w formie NUF. Brak autoryzacji oznacza, że wynajem pracowników jest nielegalny, a zarówno firma wynajmująca, jak i podmiot korzystający z pracy takiego pracownika, mogą ponosić konsekwencje prawne. Uzyskanie autoryzacji potwierdza, że firma spełnia norweskie wymogi dotyczące zatrudnienia i warunków pracy. Obejmuje to m.in. prawidłowe umowy o pracę zgodne z norweskim prawem, stosowanie zasady równego traktowania pracowników, zapewnienie odpowiednich warunków bezpieczeństwa i higieny pracy oraz posiadanie obowiązkowego ubezpieczenia od wypadków przy pracy. Arbeidstilsynet ma prawo kontrolować działalność firm wynajmujących pracowników, żądać dokumentacji oraz cofnięcia autoryzacji w przypadku stwierdzenia naruszeń. Samo posiadanie wpisu do rejestru nie oznacza jednak pełnej swobody w zakresie wynajmu personelu. Norweskie prawo dopuszcza wynajem przede wszystkim wtedy, gdy ma on charakter tymczasowy lub jest uzasadniony szczególnymi potrzebami organizacyjnymi albo specjalistycznymi. W przypadku zapotrzebowania o charakterze stałym zasadą jest bezpośrednie zatrudnienie pracowników. W niektórych branżach oraz przy obowiązywaniu układów zbiorowych wynajem może dodatkowo wymagać porozumień ze związkami zawodowymi. Szczególne ograniczenia dotyczą branży budowlanej. W wybranych regionach Norwegii wprowadzono całkowity zakaz wynajmu pracowników do prac budowlanych oraz do prac bezpośrednio związanych z realizacją kontraktów budowlanych. Zakaz ten obowiązuje na terenie Oslo, Akershus, Buskerud, Østfold oraz Vestfold. W pozostałych częściach kraju wynajem pracowników w budownictwie może być nadal dopuszczalny, jednak wyłącznie pod warunkiem spełnienia wszystkich wymogów rejestracyjnych i prawnych. Obowiązek rejestracji w Bemanningsforetaksregister dotyczy firm, których działalność polega na wynajmie pracowników, a nie jedynie na pośrednictwie rekrutacyjnym. Przedsiębiorstwa, które wyłącznie rekrutują kandydatów i przekazują ich do bezpośredniego zatrudnienia u klienta, nie są uznawane za firmy wynajmujące pracowników. Z obowiązku rejestracji wyłączone są także jednoosobowe działalności gospodarcze, które nie zatrudniają pracowników, oraz spółki, w których właściciel jest jedynym pracownikiem i faktycznie nie dochodzi do wynajmu personelu. Proces uzyskania autoryzacji obejmuje rejestrację działalności w norweskich rejestrach publicznych, złożenie wniosku za pośrednictwem portalu Altinn oraz przygotowanie kompletnej dokumentacji potwierdzającej zgodność działalności z norweskim prawem pracy i przepisami BHP. Firmy zagraniczne muszą dodatkowo przedstawić dokumenty rejestrowe z kraju macierzystego oraz wskazać przedstawiciela w Norwegii. Po złożeniu wniosku Arbeidstilsynet może zażądać dodatkowych wyjaśnień lub dokumentów przed wydaniem decyzji. Nieprzestrzeganie przepisów dotyczących wynajmu pracowników może prowadzić do poważnych konsekwencji. Pracownik wynajęty niezgodnie z przepisami może dochodzić uznania go za pracownika bezpośrednio zatrudnionego przez firmę korzystającą z jego pracy, a organy kontrolne mogą nałożyć kary finansowe lub administracyjne. Z tego względu każda firma planująca wynajem pracowników w Norwegii powinna wcześniej upewnić się, że spełnia wszystkie wymagania formalne. Podsumowanie – najważniejsze informacje Wynajem pracowników w Norwegii jest legalny wyłącznie dla firm posiadających autoryzację w Bemanningsforetaksregister. Obowiązek rejestracji dotyczy także firm zagranicznych oraz NUF. Od 1 stycznia 2024 r. obowiązują zaostrzone przepisy i nowy proces autoryzacji. Autoryzacja potwierdza zgodność z norweskim prawem pracy, zasadą równego traktowania, BHP i obowiązkami ubezpieczeniowymi. Wynajem powinien mieć charakter tymczasowy lub być uzasadniony szczególnymi potrzebami. W branży budowlanej obowiązuje zakaz wynajmu pracowników w regionach: Oslo, Akershus, Buskerud, Østfold i Vestfold. Brak autoryzacji oznacza nielegalny wynajem i ryzyko sankcji dla obu stron. Źródła – Arbeidstilsynet https://www.arbeidstilsynet.no/arbeidsforhold/ansettelse/innleie/ https://www.arbeidstilsynet.no/arbeidsforhold/ansettelse/bemanningsforetak/ https://www.arbeidstilsynet.no/arbeidsforhold/ansettelse/innleie/byggebransjen/ https://www.arbeidstilsynet.no/regelverk/endringer-i-regelverket/innleie-2023-2024/ W razie pytań zapraszamy do kontaktu. TOPNOR REGNSKAP AS – polskie autoryzowane biuro księgowe w Norwegii +47 939 82 173 post@topnor.no
Zamknięcie roku w Norwegii – obowiązki przedsiębiorców
Przygotowania do zamknięcia roku w Norwegii obejmują szereg działań związanych z inwentaryzacją, podatkami i innymi szczegółami księgowymi. Zbliża się więc czas rozliczeń rocznych również dla Twojej firmy. Jak co roku firmy księgowe potrzebują dodatkowych dokumentów, które pomogą w sprawnym przejściu przez proces rozliczeniowy. Proces ten wiąże się z określonymi obowiązkami dla przedsiębiorców. Należy pamiętać, że to właściciel firmy odpowiada za prawidłowe i rzetelne informacje przekazywane swojemu księgowemu. Na koniec roku każdy przedsiębiorca powinien zwrócić uwagę na kilka kluczowych kwestii. Każda firma, która wygenerowała zysk w danym roku, ma możliwość wypłaty dywidendy, dlatego warto rozważyć, czy skorzystanie z tej opcji jest zasadne. W przypadku firm sprzedających produkty konieczne jest sporządzenie stanu magazynowego (varelager), czyli listy produktów znajdujących się na magazynie według cen zakupu na dzień 31.12.2024. Podpisaną listę (varetellingsliste) należy przekazać firmie księgowej. Niezależnie od tego, czy prowadzisz sklep internetowy, salon kosmetyczny, fryzjerski czy inną działalność korzystającą z kasy fiskalnej, musisz sprawdzić stan gotówki w kasie na dzień 31 grudnia. Bardzo istotna jest również kontrola przychodów i kosztów – w szczególności należy poinformować księgowego, jeśli koszty lub przychody zostały przykładowo zarejestrowane w roku 2026, a dotyczą roku 2025, lub odwrotnie. Takie pozycje powinny zostać odpowiednio periodyzowane, aby były rozliczone w prawidłowym okresie. Jeżeli zdarzyła się sytuacja, w której klient nie zapłacił za wykonaną usługę, a wysyłanie przypomnień oraz działania windykacyjne nie przyniosły efektu, istnieje możliwość wykazania straty na należnościach. Skutkuje to obniżeniem podatku dochodowego oraz uzyskaniem zwrotu wcześniej zapłaconego VAT, co w praktyce daje taki sam rezultat, jak wystawienie faktury korygującej (kredit note). W przypadku posiadania auta firmowego należy pamiętać o spisaniu stanu licznika na koniec roku lub o wypełnieniu kilometrówki. Inwentaryzacja samochodów ma znaczenie nie tylko dla celów księgowych, lecz także w kontekście ewentualnych transakcji związanych z przekazaniem, sprzedażą lub przekształceniem posiadanych pojazdów. W razie pytań zapraszamy do kontaktu. TOPNOR REGNSKAP AS – polskie autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii Telefon: +47 939 82 173, e-mail: post@topnor.no
Aksjonærregisteroppgaven w Norwegii: zasady na 2025/2026 i planowane zmiany w raportowaniu
Aksjonærregisteroppgaven to roczny raport udziałowców, który każda norweska spółka akcyjna (AS i ASA) ma obowiązek złożyć do norweskiego Rejestru Akcjonariuszy prowadzonego przez Skatteetaten. Raport ten zawiera szczegółowe informacje o kapitale zakładowym, akcjach, akcjonariuszach oraz wszystkich zmianach, które miały miejsce w danym roku podatkowym, takich jak emisje udziałów, sprzedaż, nabycie, umorzenie akcji czy wypłata dywidendy. Celem Aksjonærregisteroppgaven jest umożliwienie Skatteetaten przygotowania tzw. Aksjeoppgaven, czyli zestawienia, które trafia do akcjonariuszy i stanowi podstawę do prawidłowego wypełnienia ich rocznego zeznania podatkowego (skattemelding). Jeśli raport nie zostanie złożony lub zawiera błędy, urząd nie przygotuje Aksjeoppgaven, a akcjonariusze muszą samodzielnie obliczać podatek od udziałów, co zwiększa ryzyko błędów i sankcji. Obowiązek złożenia Aksjonærregisteroppgaven dotyczy wszystkich spółek AS i ASA, niezależnie od tego, czy w danym roku nastąpiły jakiekolwiek zmiany w strukturze udziałów. Nawet jeśli w spółce nic się nie zmieniło, raport „zerowy” nadal musi zostać wysłany. Wyjątkiem są niektóre spółki notowane, których dane przekazywane są automatycznie przez Euronext VPS. Termin złożenia Aksjonærregisteroppgaven to 31 stycznia roku następującego po roku podatkowym. Formularz można składać wielokrotnie – liczy się ostatnia, poprawna wersja przesłana przed upływem terminu lub po nim (w przypadku korekty). W latach 2025 i 2026 Aksjonærregisteroppgaven nadal można i należy składać przez Altinn, w szczególności raport za rok 2025. Skatteetaten potwierdził, że Altinn pozostaje aktywnym kanałem raportowania dla tego obowiązku, mimo trwających zmian technologicznych związanych z przejściem na nowe rozwiązania systemowe. Jednocześnie Skatteetaten zapowiedział stopniowe odejście od ręcznego składania Aksjonærregisteroppgaven bezpośrednio w Altinn. W kolejnych latach raportowanie ma odbywać się głównie przez tzw. sluttbrukersystemer, czyli systemy końcowe, takie jak programy księgowe zintegrowane bezpośrednio z API Skatteetaten. Oznacza to, że raport za rok 2026 (składany do 31 stycznia 2027) może być już objęty nowym modelem raportowania, w którym Altinn nie będzie podstawowym narzędziem do ręcznego wypełniania formularza. Brak złożenia Aksjonærregisteroppgaven w terminie może skutkować nałożeniem przez Skatteetaten kary pieniężnej (tvangsmulkt), naliczanej do momentu dostarczenia poprawnego raportu. Dodatkowo konsekwencje odczuwają akcjonariusze, którzy bez Aksjeoppgaven nie mają automatycznie uzupełnionych danych w swoim zeznaniu podatkowym. Podsumowując, spółki AS i ASA mogą bezpiecznie korzystać z Altinn do składania Aksjonærregisteroppgaven, a jednocześnie warto przygotować się na nadchodzące zmiany i upewnić się, że wykorzystywany system księgowy umożliwia raportowanie udziałowców bezpośrednio do Skatteetaten, ponieważ w kolejnych latach może to stać się jedyną dostępną drogą. TOPNOR REGNSKAP AS Twoje polskie autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii post@topnor.no | +47 939 82 173 | www.topnor.no
Ważna zmiana od 1 stycznia 2026 roku – płatność zaliczek podatkowych bezpośrednio do Skatteetaten. Szczegółowe informacje!
Ważna zmiana od 1 stycznia 2026 roku – płatność zaliczek podatkowych bezpośrednio do Skatteetaten Od 1 stycznia 2026 r. pracodawcy będą zobowiązani do przekazywania zaliczki na podatek (forskuddstrekk) bezpośrednio do Skatteetaten, w tym samym czasie, gdy wypłacają wynagrodzenie. Oznacza to, że nie będzie już używane osobne konto bankowe zabezpieczające te środki czyli „skattetrekkskonto”. Ważne: · 6. termin 2025 należy opłacić jak dotychczas – ze skattetrekkskonto, najpóźniej do 15 stycznia 2026 r. · Po tej płatności należy zaprzestać przelewów na konto skattetrekk · Od 1 stycznia 2026 r. zaliczka podatkowa powinna być przekazywana bezpośrednio do Skatteetaten, najpóźniej w pierwszy dzień roboczy po wypłacie wynagrodzenia Zapamiętaj: – Nie wolno odkładać przelewu zaliczki na podatek ! – Musi on być wykonany najpóźniej następnego dnia roboczego po wypłacie wynagrodzenia. – Zalecamy, aby przelew do Skatteetaten wykonywać razem z przelewami dla pracowników. Numer konta Skatteetaten: 7694 05 24802 Składka pracodawcy (arbeidsgiveravgift) – Termin płatności arbeidsgiveravgift nie ulega zmianie. – Składkę należy nadal opłacać co dwa miesiące, do 15. dnia miesiąca następującego po zakończeniu okresu rozliczeniowego, tak jak dotychczas: 15 MARZEC (za styczeń, luty), 15 MAJ (za marzec, kwiecień), 15 LIPIEC (za maj, czerwiec), 15 WRZESIEŃ (za lipiec, sierpień), 15 LISTOPAD (za wrzesień, październik), 15 STYCZEŃ (za listopad, grudzień). Każde biuro księgowe działa według własnych wewnętrznych procedur, dlatego ważne jest, aby się do nich stosować, by proces naliczania pensji przebiegał sprawnie i terminowo. Konto skattetrekk Banki mogą mieć różne rozwiązania – część przekształci konto w zwykłe, inne je zamkną. Warto śledzić komunikaty swojego banku. Środki pozostające na koncie: Kwoty poniżej 12 000 NOK zostaną automatycznie odblokowane po 10 kwietnia 2026 r. Kwoty powyżej 12 000 NOK trzeba będzie odzyskać poprzez wniosek do Skatteetaten (od 16 stycznia 2026 r.) Raportowanie A-melding Termin składania A-meldingu pozostaje bez zmian – do 5. dnia następnego miesiąca. W A-meldingu wskazana będzie dokładna data wypłaty wynagrodzenia, od tej daty urząd będzie wymagał zapłaty podatku. Zalecamy regularnie weryfikować daty wypłat wynagrodzeń oraz upewnić się, że są one prawidłowo wpisane w umowach pracowników, aby uniknąć nieporozumień i zapewnić terminowe wypłaty. TOPNOR REGNSKAP AS Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Szybki start biznesu? Polska czy Norwegia – sprawdź możliwości!
Rodzaj działalności Polska Norwegia Jednoosobowa działalność (online) Rejestracja przez CEIDG – zwykle w ciągu kilku godzin, maks. 1 dzień Rejestracja przez Altinn – zwykle w ciągu kilku godzin, maks. kilka dni Spółka kapitałowa (online) Sp. z o.o. przez S24 – średnio 2–3 dni robocze Spółka AS przez Altinn – ok. 1–3 tygodnie Rejestracja tradycyjna (papierowa) Do kilku dni, zależnie od urzędu 3–6 tygodni, szczególnie w okresach zwiększonej liczby wniosków Konto bankowe Można otworzyć po rejestracji spółki; zwykle 1 dzień Wymagane przed rejestracją spółki AS; dla obcokrajowców często 1–8 tygodni Opłaty rejestracyjne JDG – brak opłat; Sp. z o.o. – 350–600 zł (w zależności od trybu) ENK – ok. 2 250 NOK; AS – 5 797 NOK online / 6 797 NOK papierowo W 2025 roku proces zakładania firmy zarówno w Polsce, jak i w Norwegii jest stosunkowo prosty i szybki, szczególnie jeśli przedsiębiorca zdecyduje się na rejestrację elektroniczną. Czas założenia działalności różni się jednak w zależności od jej formy prawnej oraz kraju. W Norwegii najpopularniejszymi formami prowadzenia firmy są jednoosobowa działalność gospodarcza – enkeltpersonforetak (ENK) – oraz spółka kapitałowa – aksjeselskap (AS). W Polsce ich odpowiednikami są odpowiednio jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG) i spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (Sp. z o.o.). Jednoosobowa działalność w Norwegii, czyli ENK, jest najprostszą formą prowadzenia firmy. Można ją zarejestrować przez internet za pośrednictwem portalu Altinn. Cała procedura jest szybka – trwa od kilku godzin do maksymalnie kilku dni, a w najprostszych przypadkach rejestracja odbywa się automatycznie w ciągu około godziny. Jeśli jednak urząd musi ręcznie zweryfikować wniosek, czas ten może się wydłużyć do około 10 dni roboczych. Warunkiem szybkiej rejestracji jest posiadanie norweskiego numeru personalnego (lub tymczasowego D-nummeru) i możliwości logowania do systemu Altinn. Rejestracja tradycyjna, czyli wysyłka papierowego formularza do rejestru Brønnøysundregistrene, trwa znacznie dłużej – od 3 do 6 tygodni. Na czas wpływa także okres składania wniosków – zimą urząd działa sprawniej niż latem, gdy liczba zgłoszeń rośnie. Rejestracja papierowa jest również droższa od elektronicznej. W Polsce procedura zakładania jednoosobowej działalności gospodarczej w CEIDG jest równie prosta, a dodatkowo całkowicie bezpłatna. Wniosek można złożyć online przez portal biznes.gov.pl i podpisać profilem zaufanym lub podpisem kwalifikowanym. Wpis do ewidencji dokonywany jest zwykle natychmiast lub najpóźniej następnego dnia roboczego. Często informacja o rejestracji generowana jest tego samego dnia, a przedsiębiorca może rozpocząć działalność od razu po złożeniu wniosku. Rejestracja tradycyjna – złożenie wniosku w urzędzie lub wysyłka listem – również nie zajmuje wiele czasu, zazwyczaj 1–2 dni robocze od dostarczenia dokumentów. System CEIDG automatycznie przekazuje informacje do urzędów skarbowych i ZUS, co znacznie przyspiesza całą procedurę. W przypadku spółek kapitałowych różnice są bardziej zauważalne. Norweska spółka AS, odpowiednik polskiej spółki z o.o., wymaga wniesienia kapitału zakładowego w wysokości co najmniej 30 000 NOK oraz sporządzenia dokumentów takich jak statut, protokół założycieli i potwierdzenie wpłaty kapitału. Rejestracja odbywa się w Foretaksregisteret poprzez portal Altinn i trwa dłużej niż rejestracja działalności jednoosobowej – zwykle od tygodnia do 2–3 tygodni. Każdy wniosek jest analizowany przez urzędnika, co wydłuża czas oczekiwania. Rejestracja papierowa jest znacznie droższa i może potrwać nawet do 6 tygodni. Dodatkowym utrudnieniem jest konieczność założenia konta bankowego, co dla obcokrajowców często oznacza kilkutygodniowe opóźnienia. W Polsce spółkę z o.o. można założyć elektronicznie w systemie S24. To szybki i wygodny sposób, który pozwala zarejestrować firmę w ciągu 2–3 dni roboczych, a niekiedy nawet w ciągu 24 godzin. Wystarczy skorzystać ze wzorca umowy i podpisać ją elektronicznie. Sąd rejestrowy powinien wpisać spółkę w ciągu jednego dnia od wpłynięcia kompletnego wniosku, choć w praktyce może to zająć nieco więcej czasu. Rejestracja w S24 jest znacznie szybsza od tradycyjnej i nie wymaga posiadania konta bankowego przed wpisem do rejestru. Kapitał zakładowy w wysokości co najmniej 5000 zł można wpłacić już po rejestracji spółki. Pod względem czasu rejestracji jednoosobowa działalność gospodarcza w Polsce i w Norwegii nie różni się znacząco – w obu krajach można założyć firmę w ciągu jednego dnia, jeśli wniosek złożony jest online i kompletny. Różnice pojawiają się przy spółkach kapitałowych: w Polsce spółkę z o.o. można zarejestrować średnio w 2–3 dni, natomiast w Norwegii spółkę AS – w 1–3 tygodnie. Rejestracje tradycyjne, czyli papierowe, w obu krajach są znacznie wolniejsze i mniej opłacalne – mogą trwać od kilku tygodni do nawet półtora miesiąca. Najszybszym sposobem rozpoczęcia działalności w 2025 roku pozostaje więc rejestracja elektroniczna jednoosobowej firmy, zarówno w Polsce przez CEIDG, jak i w Norwegii przez Altinn. W obu przypadkach przedsiębiorca może rozpocząć działalność praktycznie tego samego dnia, o ile wszystkie dane zostaną prawidłowo wypełnione. TOPNOR REGNSKAP AS Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Tvangsmulkt w Norwegii – nawet 1314 NOK dziennie!
W Norwegii przedsiębiorstwa mają obowiązek dostarczania różnych raportów i informacji w wyznaczonych terminach. Jeśli dane te nie zostaną przekazane w odpowiednim czasie, organy podatkowe (Skatteetaten) mogą nałożyć tvangsmulkt – czyli dzienną karę pieniężną, która naliczana jest do momentu dostarczenia wymaganych informacji. Kiedy może zostać nałożona tvangsmulkt: Kara może zostać nałożona, jeśli przedsiębiorstwo nie dostarczy w terminie jednego z następujących dokumentów lub raportów: · Aksjonærregisteroppgaven (raport do rejestru akcjonariuszy) · Mva-meldingen (deklaracja VAT) · A-meldingen (raport o zatrudnieniu i wynagrodzeniach) · Skattemeldingen (deklaracja podatkowa) · Særavgiftsmeldingen (raport dotyczący podatków specjalnych) · Tredjepartsopplysninger (informacje od podmiotów trzecich) Tvangsmulkt może być również nałożona, jeśli przedsiębiorstwo narusza przepisy ustawy o rachunkowości (bokføringsloven), nie spełnia wymogów dotyczących obowiązkowego planu emerytalnego dla pracowników (OTP), lub nie udziela informacji na żądanie Skatteetaten. Przebieg postępowania: Jeśli wymagane informacje nie zostaną dostarczone w terminie, przedsiębiorstwo otrzymuje ostrzeżenie (varsel) z wyznaczeniem nowego terminu. Jeśli dane nadal nie zostaną przekazane w wyznaczonym czasie, zaczyna się naliczanie dziennych kar pieniężnych (tvangsmulkt). Kara jest naliczana do momentu dostarczenia informacji lub do osiągnięcia maksymalnej kwoty. Wysokość kary: Wysokość tvangsmulkt obliczana jest na podstawie tzw. rettsgebyr. W 2025 roku jedno rettsgebyr wynosi 1314 koron norweskich dziennie. Stawka może się różnić w zależności od rodzaju niewysłanego raportu lub deklaracji. Możliwość odwołania: Decyzję o nałożeniu tvangsmulkt można zaskarżyć. Należy jednak pamiętać, że kara musi zostać opłacona, nawet jeśli przedsiębiorstwo zdecyduje się na złożenie odwołania. Wskazówka: Terminowe dostarczanie raportów i informacji pomaga uniknąć kar oraz przyczynia się do bardziej uporządkowanego i efektywnego prowadzenia działalności. W razie wątpliwości co do obowiązków podatkowych warto skonsultować się z księgowym. Więcej: https://www.skatteetaten.no/bedrift-og-organisasjon/starte-og-drive/frister-gebyrer-og-tilleggsskatt/tvangsmulkt?utm_source=chatgpt.com TOPNOR REGNSKAP AS Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Zwolnienie pracownika na zwolnieniu lekarskim
„Prowadząc firmę w Norwegii, wielokrotnie stawałem przed sytuacją, w której pracownik trafiał na zwolnienie lekarskie w kluczowym momencie dla zespołu. Z własnego doświadczenia wiem, że wiele osób myśli, że choroba całkowicie chroni przed zwolnieniem, ale przepisy wcale nie są tak czarno-białe. Norweskie prawo wprowadza okres ochronny, zwany verneperiode, który trwa 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia zwolnienia lekarskiego. Przez ten czas nie mogę zwolnić pracownika wyłącznie z powodu jego choroby, niezależnie od tego, czy ma umowę stałą, czy czasową. Jednocześnie wiem, że prawo nie blokuje możliwości zakończenia współpracy z innych przyczyn. Pamiętam sytuację, gdy musiałem przeprowadzić restrukturyzację w jednym z oddziałów. Jeden z pracowników przebywał wtedy na zwolnieniu lekarskim, ale redukcja etatów była nieunikniona. W takich przypadkach ważne jest, aby decyzja była dobrze uzasadniona i dokładnie udokumentowana, bo w przeciwnym razie ryzykuję roszczenia. Podobnie jest w sytuacji zamknięcia firmy czy poważnych naruszeń zasad współpracy – to jedyne okoliczności, które pozwalają mi działać mimo trwającego okresu ochronnego. Kiedy 12 miesięcy ochrony mija, mogę myśleć o zakończeniu współpracy z powodu przedłużającej się nieobecności. Ale zanim podejmę decyzję, muszę spróbować wszystkiego, by umożliwić pracownikowi powrót do pracy. To obowiązek tilretteleggingsplikt – w praktyce oznacza to modyfikowanie zakresu obowiązków, umożliwienie pracy w skróconym wymiarze godzin czy wprowadzenie usprawnień technicznych, które ułatwią codzienne zadania. Nie muszę tworzyć nowego stanowiska ani ponosić nadmiernych kosztów, ale każda próba wsparcia powinna być dokładnie udokumentowana. Zawsze konsultuję się też z lekarzem pracy lub NAV, by zrozumieć rokowania co do powrotu pracownika do zdrowia. Pracownik musi wiedzieć, że jego długotrwała nieobecność może doprowadzić do zakończenia współpracy, więc wysyłam varsel i prowadzę otwarte rozmowy. Wszystko zapisuję w aktach personalnych – od prób dostosowania stanowiska po rozmowy wyjaśniające. W praktyce często udaje się znaleźć rozwiązanie korzystne dla obu stron, na przykład poprzez tymczasowe zmniejszenie obowiązków lub obniżenie etatu. Zdarzały się też sytuacje, gdy pracownik zachorował w trakcie okresu wypowiedzenia. Wtedy zwolnienie lekarskie może trwać tak długo, jak stwierdzi lekarz, a zasiłek chorobowy (sykepenger) nadal przysługuje. Pierwsze 16 dni wypłacam ja, a od tego momentu przejmuje NAV. Przykładowo, jeśli okres wypowiedzenia trwa od 1 do 31 sierpnia, a pracownik zachoruje 15 sierpnia na miesiąc, do końca sierpnia płacę ja, a od września obowiązek przejmuje NAV. Nawet po zakończeniu choroby, jeśli pracownik pozostaje bez pracy, może ubiegać się o zasiłek dla bezrobotnych, o ile spełnia warunki. Z perspektywy pracodawcy norweskie przepisy wprowadzają jasne ramy działania. W pierwszych 12 miesiącach chronią pracownika przed zwolnieniem wyłącznie z powodu choroby, ale jednocześnie pozwalają reagować, gdy przyczyny są niezależne od niezdolności do pracy. Po upływie okresu ochronnego mogę zakończyć współpracę z powodu przedłużającej się absencji, pod warunkiem że dokumentuję wszystkie działania wspierające i prowadzę przejrzystą komunikację. To równoważy potrzeby firmy i prawa pracownika, dając obustronną jasność i pewność, że decyzje podejmowane są zgodnie z prawem.” Podsumowując: – W Norwegii pracownik przebywający na zwolnieniu lekarskim objęty jest 12-miesięcznym okresem ochronnym (verneperiode), liczonym od dnia rozpoczęcia zwolnienia. – W tym czasie nie można zwolnić pracownika wyłącznie z powodu choroby, niezależnie od rodzaju umowy (stała lub czasowa). – Prawo nie blokuje zwolnienia z przyczyn niezwiązanych z chorobą, takich jak: · redukcja etatów (nedbemanning), restrukturyzacja lub zamknięcie oddziału, · zamknięcie firmy lub jej części, · brak współpracy lub naruszenie ustalonych zasad. – Po upływie okresu ochronnego pracodawca może rozważyć zwolnienie z powodu przedłużającej się nieobecności, ale decyzja musi być: · starannie udokumentowana, · poprzedzona działaniami wspierającymi pracownika (tilretteleggingsplikt), · uzasadniona, aby uniknąć roszczeń. – Obowiązek tilretteleggingsplikt obejmuje: · modyfikację zakresu zadań, jeśli to możliwe, · umożliwienie pracy w skróconym wymiarze godzin, · wprowadzenie usprawnień technicznych ułatwiających wykonywanie obowiązków. – Kluczowe kroki przed zwolnieniem: · konsultacja z lekarzem pracy lub NAV, · wysłanie ostrzeżenia (varsel) o możliwym zakończeniu współpracy, · szczegółowa dokumentacja działań w aktach personalnych, · otwarte rozmowy z pracownikiem w celu znalezienia rozwiązania korzystnego dla obu stron. – W czasie okresu wypowiedzenia pracownik może otrzymywać zwolnienie lekarskie tak długo, jak orzeknie lekarz. – Zasiłek chorobowy (sykepenger) przysługuje maksymalnie 52 tygodnie, z czego pierwsze 16 dni wypłaca pracodawca, a później NAV. – Nawet po zakończeniu umowy, jeśli pracownik pozostaje na zwolnieniu lekarskim, NAV przejmuje wypłatę zasiłku. – Jeśli po chorobie pracownik pozostaje bez pracy, może ubiegać się o zasiłek dla bezrobotnych, o ile spełnia wymagane warunki. TOPNOR REGNSKAP AS Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
Droga do sprzedaży aut w Norwegii
Handel samochodami w Norwegii to coś więcej niż wystawienie ogłoszenia i podpisanie umowy. To działalność, która wymaga znajomości prawa, zasad podatkowych i przepisów dotyczących handlu rzeczami używanymi. Na początku całość wydaje się skomplikowana, dlatego postanowiliśmy zebrać te informacje i opowiedzieć o nich w prostszej, bardziej przystępnej formie – krok po kroku. „Od zawsze interesowałem się motoryzacją. Sam naprawiałem auta, potrafiłem ocenić ich stan techniczny i dobrze znałem rynek. Zauważyłem też, że wielu ludzi szuka sprawdzonych samochodów – czy to nowych, czy używanych. W pewnym momencie pomyślałem: skoro mam wiedzę i doświadczenie, dlaczego nie miałbym spróbować zrobić z tego własnego biznesu w Norwegii? Na początku miałem kilka aut, które chciałem wystawić w ogłoszeniach online. Wiedziałem jednak, że sprzedaż tak naprawdę będzie się odbywać stacjonarnie – klient musiał przyjechać, obejrzeć samochód i podpisać umowę na miejscu. Zacząłem więc szukać informacji: jaką formę działalności wybrać, jakie podatki muszę płacić i czy w ogóle potrzebne są mi jakieś pozwolenia. Dość szybko dowiedziałem się, że przy sprzedaży aut – szczególnie używanych – obowiązują dodatkowe przepisy. Nie jest to taki zwykły handel, jak przy innych towarach. Mogłem działać na dwa sposoby: jako komis, czyli pośrednik, albo jako sprzedawca, który kupuje auta na siebie i potem je odsprzedaje. W obu przypadkach ważne było prowadzenie dokładnego rejestru aut, które kupiłem i sprzedałem. Zaskoczyło mnie, że jeśli ktoś sprzedaje samochody tylko okazjonalnie – powiedzmy raz w roku – nie musi zakładać firmy. Wtedy sprzedaż traktowana jest jako prywatna, a podatek wynosi… zero. Ale w moim przypadku było jasne: chciałem prowadzić normalną działalność. Pierwszym formalnym krokiem okazało się uzyskanie brukthandelbevilling – pozwolenia na handel rzeczami używanymi. Bez tego nie mógłbym legalnie sprzedawać aut. Wniosek składa się na policji, a razem z nim trzeba dostarczyć m.in. zaświadczenie o niekaralności i opis działalności. Wiedziałem, że brak takiego dokumentu mógłby skończyć się karami, więc nie było dyskusji – trzeba to zrobić. Drugą ważną sprawą była rejestracja pojazdów. Każde sprzedane auto musi być przerejestrowane w Statens Vegvesen. Można to załatwić online, ale obie strony – sprzedawca i kupujący – muszą potwierdzić transakcję przez BankID. Klient zawsze płaci omregistreringsavgift, czyli opłatę rejestracyjną. Dla mnie dobrą informacją było to, że nie muszę od razu rejestrować auta na siebie – mogę być tylko pośrednikiem. Ale gdy planowałem sprzedaż auta na eksport, czasem korzystniej było je zarejestrować i dopiero potem sprzedać. Kolejna lekcja to dokumenty. Każdy kupujący ma prawo zobaczyć EU-kontroll, książkę serwisową, potwierdzenie przebiegu i historię napraw. Samochód starszy niż cztery lata musi mieć aktualny przegląd techniczny. Wiedziałem też, że muszę być uczciwy – zgodnie z ustawą o sprzedaży konsumenckiej klient może reklamować auto nawet do dwóch lat od zakupu, jeśli wyjdą na jaw wady, o których nie wiedział. Nie mogłem też zapominać o kwestiach środowiskowych. Jeśli na placu stoi kilka czy kilkanaście aut, gmina może wymagać zgłoszenia działalności, a przy serwisie dodatkowych pozwoleń dotyczących odpadów i płynów. Formalności dotyczyły też sprzedaży samej w sobie. Każdą transakcję musiałem udokumentować fakturą, a dodatkowo sporządzić umowę kupna-sprzedaży. Najłatwiej było korzystać z gotowych wzorów – np. tych dostępnych w NAF czy Statens Vegvesen. Kiedy zacząłem interesować się importem aut z Polski, odkryłem kolejną porcję przepisów. Tutaj wchodziły w grę cło i podatki: 25% VAT od wartości auta i transportu oraz tzw. engangsavgift – podatek zależny od masy, emisji CO₂ i rocznika samochodu. Sprowadzone auto musiało przejść kontrolę techniczną i zostać po raz pierwszy zarejestrowane w Norwegii. W niektórych przypadkach dochodziła jeszcze homologacja, zwłaszcza przy nietypowych modelach. Nie mniej ważne było księgowanie. Każdy koszt – transport, cło, podatki – musiał być ujęty w dokumentach, a VAT rozliczony w deklaracjach. Wiele firm korzysta z usług spedytorów, którzy załatwiają formalności importowe – ja też szybko zrozumiałem, że czasem to najwygodniejsze rozwiązanie. Dowiedziałem się też, jak wygląda eksport aut z Norwegii, np. do Polski. Trzeba wtedy wyrejestrować samochód w Statens Vegvesen, a jeśli auto zostało niedawno przerejestrowane, można odzyskać część opłaty rejestracyjnej. Do tego dochodzi dokumentacja eksportowa – potwierdzenie, że auto faktycznie opuściło Norwegię. I tu ważna rzecz: sprzedaż eksportowa może być ze stawką VAT 0%, ale tylko pod warunkiem, że mam pełny komplet dokumentów na wypadek kontroli. Na końcu zrozumiałem jedną rzecz: sprzedaż aut to nie tylko ogłoszenia i negocjacje z klientem. To również odpowiedzialność przed urzędami, konieczność prowadzenia dokumentacji i znajomość prawa. Dzięki temu mogę działać spokojnie i legalnie – a klienci mają do mnie większe zaufanie.” TOPNOR REGNSKAP AS Twoje Polskie Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no