Stałe przedstawicielstwo w Norwegii – kiedy polska firma musi zapłacić podatek za granicą?
Dla wielu polskich firm rozwijających działalność na rynku norweskim kwestie podatkowe szybko stają się jednym z kluczowych wyzwań. Szczególne znaczenie ma tutaj pojęcie tzw. stałego przedstawicielstwa (permanent establishment), ponieważ to ono przesądza, czy i w jakim zakresie przedsiębiorstwo będzie zobowiązane do rozliczania podatku dochodowego w Norwegii. Zasady w tym zakresie wynikają z konwencji o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej między Polską a Norwegią, a dokładniej z jej art. 5. Przepisy te określają, kiedy działalność prowadzona za granicą osiąga taki poziom zaangażowania, że państwo, na którego terytorium jest wykonywana, zyskuje prawo do opodatkowania osiąganych z niej dochodów. W praktyce chodzi o sytuację, w której przedsiębiorstwo działa w Norwegii poprzez określoną strukturę organizacyjną lub osobę, a uzyskiwane tam zyski można powiązać z tą działalnością. Wtedy Norwegia może opodatkować dochód przypisany tej części działalności – nie całość dochodu firmy, lecz tylko jego odpowiednią część. Podstawą uznania, że powstało stałe przedstawicielstwo, jest istnienie stałej placówki, za pomocą której prowadzona jest działalność gospodarcza. Nie wystarczy jednak samo posiadanie miejsca – musi ono mieć pewien stopień trwałości, a przedsiębiorstwo faktycznie musi prowadzić przez nie swoją działalność. Dopiero spełnienie tych warunków łącznie pozwala mówić o zakładzie podatkowym. Konwencja wskazuje przykłady takich miejsc, jak biuro, filia, fabryka, warsztat czy miejsce zarządu, ale katalog ten nie jest zamknięty. Oznacza to, że każda forma działalności może zostać oceniona indywidualnie pod kątem spełnienia ogólnych kryteriów. Na szczególną uwagę zasługują projekty budowlane oraz instalacyjne. W ich przypadku przyjęto wyraźny próg czasowy – dopiero gdy prace trwają dłużej niż 12 miesięcy, mogą one zostać uznane za stałe przedstawicielstwo. Krótsze realizacje co do zasady nie wywołują takich skutków podatkowych. Nie każda obecność firmy w Norwegii prowadzi jednak do powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli działalność ma charakter wyłącznie pomocniczy lub przygotowawczy, nie dochodzi do powstania stałego przedstawicielstwa. Dotyczy to m.in. magazynowania towarów, zbierania informacji czy czynności o charakterze administracyjnym. Istotne jest również to, że zakład podatkowy może powstać nawet bez fizycznej infrastruktury. Wystarczy, że przedsiębiorstwo działa poprzez osobę, która w jego imieniu zawiera umowy i regularnie korzysta z takiego uprawnienia. Taki zależny przedstawiciel może skutkować uznaniem, że firma prowadzi działalność w Norwegii w sposób podlegający opodatkowaniu. Z drugiej strony, korzystanie z usług niezależnych podmiotów – takich jak maklerzy czy pośrednicy działający we własnym imieniu – nie prowadzi do powstania stałego przedstawicielstwa, o ile działają oni w ramach swojej zwykłej działalności gospodarczej. Warto również podkreślić, że forma prawna działalności nie ma tu decydującego znaczenia. Samo posiadanie adresu czy rejestracja oddziału nie przesądzają jeszcze o obowiązku podatkowym. Kluczowe jest to, czy działalność faktycznie jest prowadzona na terytorium Norwegii i jaki ma charakter. Podsumowując, o powstaniu stałego przedstawicielstwa decyduje przede wszystkim rzeczywisty sposób prowadzenia działalności – jej trwałość, zorganizowanie oraz zakres. Może ono wynikać zarówno z istnienia stałej placówki, jak i z działania zależnego przedstawiciela, natomiast w przypadku branży budowlanej kluczowe znaczenie ma przekroczenie 12-miesięcznego okresu realizacji projektu. Z perspektywy przedsiębiorcy oznacza to konieczność dokładnego przeanalizowania modelu działalności przed wejściem na rynek norweski, ponieważ to właśnie praktyczne funkcjonowanie firmy – a nie jej formalna struktura – decyduje o miejscu opodatkowania dochodów. Topnor Regnskap AS – polskie autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii Profesjonalne wsparcie w zakresie księgowości, rozliczeń i obowiązków pracodawcy. +47 939 82 173 post@topnor.no www.topnor.no
